Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini, əbədi, dönməz və sarsılmaz bir yola çıxaran Ümummilli lider Heydər Əliyev deyirdi: “Tarix dəfələrlə sübut etmişdir ki, xalqın əvəzsiz milli sərvəti olan müstəqilliyin qorunması onun əldə edilməsindən qat-qat ağır və mürəkkəb vəzifədir”.
Bu o deməkdir ki, Azərbaycan xalqı özünün ən böyük sərvəti, tükənməz xəzinəsi olan dövlət müstəqilliyinin qədrini bilməli, onu göz bəbəyi kimi qorumalı, hifz etməlidir. Ulularımızın əmanəti olan Vətənimizin, torpağımızın, dövlətimizin yaşaması üçün yeri gələndə hər birimiz canımızı fəda etməliyik, necə ki, Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpası uğrunda Vətən oğul və qızları imperiya tanklarının qabağına yeriyib, öz sınmaz, sarsılmaz inamları, əqidə və inadları ilə qəsbkarlara meydan oxuyublar.
30 il bundan əvvəl Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini şəhidlərimizin qanı, canı bahasına qazanıb, dövlət müstəqilliyimiz üçün nə qədər fədakarımız canını qurban edib.
Azərbaycançılıq ideologiyasının əsas məğzi
XX əsrdə Azərbaycan xalqı ikinci dəfə dövlət müstəqilliyini 18 oktyabr 1991-ci ildə qazandı. Beləliklə, Azərbaycan yenidən öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdi və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi kimi əbədi bir yola çıxdı. Tarixçi və siyasi ekspertlər qeyd edirlər ki, XX əsrin sonlarında ikinci dəfə əldə etdiyimiz müstəqillik əsrlər boyu xalqımızın nail olmaq istədiyi bir dövlət müstəqilliyidir.
30 ildir ki, Azərbaycan müstəqil dövlətdir və müstəqil siyasət aparır, dünya azərbaycanlılarının, Azərbaycan vətəndaşlarının azad dövləti olaraq nəinki regionda, eləcə də dünyada öz layiqli yerini tutub. Dövlət müstəqilliyimizin bu 30 ildə bizə verdiyi ən böyük üstünlük milli birliyə nail olmaqdır. Azərbaycançılıq ideologiyası bizi birləşdirən ən sarsılmaz bir dəyərdir ki, dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq, hər kəs bu işıq ətrafında toplaşa bilib. 30 ildə azərbaycançılıq birləşdirici gücə çevrilib və biz bu günü hər an hiss etmişik, xüsusən də Vətənin, dövlətin dar günündə bütün xalqımızı azərbaycançılıq, dövlətçilik ətrafında birləşən görmüşük.
Azərbaycançılıq – bizi birləşdirən məfkurə...
Siyasi ekspertlər və tarixçilər qeyd edirlər ki, azərbaycançılıq bu 30 ildə milli birlik anlayışının, şüurunun formalaşmasında, gerçəkləşməsində, özünü ifadə etməsində çox mühüm rol oynayıb. Dövlətçiliyimiz üçün hər hansı bir kiçik təhdid yarandığı zamanlar Azərbaycan xalqı dövlətimizin, dövlətçiliyimizin ətrafında sıx birləşərək, öz birliyini ifadə edə, göstərə bilib. Biz xalqın birliyini hər zaman görə bilmişik. Azərbaycançılığın birləşdirici gücə malik olmasını Vətən müharibəsi dövründə bir daha görə bildik. Vətən savaşında dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq, bütün azərbaycanlılar birləşdi, ölkəmizdə yaşayan bütün xalqlar, etnik qruplar həmrəylik göstərdilər. Bütün bunlar azərbaycançılığın sarsılmaz gücünün təsiri ilə yarandı.
“Azərbaycan xalqı üçün böyük bir dəyərdir”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Fəsləfə və Sosiologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, siyasi şərhçi Faiq Ələkbərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, dövlət müstəqilliyimizin 30 ili tamam olur və bu illərdə azərbaycançılığın birləşdirici gücü özünü ən müxtəlif şəkillərdə göstərib. “Dövlət müstəqilliyimizin bərpasının 30 ilinin tamam olması böyük bir hadisədir. Özü də bu təkcə Qüzey Azərbaycan xalqı üçün deyil, bütün dünya azərbaycanlıları üçün çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Biz 10 milyon deyilik, dünyada ən azı 50 milyonluq Azərbaycan xalqı var ki, onun üçün dövlət müstəqilliyimizin var olması, müstəqilliyin davam etməsi olduqca əhəmiyyətli və mühüm hadisədir. Bu anlamda 103 il bundan öncə də böyük Azərbaycanımızda bir cümhuriyyət qurduq və sonra isə, bildiyiniz kimi, 70 ildən artıq Sovetlər Birliyinin tərkibində yaşamağa məcbur olduq. Amma biz yenidən 1991-ci ilin oktyabr ayının 18-də üçrəngli bayrağımızı qaldırıb, dövlətimizin müstəqilliyini rəsmi olaraq bəyan etdik. Artıq bu müstəqillik 50 milyonluq Azərbaycan xalqı üçün böyük bir dəyərdir. Bu dəyəri azərbaycanlılar, Azərbaycan türkləri anladıqca, şübhəsiz ki, onu daha da irəliyə aparacaqlar. Əlbəttə, 103 il bundan əvvəl qurulan bir türk cümhuriyyətinə Azərbaycan adının verilməsi ilə Azərbaycan adı ilə türklüyün qoşa qanada çevrilməsi də olduqca mühümdür. Hər halda, başda Məhəmməd Əmin Rəsulzadə olmaqla, cümhuriyyəti quran liderlər: Nəsib bəy Yusifbəyli, Əlimərdan bəy Topçubaşı, Fətəli xan Xoylu və başqaları da məhz Azərbaycan, azərbaycançılıq ideyasını da ortaya qoydular. Bir Azərbaycan milli ideyasını türklüklə yanaşı, birgə irəli apardılar. Əslində, həm ötən 103 il ərzində, eyni zamanda da bu 30 il müddətində biz görürük ki, azərbaycançılıq ideologiyası, Azərbaycan ideyası ilə türkçülük bir-birilə bağlıdır. Yəni birinin varlığı digərinin varlığını tamamlayır. Mən bu düşüncədəyəm” - deyə bildirən tarixçi-alim hesab edir ki, tarixə nəzər salmadan və azərbaycançılığın təməl prinsiplərinə diqqət yetirmədən son 30 ilə qiymət vermək olmaz, çünki 30 yaşlı müstəqil Azərbaycan dövləti 103 yaşlı cümhuriyyətin siyasi varisidir.
“Birləşdiricilik missiyasını açıq ortaya qoymağa başladı”
“Hesab edirəm ki, bu dövlətə Azərbaycan adının verilməsi də olduqca mühüm bir hadisə idi ki, 103 il bundan öncə qurulan cümhuriyyətdə türklər və qeyri-türklər, hər kəs özünü bu dövlətin bir parçası hesab etdilər və azərbaycançılıq ideologiyasına, ideyasına bağlandılar. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə olmaqla cümhuriyyəti quran liderlər Nəsib bəy Yusifbəyli, Əlimərdan bəy Topçubaşı, Fətəli xan Xoylu, Mirzəbala Məmmədzadə, Hüseyn Baykara, Əhməd Cəfəroğlu və başqa milli aydınlarımız bunu əsaslandırmağa, daim bunun üzərində öz fikir və düşüncələrini ifadə etməyə çalışdılar. Hətta Sovet Azərbaycanı dövründə, müəyyən mənada, 30-cu illərin ortalarından türkçülük ideyasının mərkəzin, Moskvanın göstərişindən sonra varlığının sürdürülməsi qadağan edilsə də, ancaq azərbaycançılıq, Azərbaycan ideyası özündə türkçülük ideologiyasını da yaşatdı. Əslində, türkçülüyə qadağa qoyulsa da, hər halda, azərbaycançılığa qadağa qoyula bimədi. Sovet dövründə Azərbaycan ideyası içində türkçülük də bu və ya digər şəkildə yaşadıldı. Keçən əsirin 80-ci illərinin sonu, 90-cı illərinin əvvəllərində də türklüyün və azərbaycançılığın ifadəsi yenidən meydana çıxdı və birləşdiricilik missiyasını açıq ortaya qoymağa başladı...” - deyə F.Ələkbərli vurğuladı.
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
