Azərbaycanda mətbuat vasitəsilə yayılan reklamın həcmi olduqca aşağı səviyyədədir. Artımlar çox cüzidir. Necə deyərlər, KİV-də reklamın səviyyəsi yerində sayır.
Belə ki, 2020-ci ildə ölkə KİV-ində 11 milyon 843 min manatlıq reklam yayımlanıb, bu, 2019-cu ildəki göstərici ilə müqayisədə 100 min manat və ya 1%-ə yaxın artıqdır. 2019-da 11 733 min manatlıq reklam yayılıb. Ümumiyyətlə, 2015 və 2016-cı illərdə reklam bazarının çökməsindən sonra ölkə KİV-ində reklamların həcmi ardıcıl 3 ildir ki, artmaqdadır, amma rəqəmlərə baxanda buna artım demək çətindir. Çünki arada çox böyük fərq var. 2015-ci ildə Azərbaycanda KİV-lərə verilən reklamların həcmi 26 milyon manata çatmışdı. Ancaq devalvasiya və iqtisadi aktivliyin azalması nəticəsində 2016-cı ildə bu rəqəm 2,4 dəfə azalaraq 10,9 milyon manata düşüb. 2017-ci ildə isə reklam bazarı yenidən ikiqat kiçilərək 4,7 milyon manat olub. 2018-ci ildə KİV-də reklam bazarı 7,7 milyon manat, 2019-da 11,7 milyon manat, 2020-ci ildə isə 11,8 milyon manat təşkil edib. Üstəlik, KİV-də yayılan reklamların böyük hissəsi ənənəvi olaraq teleradio proqramların payına düşüb – 2020-ci ildə bu məbləğ 10,5 milyon manat və ya KİV-dəki bütün reklam büdcəsinin 89%-ni təşkil edib.
Maraqlıdır, niyə KİV-lərə verilən reklamlarda tənəzzül yaşanır? Niyə reklamların həcmini əsaslı şəkildə artırmaq mümkün olmur?
“Ondansa, 100 min izləyicisi olan və daha az pul tələb edən sosial media səhifələrinə önəm verirlər”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən media eksperti Azər Həsrət bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bunun bir səbəbi onunla bağlıdır ki, Azərbaycan da, dünyada olduğu kimi, ənənəvi mediaya - onlayn mediaya keçir. Üstəlik, onlayn media dedikdə burda həm də sosial media fenomeni var. Yəni sosial media üzərindən daha çox reklamlar paylaşılır. Özü də ucuz qiymətə və daha effektiv. Təbii ki, belə olduqda reklam verənlər bunu qəzetlərə vermək istəmir. Çünki düşünürlər ki, 3-5 min tirajı olan qəzetlərə reklam vermək o qədər də effektli deyil. Ondansa, 100 min izləyicisi olan və daha az pul tələb edən sosial media səhifələrinə önəm verirlər. Məsələn, feysbukda 100 min izləyicisi olan səhifəyə reklam verəndə baxıb görürlər ki, 5-10 günə on minlərlə izləyici həmin reklamı izləyir. Ancaq 5 min tirajı olan qəzetə reklam verəndə neçə nəfərin bunu izlədiyi bilinmir. Digər tərəfdən, medianın keçid dövrünü yaşaması reklam verənlərin özlərini də tərəddüd içində buraxır. Bu zaman onlar seçim etməkdə çətinlik çəkirlər. Buna görə də KİV-də reklam çox aşağı səviyyədədir. Başqa bir tərəfdən, pandemiyanın da buna təsiri olub. Yəni belə hallar da buna öz təsirini göstərir. Düzdür, 2019-cu illə müqayisədə ötən il artım olub, amma bu o qədər də böyük deyil. Ona görə də yaxın vaxtlarda KİV-də reklam bazarının böyüyəcəyi real görünmür”.
Media eksperti hesab edir ki, vəziyyətdən çıxmaq üçün ənənəvi media sosial media ilə inteqrasiya olunmağa çalışmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
