Ölkəmiz dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra “sovet şinel”indən çıxan jurnalistikamız artıq müstəqil və gənc ölkənin tribunasına çevrildi. Zəngin ənənələrə malik Azərbaycan jurnalistikası ictimai əhəmiyyətli informasiya vermək funksiyasını yerinə yetirməklə yanaşı, 90-cı illərin çətin dövründə həm də ictimai və dövlət maraqlarını qorumalı idi.
Ermənistanın təhriki ilə Qarabağda müharibənin başlanması , beynəlxalq mediada erməni və “havadar”larının Azərbaycan əleyhinə qərəzli “informasiya hücumları”nın geniş vüsət alması, gənc ölkədə separatçılıq meyillərinin cücərməsi və s. amillər mediada dövlət və milli maraqların müdafiəsini daha çox ön plana çəkirdi.
Azərbaycan mediası üçün böyük güclərin maraqlarının kəsişdiyi mürəkkəb beynəlxalq aləmdə…
Lakin zamanla, dövlətçiliyin daha da möhkəmlənməsi, ölkənin iqtisadi tərəqqisi sayəsində Azərbaycan mediası da inkişaf edərək çətinlikləri arxada qoydu. 1998-ci ildə ulu öndər Heydər Əliyevin senzuranı tamamilə aradan qaldıran sərəncamı ilə jurnalistikamızın azadlıq üfüqləri daha da genişləndi. Azərbaycan mediası üçün böyük güclərin maraqlarının kəsişdiyi mürəkkəb beynəlxalq aləmdə dövlət maraqlarının müdafiəsinin əhəmiyyəti daha da artır. İctimai və dövlət maraqlarının qorunması səviyyəsi daha çox aşağıdakı məsələlərdən asılıdır. Əgər informasiya:
– cəmiyyətdə cinayətkarlığa, ksenofobiyaya, terrorçuluğa, hərbi qarşıdurmaya, irqi, dini və sosial ayrı-seçkiliyə rəğbəti təbliğ edirsə;
– özündə heç bir ictimai əhəmiyyət daşımırsa, reytinq naminə kiminsə şəxsi həyatına müdaxilə edərək məlumat, görüntü və s. yayımlayırsa;
– özündə dövlət və hərbi sirr kateqoriyasına aid məlumatları əks etdirirsə;
– dövlətçiliyə və onun təhlükəsizliyinə təhdid hesab olunarsa ;
– dövlətçiliyə və onun müstəqilliyinə təhdid etməklə, cəmiyyətdə təhlükəli tendensiyaya yol açırsa; və s.
Müasir dövrdə ən güclü silah informasiyadır...
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin medianın ictimai və dövlət maarqlarını qorumalı olduğuna dair fikirlərinə diqqət edək: “Bizim mətbuatımız da, əlbəttə ki, ilk növbədə dövlətimizin strateji maraqlarını, dövlətimizin gələcəkdə də təhlükəsizlik şəraitində yaşamasını müdafiə etməlidir və milli maraqlarımızı beynəlxalq müstəvidə də qorumalıdır. Mən hesab edirəm ki, son vaxtlar, son illər ərzində bizim mətbuatımızda bu istiqamətdə ciddi dönüş yaranmışdır. Nəzərə alsaq ki, XXI əsr informasiya əsridir, əlbəttə, biz bunu daim diqqətdə saxlamalıyıq”.
Bir sıra beynəlxalq qurumlar və Avropa institutlarının söz və mətbuat azadlığı ilə bağlı hansısa faktı “əldə bayraq” edib, digər ölkələrə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməsi acı bir gerçəkdir. Xüsusilə gənc və müstəqil demokratik ölkələrə qarşı bu yanaşma hansısa dövlətin öz ictimai və dövlət təhlükəsizliyi və maraqları baxımından atdığı addımın “mətbuat azadlığının pozulması” kimi qələmə verilməsi buna nümunədir. Səbəb isə sadədir: qlobal informasiya məkanında super güclərin digər ölkələrin informasiya məkanını nəzarətə almaqla həmin regionu, ölkəni öz maraqlarına uyğun idarə edə bilməkdir. Çünki müasir dövrdə ən güclü silah informasiyadır. Və bu faktiki olaraq, həmin dövlətin maraqlarının və dövlətçiliyinin təhlükə altında qalması deməkdir.
Ümummilli məsələlərdə heç bir kənar fikir ola bilməz
İnamla deyə bilərik ki, bunu nəzərə alan Azərbaycan mətbuatı tarix boyu öz milli dəyərlərinə, kimliyinə və dövlətçilik ənənələrinə bağlı olmuşdur. Bu gün də dövlət və milli maraqlarımız mətbuatımız üçün hər cür şəxsi və qrup maraqlarından yüksəkdə dayanır. Bu məqamda “Jurnalistlərin dostu” mükafatının sahibi Prezident İlham Əliyevin dövlət və media münasibətləri ilə bağlı söylədiyi çağırış xarakterli fikri hər bir jurnalistə aiddir: “Məni sevindirən hal odur ki, biz vahid siyasət aparırıq. Çünki dövlət və media milli maraqları müdafiə edir. Çünki ümummilli məsələlərdə heç bir kənar fikir ola bilməz. Ona görə biz bundan sonra da çalışmalıyıq ki, Azərbaycan haqqında həqiqətləri dünya ictimaiyyətinə çatdıraq, ölkəmizi daha yaxşı tanısınlar, daha çox hörmət etsinlər”.
Bu istiqamətdə xüsusilə Azərbaycan mediasının üzərinə böyük yük düşür
Müasir dövrdə kütləvi informasiya vasitələrinin, sosial şəbəkələrin və İKT-nin dövlət-cəmiyyət əlaqələrinə güclü təsirini nəzərə alan zaman, ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi məsələsinin məhz müvafiq kontekstdən təhlili maraq doğurur. Belə ki, dövlət qurumları, müxtəlif nazirliklər və yerli təşkilatlarla yanaşı, vətəndaşlar da informasiya məkanının nəhəng şəbəkəyə çevrildiyi bir zamanda dövlət maraqlarını müdafiə etməli və uca tutmalıdırlar. Sərhədsiz mövqelərin və iddiaların arasında Azərbaycan həqiqətlərini tutarlı şəkildə təbliğ etmək dövlətlə bərabər cəmiyyətin hər bir üzvünün də məsuliyyəti deməkdir. Çünki əgər söhbət maraqların qarşılıqlı müdafiəsindən gedirsə, bu zaman ictimai marağı ön planda tutan, onu təmin edən və möhkəmləndirən dövlətin də marağını cəmiyyət üzvləri qorumalıdırlar. Bu istiqamətdə xüsusilə Azərbaycan mediasının üzərinə böyük yük düşür. Cəmiyyəti arxasınca aparmağı bacaran KİV-lərimiz dövlətin maraqlarına xidmət edərək ölkəmizlə bağlı təhrif olunmuş informasiyalara real faktlarla cavab verir. Bu da dövlət marağının müdafiəsinin bir növüdür. Mətbuat həm xalqın dili olub ictimai maraqdan irəli gələn məqamları dövlətə çatdıran, həm də dövlətin aynası olub informasiya müharibəsində onu qoruyan bir qüvvədir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
