Məlum olduğu kimi, bu ayın sonuna qədər Laçın şəhərində, Zabux və Sus kəndlərində qalan ermənilər həmin yerləri tərk etməlidir. Məsələ erməni mediasının xüsusi diqqət mərkəzindədir.
Baş verənlərlə bağlı “Azatutyun” radiosunun hazırladığı reportajda deyilir ki, Zabux kənd məktəbində də bu günlərdə əşyalar yığışdırılır: “Dərs cədvəlləri, plakatlar, divarlardan götürülmüş rəsmlər qablaşdırılır. Lazım olmayan şey yandırılır. Məktəbin qalan əmlakı və dərsliklər avtomobillə daşınacaq. Tezliklə bura Azərbaycan ordusunun təmsilçiləri gələcək. Bununla belə, erməni sakinlər oranı tərk etməyə tələsmirlər. Zabuxdakı məktəbin erməni dili və ədəbiyyatı müəllimi Anuş Arakelyan bildirir: “Uşaqları çıxarmağı düşünürük, amma biz böyüklər son günə qədər, son saata qədər qalacağıq görək ki, alqı-satqı prosesini necə edəcəklər. İnsanlar maşınlarında bacardıqlarını çıxarıb kəndə qayıdırlar. “Qarabağ hökuməti” getməyə kömək edəcəyinə söz verib, lakin bunun necə olacağı hələ bəlli deyil”. Zabuxun digər sakini Mariam Akopyan “Biz əzildik” deyir. Ermənistan Laçın şəhəri, Zabux və Sus kənd icmalarının sakinlərinə 10 milyon dramlıq sertifikat təklif edir. Lakin insanların bu pulla Ermənistanda hansısa icmada ev tapa biləcəklərinə inamı yoxdur. Zabux sakinlərinin çoxu artıq Qarabağda qalmaq istəmir. Mariam Akopyan bildirib ki, İrəvana lap axırıncı gün, avqustun 24-də, ruslar Zabuxdan çıxıb azərbaycanlılar bura gələndə yola düşəcək”. Qarabağdakı qondarma qurumun Zabux kəndindəki “nümayəndəsi” Andranik Çavuşyan isə məsələ ilə bağlı qeyd edir: “Zabux kəndində yaşayan ermənilərin hara köçəcəyi hələ bəlli olmasa da, əksəriyyət Ermənistanda yaşamaq istəyir”. O bildirib ki, kəndlilər artıq əşyalarını yığır, lakin dəqiq hara getdiklərini bilmirlər: “Onların əksəriyyəti Ermənistanda, digər hissəsi isə Xankəndidə yaşamağa üstünlük verir. Amma çoxluq Ermənistanda yaşamaq istəyir, çünki insanlar müharibə istəmir, sülh şəraitində yaşamaq istəyirlər. Sakinlərin əhval-ruhiyyəsi pisdir, insanlar qəzəblidir”. Onun sözlərinə görə, kənddə elə adamlar var ki, evini yandırmaq istəyir, çünki olanlarla barışa bilmir. Çavuşyan azərbaycanlılardan ərazini tərk etmək üçün məktub aldıqlarını, əks halda rəqibin sərt tədbirlər görəcəyini bildirib: “Azərbaycanlılar yol çəkdilər, amma bu orqanlar bizim ərazidə heç bir iş görməyib. Hakimiyyət gəlib dedi ki, biz zəifik, Azərbaycan ordusuna qarşı heç nə edə bilmərik”. Qeyd edək ki, Zabuxdan ümumilikdə 204 nəfər təxliyyə olunacaq. Zabux və Laçında qanunsuz yaşayan ermənilərə avqustun 25-dək evlərini tərk etməli olduqları bildirilib. Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, bu, erməni tərəfi üçün növbəti sərt zərbədir: “Uşaq doğulanda müstəqillik əldə etmək üçün onu ana ilə birləşdirən göbək kəsilir. Qarabağın Ermənistanla göbək bağının kəsilməsi müstəqilliyin başlanğıcı deyil, itkilərin başlanğıcıdır. İlham Əliyev dəfələrlə deyib ki, Azərbaycanda Dağlıq Qarabağ adlı inzibati rayon yoxdur. Laçın dəhlizi Qarabağı Ermənistanla birləşdirən göbək bağıdır. İlham Əliyev isə Nikolla yazılı və şifahi razılığa əsasən onu kəsir. Son toqquşma ilə Azərbaycan Nikol Paşinyana kiçik bir dərs verib. Amma Nikol çoxdan Qarabağın taleyinə biganə qalıb. O, sülhməramlıların fəaliyyətini şübhə altına alır. Lakin buna görə Rusiyadan sərt cavab alıb”. Nəşrin yazdığına görə, Paşinyan təklif etmişdi ki, Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarına daha geniş beynəlxalq mandat verilsin: "Biz görsək ki, həll üçtərəfli bəyanat formatında alınmır, əlavə beynəlxalq mexanizmlərin işə salınması barədə düşünməliyik”. Ertəsi gün Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bildirmişdi ki, Moskva Paşinyandan sülhməramlı qüvvələrin mandatının dəyişdirilməsinə dair heç bir konkret təklif almayıb. Lakin Ermənistan XİN-in sözçüsü Vahan Hunanyan deyib ki, İrəvan Qarabağdakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin fəaliyyəti ilə bağlı narahatlıqlarını Moskvaya hələ 2021-ci ilin fevralında çatdırıb. Lavrov isə bunu təkzib edir. Ermənistan və Rusiya rəsmiləri arasında belə deyişmə İrəvan-Moskva münasibətlərində gərginliyin yarandığına dair söz-söhbətə rəvac verib. Düzdür, Nikol Paşinyanın rəhbəri olduğu hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasının üzvü Vigen Xaçaturyan bunu təkzib etməyə çalışır. Ermənistan parlamentinin iqtidaryönlü millət vəkili olan Vigen Xaçaturyan Qarabağdakı Rusiya sülhməramlıları məsələsində İrəvan və Moskva arasında fikir ixtilafı olmasına dair iddiaları rədd edib. Xaçaturyan bildirib ki, burada söhbət daha çox anlaşılmazlıqdan gedir. O, Qarabağdakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin fəaliyyəti ilə bağlı İrəvanın narahatlıqlarının Moskvaya hələ 2021-ci ilin fevralında çatdırılması ilə bağlı məktubun təfərrüatlarının açıqlanmasının da düz olmadığını bildirib: "Mən düşünmürəm ki, Xarici İşlər Nazirliyi bu sənədin bütün təfərrüatlarını açıqlamalıdır. İndiyədək bu barədə deyilənlər yetərlidir”. “Qraparak” nəşri yazır ki, Kremllə İrəvan arasında belə deyişmə fonunda Azərbaycan Laçında məqsədinə çatır. Bunun ardınca Xankəndi, Zəngəzur dəhlizi və İrəvan gəlir.
Samirə SƏFƏROVA
