ABŞ-ın dünyada geniş oxucu auditoriyasına malik nüfuzlu “Foreign Policy” nəşrində Kanada Qlobal Məsələlər İnstitutunun tədqiqatçı-alimi Robert Katlerin “Minsk qrupunun fəaliyyəti mənasızdır” sərlövhəli məqaləsi dərc olunub.
Məqalədə ATƏT-in Minsk qrupunun Dağlıq Qarabağda sülhməramlı səylərinin nəticəsiz və səmərəsiz olduğu vurğulanır. Müəllif yazır: “Belə bir aforizm var ki, generallar zəfərlə başa çatacaq müharibəyə hazırlaşır, diplomatlar isə çox vaxt möhkəm sülh və ya ən azından dayanıqlı sülh üçün təşəbbüslə çıxış edirlər. Adətən, onlar bəzi səbəblərdən, o cümlədən şəraitin dəyişməsi ucbatından uğursuzluğa düçar olurlar. ATƏT-in 1990-cı illərdə təsis etdiyi Minsk qrupu da bu aqibətlə üzləşib”.
Təxminən 30 il ərzində Minsk qrupunun səmərəsiz fəaliyyət göstərdiyini qeyd edən müəllif vurğulayır ki, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin son Qələbəsi və Ermənistanın işğalına son qoyulması bütün məsələlərə nöqtə qoyub. O yazır: “İndi bu, artıq iflas və sonun çatması deməkdir. Onun (Minsk qrupunun - Red) fəaliyyəti dəfn edilib, indi real sülh və barışıq zamanıdır, geriyə baxmaq yox, gələcəyə istiqamətlənmək vaxtıdır”.
Münaqişənin birdəfəlik həllində yeganə çıxış yolunun Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması olduğunu qeyd edən müəllif, Minsk qrupunun səmərəsiz fəaliyyəti barədə fikirlərini davam etdirərək yazır: “Bundan əlavə, 2017-ci ildə ABŞ-ı Minsk Qrupunun həmsədrlərindən biri kimi təmsil edən səfir Riçard Hoqland öz fəaliyyətindən danışaraq, necə deyərlər, “torbadan pişiyi” buraxıb. Onun səmimi sözləri sitat gətirməyə layiqdir: “Beşulduzlu otellərdə qaldıq, bizə xüsusi yemək otağı və əlavə xərc tələb etmədən otaqlar ayrılmışdı. Getdiyimiz şəhərlərdə ən yaxşı restoranları axtarırdıq. ATƏT-in bayrağı altında Bakı və İrəvan arasında danışıqlara dair Minsk qrupunun mövcudluğunu xatırlatdığımız müddətcə yaxşı yaşadıq. Ancaq açıq danışsaq, çox az iş gördük”.
Minsk qrupunun səmərəsizliyi artıq dünya mediasının da gündəm mövzusuna çevrilirsə qurum hansı addımları atmalıdır?
Azərbaycan Sosialist Partiyasının sədri Elşən Həsənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, həmsədrlər müharibədən sonra yenidən gündəmə gəlmək, fəaliyyətlərini bərpa etmək istəyirlər: “Bəzən belə məlumat sızdırılır ki, güya onlar “status”la bağlı məsələləri qaldırmaq, onu həll etmək istəyirlər:
“Minsk Qrupu artıq fəaliyyətini dayandırmalı və bununla bağlı qərarı məhz qrup özü verməlidir. ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri dəfələrlə Prezident İlham Əliyevlə danışıqlarda və görüşlərdə münaqişənin hərbi həllinin olmadığını, yalnız dinc yolla həll edilməsinin mümkün olduğunu bildirirdilər. Amma Azərbaycan Prezidenti və Ordusu münaqişənin hərbi yolla həllinin mümkünlüyünü sübut etdi. Həmsədrlər hər fürsətdə özlərinin əsl xislətlərini, ermənipərəst mövqelərini ortaya qoydular. Hətta müharibə dövründə Ermənistanın yanında olduqlarını bildirən açıqlamalar verdilər. Artıq hər kəs qəbul edir ki, status məsələsi yoxdur. İndiki zamanda Azərbaycan ictimaiyyəti və xalqı haqlı olaraq həmsədrlərin fəaliyyətinə etirazlarını bildirirlər. Yaxşı olardı ki, Minsk Qrupu özü fəaliyyətinə xitam versin. Onların fəaliyyəti nəzərdə tutulduğu kimi regiona sülh, əmin-amanlıq gətirmədi. Əksinə, vəziyyəti daha da gərginləşdirdi, prosesi yubatdı. Hansısa həmsədr dövlət Ermənistana olan sevgisini bəyan etməkdən yorulmursa, zəhmət çəkib Minsk Qrupunun üzvlüyünü tərk etsin və bundan sonra istədiyi kimi öz sevgisini ifadə etsin”.
Partiya sədrinin sözlərinə görə, əsas funksiyası Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olunmasını təmin etmək və BMT Təhlükəsizlik Şurasının bununla bağlı dörd qətnaməsini yerinə yetirmək olan Minsk qrupu, əslində, münaqişənin dondurulması ilə məşğul olub: “Otuz ilə yaxın erməni lobbisinin təsiri altında münaqişənin dondurulması istiqamətində və işğalçı dövlətin maraqlarına uyğun fəaliyyət göstərən ATƏT-in Minsk qrupu torpaqları işğal olunmuş, öz doğma yurdlarından didərgin salınmış azərbaycanlıların qanuni tələblərinin yerinə yetirilməsi üçün cüzi iş belə görə bilmədi. Lakin həmin müddət ərzində Azərbaycan özünün ərazi bütövlüyünü bərpa etmək istiqamətində ardıcıl və məqsədyönlü tədbirlər həyata keçirdi. Məhz bunun nəticəsində ötən il sentyabrın 27-də başlayan və cəmi 44 gün davam edən müharibədə Azərbaycan Ordusu işğalçı ölkənin silahlı qüvvələrini darmadağın etdi, torpaqlarını azad edərək BMT Təhlükəsizlik Şurasının məlum qətnamələrini özü yerinə yetirdi. Bütün bunlara rəğmən Azərbaycan hökuməti işğaldan azad olunmuş ərazilərdə bərpa-quruculuq işlərində bütün ölkələrlə, o cümlədən qrupun həmsədrləri ilə sıx əməkdaşlıq etmək niyyətini ifadə edib. Buyursunlar humanitar missiya ilə məşğul olsunlar. Ermənistanı sülh sazişinə imza atmağa vadar etsinlər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
