Məlum olduğu kimi, Vladimir Putinin dəvəti ilə Moskvaya gedən prezident İlham Əiyev rusiyalı həmkarıyla təkbətək görüş keçirdi. Görüşdə tərəflər bir sıra məsələləri müzakirə etdilər.
Prezidenti İlham Əliyevlə, Rusiyanın dövlət başçısı Vladimir Putin arasında görüşdə üç məqam diqqət çəkdi. Birincisi, Əliyev iki dəfə “münaqişədən sonrakı” ifadəsini işlətdi. Prezident qeyd etdi ki, “münaqişədən sonrakı dövrün maksimum ağrısız keçməsi əzmindəyik, düşünürəm ki, ümumi səylərimizlə buna nail olacağıq”. İkincisi, Putin Əliyevə “kompromisli qərarların tapıldığı” üçün təşəkkür etdi və vurğuladı ki, “nizamlama istəyiriksə, – biz hamımız isə bunu istəyirik, – onda bu yolla getməliyik”. Üçüncüsü, liderlər sərhəddə baş verən toqquşmalara toxunmadılar. Putin daha çox pandemiyanın iqtisadiyyata təsirindən, bölgədə nəqliyyat və kommunikasiyaların açılmasının vacibliyindən, vaksin və onun Azərbaycanla birgə istehsalından danışdı. Ermənistanla sərhəddə baş verənlər ümumiyyətlə gündəmə gəlmədi və Rusiyanın heç bir dövlət strukturu bu haqda hansısa bəyanat belə vermədi. Görüşdə prezidentlərin diqqətindən qaçmayan səmimi münasibəti fonunda ikitərəfli əlaqələrin güclənməsi üçün əlavə tədbirlərin görüləcəyi haqda bəyanatlar verildi. Eyni zamanda, mal dövriyyəsinin artması və digər mühüm məsələlərdən danışıldı.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, sadalanan 3 məqamın əhəmiyyətini ekspertlər necə dəyərləndirir?
“Əslində Moskvanın vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılıqların özü, Azərbaycan tərəfinin...”
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Elşən Manafov buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Prezident İlham Əliyevin Moskva səfərində daha çox tərəfləri düşündürən, bölgədə təhlükəsizliklə bağlı məsələlər və iki dövlət arasında olan məsələlərin mövcud durumu müzakirə edildi. Prezident İlham Əliyevin “münaqişədən sonrakı dövr” ifadəsini işlətməsi təsadüfü deyil. Bu onu göstərir ki, artıq bu məsələ arxada qalıb. Əsas məsələ bölgənin inkişaf etdirilməsidir. Digər tərəfdən, pandemiya ilə mübarizədə iki ölkənin əməkdaşlığı koronavirusun fəsadlarının aradan qaldırılmasında müstəsna rol oynayır. Başqa bir tərəfdən, görüş zamanı pandemiyanın iqtisadi əlaqələrdə yaratdığı problemlər və bunların aradan qaldırılması ilə bağlı görülən işlər müzakirə edildi. Hər iki dövlət başçısı mənmunluqla qeyd etdi ki, bu istiqamətdə görülən işlər tərəfləri qane edir. Azərbaycanı daha çox düşündürən məsələ, münaqişədən sonrakı reallıqların müzakirəsi məsələsi idi. Bu məsələyə də görünən odur ki, Rusiya xüsusu maraq göstərir. Rusiya kommunikasiyaların daha tez açılmasında maraqlı görünür. Çünki bu, onlara da daha çox lazımdır. Putin Azərbaycan prezidentinə Qarabağ məsələsinin həllində göstərdiyi kompromis mövqeyə görə minnətdarlığını bildirdi. Fikrimcə, əslində Moskvanın vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılıqların özü, Azərbaycan tərəfinin həmin o kompromisli variantların əldə olunmasına verdiyi töhvə baxımından dəyərləndirilməlidir. Çünki bu razılıqlar bir sıra məsələləri, o cümlədən, bölgədə kommunikasiya xəttlərinin açılmasını özündə ehtiva edir. Azərbaycan tərəfi üzərinə götürdüyü öhtəlikləri ardıcıllıqla və böyük dəqiqliklə yerinə yetirir. Biz nəqliyyat xəttlərinin açılmasında israrlıyıq. Təəssüflər olsun ki, bənzər yanaşmanı Ermənistanın timsalında görmürük. Baxmayaraq ki, bu ölkədə seçkilər başa çatıb. Bu da onu göstıərir ki, Paşinyan bölgədə yeni geosiyasi reallıqların yaranmasına ümid edir. Sözügedən məsələdə Ermənistan Avropa İttifaqına güvənir. Aİ-də Qarabağ məsələsində Rusiyanın moderatorluğunu həzm etmək istəmir”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, proseslərin sürətlənməsi naminə Moskva Ermənistana müəyyən təzyiqlər etməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
