Rəsmi İrəvan üzündən hələ də tam müəyyən edilməyən Ermənistan-Azərbaycan sərhədində son günlərdə bir sıra maraqlı proseslər cərəyan etməkdədir. Bu proseslərin yekunu Azərbaycanın sonda sərhəd məsələsində də istədiyinə nail olacağını deməyə əsas verir. Bunu erməni tərəfində də etiraf edənlərin sayı artır.
Qeyd edilənlərlə ilgili erməni jurnalist Voskan Sarkisyan bildirir: “Bu günlərdə Əskipara kəndinə Rusiya sülhməramlıları, Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçuları və digər rəsmi şəxslər gəlib. Hazırda Tavuş rayonundakı Azərbaycan anklavlarının geri verilməsi prosesi gedir. Əvvəllər də biz bildirirdik ki, SSRİ-nin xəritəsi Tavuşda da istifadə olunarsa, biz Əskipara strateji yolundan daha istifadə edə bilmərik. Azərbaycan bütün yolu öz nəzarətinə götürəcək, çünki SSRİ-nin xəritəsinə görə, bura onların ərazisidir”. Erməni jurnalist bildirib ki, Əskipara ilə bərabər, daha bir neçə kəndin də geri veriləcəyi gözlənilir. Qeyd edək ki, Qazaxın 7 - Sofulu, Barxudarlı, Bağanis Ayrım, Qızıl Hacılı, Yuxarı Əskipara, Aşağı Əskipara və Xeyrimli - kəndlərinin, o cümlədən Naxçıvanın Sədərək rayonuna aid Kərki kəndinin geri qaytarılması aylardır müzakirə edilir. Indi bu prosesin başlanması gözlənilir. İrəvan regiona rus sərhədçilərinin gətirilməsi ilə prosesin qarşısını almaq istəsə də, artıq Moskvanın mövqeyi bunun mümkünsüzlüyünü göstərir. Belə ki, Rusiya, Azərbaycanın da razılığı olacağı halda, rus sərhədçilərinin gələ biləcəyini bəyan edir. Azərbaycan isə rus sərhədçilərinin gəlişinə lüzum görmür. Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkin bu ölkənin İctimai televiziyasına müsahibəsində qeyd edilənlərlə ilgili olduqca maraqlı nüanslara toxunub: “Moskva Ermənistan-Azərbaycan sərhədi boyunca Rusiya sərhədçilərinin yerləşdirilməsinin müzakirəsində f'əal iştirak edir. Sərhədçilərimizin bu cür problemli bölgələrdə yerləşdirilməsi üçün xeyli əlavə vəsait, o cümlədən şəxsi heyət cəlb edilib”. Kopırkin bunun, xüsusilə yolların hər iki ölkənin ərazisindən keçən hissələrinə aid olduğunu vurğulayıb. Sərhədin digər problemi hissələrinə gəldikdə isə Kopırkin bu məsələnin Rusiyanın fəal iştirakı ilə müzakirə olunduğunu bildirib. Amma səfir deyib ki, bu məsələnin müzakirəsində Azərbaycan tərəfi də iştirak etməlidir: “Biz bu problemin vacibliyini anlayırıq və Rusiya tərəfi müvafiq addımlar atmağa hazırdır. Amma bu, üçtərəfli formatda müzakirə tələb edən bir məsələdir. Praktiki işlər davam etdirilir”.
Qeyd edək ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ötən həftə hökumətin iclasında bildirib ki, Azərbaycanla sərhədlərin müəyyən edilməsi zamanı hərbi toqquşmalardan qaçmaq üçün bütün Ermənistan-Azərbaycan sərhədi boyunca Rusiya sərhədçilərini yerləşdirmək olar. O, bu məsələni Moskva ilə müzakirə etmək fikrində olduğunu da vurğulayıb. Lakin Moskva Paşinyanın bu niyyətinin üzərindən artıq xətt çəkib. Kreml indi bütün məsələlərdə Azərbaycanın mövqeyini nəzərə alır. Bunu Rusiyanın Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi Mariya Zaxarova da "İzvestiya" nəşrinə müsahibəsində xüsusi qeyd edib. O bildirib ki, Qarabağ ətrafında vəziyyətin tənzimlənməsi üçün hər gün işlər aparılır: "Xarici işlər nazirləri ilə məsləhətləşmələr, danışıqlar aparılır. İstər Rusiya-Azərbaycan, istər Rusiya-Ermənistan xətti ilə Xarici İşlər nazirlikləri başçılarının telefon danışıqları haqqında məlumatlar dərc olunur... həm isti fazada, həm münaqişənin kəskin fazadan sonrakı dövründə bu vəziyyətin həlli üçün Rusiya nəhəng səylər göstərir". Ekspertlər qeyd edir ki, Kreml bundan sonra Bakı ilə daha da yaxın olmağa məcburdur. Çünki Rusiya-Ermənistan münasibətlərində son dövrlərdə xeyli gərginlik var. Bir sıra məsələlərdə Ermənistan artıq tədricən Rusiyadan uzaqlaşmağa çalışır. Bu da Kremldə mənfi qarşılanır. “7or.am” nəşri bu xüsusda yazır: “Səkkizinci çağırış Ermənistan parlamenti işlərini davam etdirir. Son iclasda “Vətəndaş müqaviləsi” partiyası Ermənistan parlamentinin sədr müavini vəzifəsinə Rusiyaya qarşı olan Hakob Arşakyanın namizədliyini irəli sürüb. Hələ 2011-ci ildə o, “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının bir sıra başqa rəsmiləri ilə birlikdə Rusiya səfirliyinin qarşısında etiraz aksiyası keçirib. “Vətəndaş müqaviləsi” partiyası Ermənistan parlamentinin digər sədr müavini vəzifəsinə Türkiyədə fəaliyyət həyata keçirmiş, “məxməri inqilab”dan dərhal sonra Türkiyədən Ermənistana qaytmış Ruben Rubinyanın namizədliyini irəli sürüb. Onların hər ikisinin bu posta seçilməsi Rusiyaya qarşı olan kadrların yenə iş başında olması deməkdir. Bu səbəbdən İrəvan sərhəd məsələsində də Rusiyadan istədiyi dəstəyi ala bilmir”. Xatırladaq ki, Ermənistan tərəfi Azərbaycan ordusunun bir neçə istiqamətdə onun ərazisinə daxil olaraq mövqe tutduğunu iddia edir. Rəsmi Bakı isə bu ittihamı rədd edir və dəfələrlə bildirib ki, Azərbaycan 44 günlük son Qarabağ savaşından sonra keçmiş Sovetlər dönəmindəki qanuni-əzəli sərhədlərini bərpa edir. Ölkəmizin bu mövqeyi isə artıq Rusiya tərəfindən də dəstəklənir.
Nahid SALAYEV
