Azərbaycanla Ermənistan dövlət sərhədlərinin delimitasiya və demarkasiya prosesi həyata keçirilmədən sərhəddə gərginliklərə son qoymaq mümkünsüz hesab edilir. Xatırladaq ki, rəsmi Bakı bu prosesı hazır olduğunu dəfələrlə ən yüksək səviyyədə bəyan edib.
Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 43-cü iclasında bildirib ki, Azərbaycan Ermənistana sərhəd delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı ikitərəfli müzakirələrə başlamağı təklif edir: “Azərbaycan Ermənistanın müsbət reaksiyasını gözləyir”. Azərbaycan Xarici İşlər və Müdafiə nazirliklərinin sərhədin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı Ermənistan tərəfinə müraciəti bir daha göstərir ki, rəsmi Bakı prosesdə maraqlı tərəfdir. Azərbaycanın bu mövqeyi Rusiya tərəfindən də dəstəklənir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi sözçüsü Mariya Zaxarovanın bu xüsusda deduikləri də qeyd edilənlərin təsdiqidir: “Həm Azərbaycanla, həm də Ermənistanla yaxın münasibətləri olan Rusiya bu ölkələr arasındakı sərhədə, sülhməramlı qüvvələrimizin yerləşdiyi Qarabağda olan vəziyyətə xüsusi diqqət yetirir. Rusiya sabitliyin qorunmasına, dinc həyatın bərpasına, o cümlədən qaçqınların qaytarılmasına, cəsədlərin qarşılıqlı şəkildə təhvil verilməsinə mühüm töhfə verməyə davam edir. Bakı ilə İrəvan arasında etimad tədbirlərinə dəstək verir, KTMT, BMT, UNESCO missiyalarının bölgəyə gəlişini təmin etmək üçün çalışırıq”. O, Rusiya XİN-in sərhəddə gərginliyin artmasını narahatlıqla qarşıladığını da diqqətə çatdırıb: “Bunlar dialoqu yoluna qoymağa mane olur, iki ölkənin əsassız itkilərinə səbəb olur. Yeri gəlmişkən, sərhəddəki insident zamanı həlak olanların yaxınlarına başsağlığı vermək istərdik. Bu kimi məsələlər yalnız siyasi yollarla həll olunmalıdır. Vacib məqam sərt bəyanatlardan vaz keçməkdir. Əminik ki, gərginliyi azaltmağın etibarlı yolu sərhədlərin təcili olaraq delimitasiyasına başlamaq, sonra isə demarkasiyasını həyata keçirməkdir. Rusiya tərəfi dialoq üçün bir sıra sənədlər hazırlayıb”.
Zaxarovanın açıqlamasında maraqlı olan məqam onun səsləndirdiyi “Rusiya dialoq üçün bir sıra sənədlər hazırlayıb” fikridir. Ortada 10 noyabr razılşaması varsa, əlavə hansı dialoq sənədindən söhbət gedə bilər?
Politoloq Tofiq Abbasov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Zaxarova bu mövqeyində emosiyaları deyil, konkret ideyaları rəhbər tutur: “İki üçtərəfli bəyanatın ardınca müzakirələrin aparılması vacibdir. Hətta bu barədə mətbuata da məlumat sızmışdı ki, tərəflər arasında görüş olacaq. Təbiidir ki, yeni görüşlərə və ola bilsin əlavə bəyanatlara da ehtiyac olacaq. Əldə olunmuş razılaşmada elə müddəalar var ki, onlarla bağlı vakkumlar mövcuddur. Starteji baxımdan qərar qəbul edilib, ancaq taktiki baxımdan bəzi müddəalar çək-çevir edilməlidir. Ona görə də, Moskva başa düşür ki, sual doğuran məqamlarla bağlı konkretlik ortaya qoyulmalıdır. Buna görə də daha bir üçtərəfli görüş gözlənilir. Bu haqda məlumatlar da sızmışdı. Proseslərin gedişatından da bu zərurət hiss edilir. Zaxarova vaxtından tez məlumat vermək istəmir, sadəcə, anonslar edir ki, onlar dialoqun tərəfdarıdır. Rusiya yenə də aparıcı moderatorluğu öz üzərinə götürür. Çalışır ki, iki ölkə arasında təmaslar qırılmasın. Biz bilirik ki, Ermənistan meydandan qaçır. Hətta onlar özlərinə qalib kimi qələmə verdikləri 30 illik dönəmdə belə, meydandan qaçırdılar. Bunun da nəticəsi nə oldu, gördük. Sülh prosesinə üstünlük versəydilər, belə olmazdı. Moskva gözəl bilir ki, prosesləri sabotaj edən kimdir. Prezident İlham Əliyev də Moskvada olarkən rusiyalı həmkarını bu barədə ətraflı məlumatlandırıb. Bildirib ki, Azərbaycan yedəkdə gedəcək ölkə deyil. Ermənistan ağır vəziyyətdən çıxmaq istəyirsə, konstruktiv mövqeyə gəlməlidir. Bütün məsuliyyət hazırda Nikol Paşinyanın üstündədir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
