Ermənistanla sərhəddə gərginliyin artdığı bir vaxtda Qarabağda qalan ermənilər arasında ciddi narahatlıq hökm sürür. Onlar gələcəklərinin necə olacağı haqda indi heç bir təsəvvürə sahib deyillər.
Qarabağda qalan ermənilər bu vəziyyətdə ən azından öz təhlükəsizlikləri naminə Azərbaycan qanunları altında yaşamağın vacibliyini daha yaxşı dərk edirlər. Bundan başqa, bu, onların gələcək sosial rifah halı üçün də olduqca vacibdir. Bunu rus ekspert Vitali Arkov da xüsusi olaraq vurğulayır. O, Ermənistanın öz durumunun getdikcə ağırlaşdığı bir vaxtda sözügedən prosesi təbii sayır: “Erməni cəmiyyətinə indi həsəd aparmaq olmaz. İkinci Qarabağ müharibəsində məğlubiyyətdən və qondarma "Qarabağ klanı" nın bərpası cəhdindən sonra (bu məsələdə hər şey rəsmi şəkildə təqdim edildiyi kimi birmənalı deyil və Ermənistanın yeni rəhbərliyinin müəyyən hibridliyindən də danışmaq olar) insanlar yeni reallığa keçməyə hazır olmadılar. Bir və ya beş ildən sonra Ermənistanın necə olacağı məsələsi məhz indi həll olunur. Bəli, parlament seçkiləri keçirildi və formal olaraq Ermənistan mütərəqqi yol seçdi. Amma hətta seçkilərin rəsmi nəticələri belə göstərir ki, hazırda erməni cəmiyyəti parçalanıb, burada hələ vahid fikir və vahid mövqe yoxdur. Deməli, biz Ermənistanın seçdiyi yolda irəliyə doğru 1, geriyə doğru 2 addım izləyəcəyik. Buna Bakı da hazır olmalı, əlləri ultimatumlarla burmaq yox, erməni reallıqlarına anlayışla yanaşmalıdır. Üstəlik, bu, bir addım daha geriyə atmaq üçün bəhanə olacaq”. Ekspert “axar” portalına bildirir ki, Ermənistanın siyasi elitası hər şeyi oğurlamağa alışıb: “Həm büdcə pulları, həm Rusiya kreditləri, həm də özəl investisiyalar. Xəzinədarlıqla və korrupsiya ilə mübarizə aparan Nikol Paşinyan yalnız başqalarının ciblərini dolduranların soyadlarını dəyişib, “sistem” və "ənənələr" əvvəlki kimi qalıb.
Ona görə də xarici investorlar Füzuliyə, Ağdama və əlbəttə ki, Şuşaya coşqu gedəcəklər. Amma hətta İrəvana getməzdən əvvəl min dəfə düşünəcəklər. Azərbaycan şəhər və rayonlarının inkişafı fonunda Xankəndi çökmüş halda olacaq. Erməni oliqarxlar isə yalnız sözdə vətənpərvərdirlər. Belə ki, Xankəndinin özü belə Azərbaycan qucağına can atacaq. İllərdir biz ermənilərin bu əraziləri viran qoymasının şahidi olmuşuq. İndi isə Bakı tərəfindən işğaldan azad edilmiş rayonlara münasibəti də görürük. Və həqiqətən də kimin əsl vətənpərvər olduğu aydın olur”.
Xatırladaq ki, işğaldan azad edilən ərazilərdə Azərbaycan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri həyata keçirir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərə Böyük Qayıdış Azərbaycan prezidentinin 2021-ci il 2 fevral tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər”də öz əksini tapıb və bu məsələnin növbəti onillikdə ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına dair beş milli prioritetdən biri olaraq müəyyən edilməsi Azərbaycan dövlətinin bu işə nə dərəcədə böyük önəm verdiyinin bariz nümunəsidir. Bu, Qarabağda qalan ermənilərin də diqqətindən yayınmır. Həmin ermənilər Azərbaycan ərazilərində yaşamaq istəyirlərsə, vətəndaşlığımızı qəbul etməlidirlər. Qarabağ ərazisində yaşamaq istəyən mülki ermənilər Azərbaycan qanunları çərçivəsində burada mövcudluqlarını davam etdirə bilərlər. Amma indi təkcə Qarabağda yox, elə Ermənistanda da onu da yaxşı bilirlər ki, bir dövlət kimi mövcudluqlarının davamiyyəti Azərbaycanla əlaqələrin bərpasından getdikcə daha çox asılı vəziyyətə düşməkdədir. Lakin bunun üçün əsas şərt Azərbaycanın ərazi bütəvlüyünün tanınmasıdır. Hazırda Ermənistan cəmiyyətində müşahidə olunan əhval-ruhiyyə ondan ibarətdir ki, Qarabağla bağlı Azərbaycanın mövqeyinə qarşı lüzumsuz müqaviməti uzatmağa ehtiyac yoxdur. Belə hesab edilir ki, Ermənistanın xaricdən asılılığını gücləndirən bu problemin həllinə mümkün qədər tez nail olmaq və bu yolla da ölkənin müstəqil dövlət statusunu qorumaq lazımdır. Həm Qarabağ ermənilərinin, həm də Ermənistan cəmiyyətinin bu yanaşması İrəvanın mövqeyinə təsirsiz ötüşmür. Tanınmış erməni fəal və bloger, publisist İşxan Verdyanın sözlərinə görə, cəmiyyət seçki kampaniyası zamanı Nikol Paşinyanın verdiyi vədlərin yerinə yetirilməsini gözləyir: “Cəmiyyət ondan öz vədinə sadiqlik, ardıcıllıq gözləyir, qanunların, nəhayət, ölkədə sərt gücü ilə işə düşməsini gözləyir. Əhali ölkədə insanların həqiqətən qanun qarşısında bərabər olmasını gözləyir – tutduğu vəzifədən, hesabındakı pulun məbləğindən asılı olmayaraq və əlbəttə ki, Ermənistan xalqı Qarabağ məsələsinin həllini gözləyir”. Verdyanın qənaətincə, “Qarabağ məsələsi”nin həlli dərhal Paşinyan üçün daxili problemlər daxil, digər problemlərin həllini asanlaşdıracaq: “Paşinyanın əsas vəzifəsi Qarabağdır, Azərbaycanla sülhdür. Bütün digər problemlər, bununla müqayisədə o qədər də əhəmiyyətli deyil, onları sürətli və keyfiyyətli həll eləmək olar”. Bütün bunlar artıq sadə ermənilər üçün Qarabağ məsələsinin daha çox arxa plana keçdiyini göstərir.
Tahir TAĞIYEV
