Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Müzəffər Azərbaycan ordusunun qazandığı Qarabağ zəfəri xalqımızın əzmkarlığını, gücünü, birliyini, müqəddəs dəyərimiz olan azərbaycançılığa bağlılığını bir daha nümayiş etdirdi. 30 ildir ki, Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa edib. Hələ Azərbaycanın müstəqqillik aktı qəbul edilməmişdən iki ay əvvəl isə avqustun 8-də Qərbi Zəngəzurdan Nüvədi kəndinin sakinləri deportasiya edilib.
Bir neçə gün sonra nüvədililərin deportasiyasının 30 ili tamam olur. 30 ildir öz doğma yurd-yuvalarından erməni fitnəsi ilə didərgin düşən nüvədililər Ermənistan tərəfindən pozulan hüquqlarının bərpası istiqamətində beynəlxalq səviyyədə mübarizəyə start veriblər, geri qayıdış hüquqlarının bərpası üçün bir sıra beynəlxalq təşkilatlara müraciət ediblər. Bu gün Nüvədi ziyalıları müqəddəs dəyərlərimiz, azərbaycançılıq ətrafında birləşərək öz doğma evlərinə qayıtmaq uğrunda mübarizə aparırlar. Bu mübarizənin öncüllərindən olan Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin dekanı, professor Əmir Əliyev “Bakı-Xəbər”ə olduqca maraqlı faktlar açıqladı.
“Naxçıvan blokadada olsa da, Heydər Əliyevin nüvədililərə çox böyük dəstəyi vardı”
“Sizə məlumat verim ki, 30 il bundan əvvəl, 1991-ci ilin avqust ayının 7-dən 8-nə keçən gecə Qərbi Zəngəzurdan (indiki Ermənistan) Ermənistan dövlətinin xüsusi göstərişi ilə indiki Ermənistan ərazisində sonuncu azərbaycanlı kəndi olan Nüvədi kəndinin sakinləri deportasiya olunub. O vaxta qədər nüvədililər ermənilərin hədələrinə, silahlı hücumlarına çox böyük dəyanət, əzmkarlıq göstərdi və hətta deyərdim ki, nüvədililər özləri bu istiqamətdə birlikdə çıxış etdilər. Sonra təbii ki, Nüvədi tab gətirə bilmədi. O dövrdə Azərbaycandan, eləcə də SSRİ-dən Nüvədiyə heç bir kömək göstərilmədi. Yalnız Naxçıvandan ümummilli liderimiz Heydər Əliyev Nüvədinin taleyi ilə maraqlanırdı, nüvədililərə dəstək verirdi. Açıq deyirəm, o dövrdə hətta Naxçıvan blokadada olsa da, Heydər Əliyevin nüvədililərə çox böyük dəstəyi vardı”.
“Zəngilan qayıtdıqdan sonra nüvədililər beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdilər”
Ə.Əliyevin sözlərinə görə, nüvədilələrin deportasiyasından 30 il keçib və bu 30 il ərzində onlar hər zaman öz kəndlərinə qayğıtmaq arzusu və ümidilə yaşayıblar. Ə.Əliyev qeyd edir ki, Nüvədiyə qayıtmaq nüvədililərin halal haqqıdır və onlar bu haqlarına qovuşmaq üçün bütün lazımı mübarizə tədbirlərini həyata keçirirlər. Ə.Əliyevin bildirdiyinə görə, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Şərqi Zəngəzur və digər işğal altında olan ərazilərimizin müzəffər ordumuz tərəfindən azad edilməsi hadisəsi nüvədililərin öz yurdlarına qovuşmaq istəyini, ümidini daha da gücləndirib. “Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə müzəffər ordumuz tərəfindən Zəngilan və digər rayonlarımız azad edildi. Nüvədi də Zəngilan rayonuna sərhəddədir. Zəngilan qayıtdıqdan sonra nüvədililər beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdilər. Nüvədililər Birləşmiş Millətlər Təşkilatına, Avropa Şurasına, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına, UNESCO-ya, İSESCO-ya müraciət etdilər ki, onların mühüm beynəlxalq sənədlərlə tanınan qayıtmaq hüquqları var. Çünki onlar öz doğma kəndlərindən zorla çıxarılıblar, yəni deportasiya ediliblər, bütün əmlakları, təsərrüfatları, mənzilləri hamısı orada qalıb və ermənilər onları mənimsəyib və vəhşiklə dağıdıb. Ona görə də müraciət ediblər və Avropa Şurasından və İSESCO-dan müvafiq məktublar daxil olub ki, artıq müraciət qəbul edilib. Lakin digər beynəlxalq təşkilatlardan hələ bir cavab alınmayıb”.
“Nüvədililərin Nüvədiyə qayıdış hüququ təmin edilməlidir”
Ə.Əliyev qeyd etdi ki, 7 avqust tarixində Nüvədinin deportasiyasının 30 illiyinə həsr olunan beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçiriləcək və həmin beynəlxalq konfransa Azərbaycan alimləri ilə yanaşı ABŞ-dan, Qazaxıstandan, Ukraynadan, Türkiyədən olan alimlər də qatılacaq, burada məruzələr ediləcək: “Bu beynəlxalq elmi-praktik konfrans iştirakçıları adından da beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər ediləcək. Müraciətimiz də iki istiqamətdə olacaq: nüvədililərin Nüvədiyə qayıdış hüququ təmin edilməlidir. Bilirsiz ki, cənab Prezident bu gün Ermənistana sülh təklif edir, onları danışıqlara dəvət edir. Tarixən Zəngəzur torpaqları Azərbaycan ərazisi olub. Amma buna baxmayaraq SSRİ dövründə bu torpaqlar qeyri-qanuni olaraq Ermənistana verildi. Bu gün nüvədililər dinc yanaşı yaşamaq prinsipini irəli sürürlər. Öz kəndlərində dinc, yanaşı yaşamaq qaydalarına əməl etməklə Nüvədiyə qayıdıb orada yaşamaq istəyirlər. Bir məsələni də qeyd edim ki, 7 avqust 2021-ci ilə qədər Nüvədidə bir nəfər də olsun erməni yaşamayıb. Ona görə də, nüvədililər beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib ki, biz ora qayıdırıq və dinc yanaşı yaşamaq qaydalarına əməl edəcəyik. Çünki Azərbaycan xalqında həmişə dinc, yanaşı yaşamaq əhval-ruhiyyəsi formalaşıb, həyat tərzi həmişə bu istiqamətdə olub. Ona görə də, Nüvədiyə qayıtmaq nüvədililərin qanuni haqqıdır, biz ora qayıdacağıq”.
“Beynəlxalq təşkilatlar bu qayıdışı dəstəkləməlidir, onlar Ermənistan hökumətinə təzyiqlər göstərməlidirlər ki...”
Ə.Əmirovun sözlərinə görə, beynəlxalq təşkilatlara ünvanlanan 55 səhifədən ibarət sənədlərə 452 ailə imza atıb. Konkret imzalarla və bütün məlumatlar göstərilməklə 452 ailənin imzaladığı sənədin beynəlxalq təşkilatlara göndərildiyini deyən Ə.Əliyevin sözlərinə görə, 452 ailə isə təqribən 2 minə yaxın insanı əhatə edir. “Bu insanlar öz yurdlarına qayıtmaq istəyirlər, beynəlxalq təşkilatların onlara müsbət cavab verməkdən başqa yolları yoxdur. Beynəlxalq təşkilatlar bu qayıdışı dəstəkləməlidirlər, onlar Ermənistan hökümətinə təzyiqlər göstərməlidirlər ki, Ermənistan höküməti bu qaydalara əməl etsin, nüvədililərin qayıtması üçün bütün şəraiti yaratsın. Bu gün Azərbaycanda on minlərlə erməni yaşayır. Xankəndidə, Bakıda, Azərbaycanın başqa yerlərində ermənilər yaşasa da, Ermənistanda bir nəfər də olsa azərbaycanlı yaşamır. Bu necə ola bilər? Bu gün ermənilər onlara aid olmayan alban kiləsələrini ziyarət edirlər, amma azərbaycanlılara şərait yaradılmır. Bu nöqteyi-nəzərdən də öz yurdlarımıza qayıdış bizim halal haqqımızdır. Biz beynəlxalq təşkilatlara müraciət etmişik, geri çəkilən deyilik, axıra qədər gedəcəyik və qanuni haqqımıza nail olacağıq”.
“Beynəlxalq təşkilatlar bizim hüququmuzu təmin etməlidir”
Nüvədililər deportasiya edilərkən kənd sakinlərinin sayının 1000 nəfər olduğunu deyən Ə.Əliyev qeyd etdi ki, 30 il ərzində isə əhalinin sayı atraraq 2 minə çatıb. “Biz kimlər Nüvədidə anadan olub, onların adından müraciət etmişik. Bu adamlar böyüyüb ailə qurub, indi də ailəsi ilə birgə qayıtmaq istəyir. Bir məqamı da deyim ki, nüvədililər o vaxt deportasiya olunanda gəlib iki il Zəngilanın Vejnəli kəndində yaşadılar. Biz Vejnəli kəndinin camaatına da minnətdarıq. Biz orada iki il qaldıq. Ona görə qaldıq ki, geri qayıtmaq ümidimiz vardı. Əlbəttə, qayıtmaq bizim haqqımızdır. Beynəlxalq təşkilatlar bizim hüququmuzu təmin etməlidir. Onlar da gəlib bizimlə Nüvədi kəndinə getsinlər, gedək orada bizim yaşayışımızı təmin etsinlər”-deyə Ə.Əliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
