Məlum olduğu kimi ATƏT-in Minsk Qrupunun Rusiyadan olan həmsədri dəyişdirilib. KİV-lərin yaydığı xəbərə görə, 2010-cu ildən bu postda olan İqor Popovu 59 yaşlı diplomat İqor Xovayev əvəz edib.
Qeyd edilənə görə, Xovayev 2015-2020-ci illərdə Rusiyanın Filippindəki səfiri vəzifəsində çalışıb.
Rusiyanın ATƏT-in Minsk Qrupunun Rusiyadan olan həmsədri dəyişdirməsi addımını necə dəyərləndirmək olar? Bu hansı məqsəd daşıya bilər? Rusiyanın Minsk Qrupunda həmsədrini məhz indi dəyişməsinin mənası nədir?
“Rusiya Şərqə daha yaxın olan təcrübəli diplomatını ortaya çıxarmaqla diplomatik müstəvidə də istəklərinə nail olmağa çalışır”
Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı bizimlə söhbətində bildirdi ki, Rusiyanın bu addımı səbəbsiz deyil: “Rusiyanın Minsk Qrupunda öz həmsədrini dəydirməsi regionda yeni situasiyanın yaranması ilə bağlıdı. Əvvəllər də müəyyən müddətdən sonar həmsədrlər dəyişib. Bu həmsədr ölkələrin siyasəti, mövqeyi ilə bağlıdır. Amma indi regionda yeni situasiya yaranıbdı. Rusiya digər həmsədr ölkələrə nisabətən üstün mövqedədir. Hazırda Rusiya Türkiyə ilə Azərbaycanın yaratdığı güc mərkəzinin yanında yer alıb, Türkiyə və Azərbaycanla razılaşdırılmış siyasət yürüdür. Demək olar ki, ABŞ və Fransa tam olaraq kənarda qalıb. Rusiya yeni şəraidə həmin mövqeyini qoruyub saxlamaq istəyir, amma ABŞ və Fransa da hansısa formadasa prosesdə iştirak etməyə təkid göstərirlər. Siz də müşahidə edirsiz ki, “danışıqlar Minsk qrupu hımsədrləri formatında davam etdirilməlidir” kimi ciddi bəyanatlar səsləndirilir. Burada da həm ABŞ-ın, həm də Fransanın öz məqsədləri var, həm regionda gedən proseslərə təsir etmək istəyirlər, həm Ermənistanın mövqeyini müdafiə etmək məqsədlərini ortaya qoymağa cəhd edirlər, həm Türkiyənin və Rusiyanın regionda mövqeyinin güclənməsinə qarşı hansısa addımlar atmağa niyyətlənirlər. Yəni bütün bunlar yeni bir situasiyanı yaradıb və Rusiya da istər-istəməz həm digər iki həmsədr ölkənin mövqeyi ilə hesablaşmalıdır, bu dəyişiklik ondan irəli gəlir. Eyni zamanda bu həm də Rusiyanın özünün maraqlarına uyğundur ki, məsələ tam şəkildə Türkiyə və Azərbaycanın istəyinə uyğun həll olunmasın. Mürəkkəb bir situasiyadır. Minsk Qrupu həmsədrləri institutuna Rusiya bir ehtiyat variant kimi yanaşır. Məsələn, müəyyən məqamlarda məsuliyyətin bölüşdürülməsi, güya ABŞ və Fransanın mövqeyinin nəzərə alınması adı altında əslində öz istəklərini yerinə yetirməsi və sair. Bu məqsədləri güdür Rusiya. Rusiyanın yeni təyin etdiyi həmsədr Şərq ölkələri ilə bağlı olan bir diplomatdı. Demək mümkündürsə, daha təcrübəli, daha ciddi səviyəli diplomatdır. Bu ondan xəbər verir ki, döyüş meydanında məsələlər xeyli dərəcədə həll olunubdu, bundan sonar təbii ki, diplomatlar işə düşür. Belə bir şəraitdə Rusiya Şərqə daha yaxın olan təcrübəli diplomatını ortaya çıxarmaqla diplomatik müstəvidə də istəklərinə nail olmağa çalışır. Yəni bu ondan xəbər verir. Azərbaycan müqavimət göstərir və hesab edirik ki, axıra qədər də müqavimət göstərməlidir. Bu məsələlər heç halda 30 ildə olduğu kimi uzun sürən danışıqlar prosesinə çevirilməməlidir. Azərbaycan qarşısına qoyduğu məsələləri ədalətli şəkildə həll edib, beynəlxalq təşkilatların, BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə uyğun olaraq addım atıb, hərb meydanında ədaləti bərpa edib, torpaqlarının böyük hissəsini işğaldan azad edib”.
A.Nağının sözlərinə görə, indi yerdə qalan ərazilərlə bağlı söhbətlər gedəcəkdi. O. qeyd etdi ki, həm Zəngəzurda sərhəd məsələsi var, həm Qarabağın müəyyən bir hissəsində erməni əhali yaşayır və həmin əraziyə Rusiya nəzarət edir. “Ona görə də bu mərhələdə həm Zəngəzurda, həm də Qarabağın hazırda ermənilər olan hissəsində müəyyən məsələlərin həllinə nail olmağa çalışacaqlar. Rusiya rəsmiləri də artıq açıqlamalar verirlər. Son günlər verilən açıqlamalarda belə xətt hiss olunur ki, ön plana Azərbaycanla Ermənistan arasında sərhəddin dəqiqləşdirilməsini çəkirlər, delmitasiya və demarkasiya məsələləri ortaya qoyulur. Burada Rusiyanın mövqeyi də müəyyən qədər artıq aydınlaşır. Rusiyanın istədiyi odur ki, Azərtbaycanla Ermənistan arasında sərhəd dəqiqləşsin və ondan sonar digər məsələlər ortaya gəlsin, müzakirə olunsun. Rusiya çalışır ki, hərbi mövcudluğunu regiond saxlasın. Ermənistan tərəfdən də son vaxtlar Rusiyapərəst təkliflər səslənir…”
A.Nağının sözlərinə görə, Bu şəraitdə Minsk Qrupu həmsədrləri yenidən fəaliyyətə başlayacaq, yoxsa yox, bu sual oratadadır: “Eyni zamanda da Rusiyanın həmsdrini dəyişməsi onu göstərir ki, Rusiya da artıq danışıqlar formatının bərpa olunmasına razılaşır və çalışır ki, vəzifəsini yerinə yetirə biləcək, Rusiyanın maraqlarını daha ciddi şəkildə müdafiə edəcək yeni bir diplomat iştirak etsin. Bu dəyişikliklər Rusiyanın bu mövqeyindən irəli gəlir. Amma Azərbaycan hələ ki, bu formatın, danışıqların bərpa edilməsinin tərəfdarı deyil və müəyyən məsələlərin, Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı məsələnin həll olunmasını istəyir. Hər halda böyük ehtimalla hansısa formada ola bilsin ki, danışıqlar bərpa olunsun. Amma hesab edirik ki, heç bir halda bu formatın bərpa olunmasına Azərbaycan imkan verməməlidir…”
İradə SARIYEVA
