Xankəndi şəhəri yeni yaradılan Qarabağ iqtisadi rayonunun tərkibinə daxil edilib. Məlum olduğu kimi, bu barədə Prezident İlham Əliyevin "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında" imzaladığı fərmanda bildirilib.
Qarabağ iqtisadi rayonunun tərkibinə Xankəndi şəhəri ilə yanaşı Ağcabədi, Ağdam, Bərdə, Füzuli, Xocalı, Xocavənd, Şuşa və Tərtər rayonları daxildir.
Qeyd edək ki, bundan əvvəl Xankəndi şəhəri Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonunun tərkibinə daxil edilib. Azərbaycan Prezidentinin müvafiq fərmanı ilə həmin iqtisadi rayon ləğv olunub.
Ölkə başçısının digər fərmanı ilə Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu yaradılıb. Fərmana əsasən, Cəbrayıl, Kəlbəcər, Qubadlı, Laçın və Zəngilan rayonları Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunun tabeliyinə verilib. Fərmanda qeyd olunub ki, Zəngəzur dağ silsiləsi ilə əhatə olunan, Laçın və Kəlbəcərdən Naxçıvana qədər böyük bir ərazini tutan Zəngəzur yaylasının şərq hissəsində, Ermənistanla sərhəddə yerləşmiş və eyni coğrafi məkanda, tarixən birlikdə, habelə uzun illər 1861-ci ildə yaradılmış Zəngəzur qəzasının tərkibində olmaları və ənənəvi sosial-iqtisadi, tarixi-mədəni bağlılıqları Zəngilan, Qubadlı, Cəbrayıl, Laçın və Kəlbəcər rayonlarının vahid iqtisadi rayonda birləşdirilməsini zəruri edir.
Maraqlı məqamlardan biri də odur ki, Putin-Paşinyan görüşü ərəfəsində belə bir fərman imzalandı. O baxımdan fərmanda Xankəndi və Zəngəzurla bağlı məqamların öz əksini tapması yaxın perspektivdə Qarabağ danışıqlarında hansı nəticələr verə bilər? Bu, ümumilikdə, Qarabağ mövzusunun sonrakı taleyinə necə təsir edəcək?
“Fərmanın imzalandığı ərəfədə gündəmdə olan digər məsələləri də nəzərə alsaq, sənədin mesaj ötürdüyü...”
Sözügedən məsələni dəyərləndirən Azərbaycan Yüksəliş Partiyasınınn başqanı Anar Əsədlinin fikrincə, bu, Ermənistan və Rusiyaya bir mesajdır: “Xankəndi şəhəri, Xocavənd və Xocalı rayonlarının da daxil odluğu Qarabağ iqtisadi rayonu yaradılır. O cümlədən, işğaldan azad olunmuş Zəngilan, Qubadlı, Cəbrayıl, Laçın və Kəlbəcər rayonları yeni yaradılan Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonuna daxil edilir. Bununla da Dağlıq Qarabağ termini və status anlayışı aradan qalxır. Sülhməramlı pərdəsi altında lövbər salan rusların imperialist xəyalları suya düşür. Ən önəmlisi isə Şərqi Zəngəzur toponiminin işlədilməsi ilə bölgənin qərb hissəsinin olduğuna da eyham vurulur. Bu baxımdan fərman strateji əhəmiyyət daşıyır. Maraqlı məqamlardan biri bütün bu strateji məqamların iqtisadi ərazi bölgüsü kontekstində çatdırılmasıdır. Nəyə görə məhz iqtisadi? Çünki bölgədə inteqrasiya və dirçəliş məhz iqtisadi parametrlərlə mümkün olacaq. Azərbaycanın Qarabağı dirçəliş çərçivəsində həyata keçirməyə başladığı layihələr yaxın aylarda gerçəkləşdikcə, böyük dəyişikliklər baş verəcək. Yəni açılacaq kommunikasiya xətlərinin Ermənistan iqtisadiyyatının inkişafına təsir reallığı anlaşıldıqca və Qarabağdakı erməni kökənli Azərbaycan vətəndaşlarının separatçı qüvvələrə deyil, rifahlı yaşayış şəraiti üçün təminat verən Azərbaycanın qanunlarına tabe olmağın bölgədə sülhün təminatına səbəb olacağına əminlikləri artdıqca, təxribatçılar özlərini ifşa edəcəklər. Qarabağda yaşayan ermənilər bütün istiqamətlərdə iqtisadi yolla Azərbaycana inteqrasiya edəcəklər. Bu sənəd həm də qaçqın məsələsinin də gözlənildiyindən daha tez həllini tapacağını göstərir. Çünki inteqrasiya gücləndikcə, sülh müqaviləsinin imzalanması ehtimalı da artır. Bir sözlə, sənəd Qarabağa böyük qayıdış planının icrasına şərait yaradır. Fərmanın imzalandığı ərəfədə gündəmdə olan digər məsələləri də nəzərə alsaq, sənədin mesaj ötürdüyü orbitin daha geniş olduğunun fərqinə varmış olarıq. Eyni vaxtda Moskvada Putinlə Paşinyan arasında görüş keçirildiyini nəzərə alsaq, bu sənədin həm də Rusiyaya bir ismarıc olduğunu anlamaq mümkündür”.
Partiya başqanı hesab edir ki, Rusiya Cənubi Qafqazda mövqelərini gücləndirmək uğrunda daha ciddi addımlar atsa da, atılacaq addımlar Azərbaycanın və Türkiyənin maraqları ilə hesablaşılmış şəkildə olacaq.
Vidadi ORDAHALLI
