BMT baş katibi Antonio Quterreş çağırış edərək qeyd edib ki, dünya ölkələri “peyvənd həmrəyliyi” göstərməli və “peyvənd millətçiliyi”ndən xilas olmalıdır.
O bildirib ki, mövcud yolla davam ediləcəyi halda, dünyada insanlar lazımi sürətlə peyvəndlənməyəcək: “Virusun bütün ştammlarında artım müşahidə edirik. Çünki vaksinlər kifayət qədər sürətlə təsirini göstərmir”.
Sözügedən məsələ ilə bağlı baş katibin BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında çıxış edəcəyi gözlənir. BMT baş katibi G20 ölkələrinə də çağırış edərək onlara inkişaf etməkdə olan ölkələrə maliyyə dəstəyi göstərməyi tövsiyə edib. Həmçinin, onları koronavirusun təsirinə məruz qalan ölkələri ərzaq və zəruri tibbi ləvazimatlarla təmin etmək üçün bu ölkələrə qarşı tətbiq olunan sanksiyaları aradan qaldırmağa çağırıb: “Bu gündən etibarən dünyanın ən kasıb ölkələrində COVID-19-a qarşı mübarizəyə maliyyə dəstəyi vermək üçün iki milyard dollar dəyərində qlobal humanitar yardım planını həyata keçirməyə başlayırıq. Əgər bu yardım reallaşdırılmasa, nəticələr pis ola bilər”.
BMT baş katibinin çağırışından xeyli əvvəl Prezident İlham Əliyev çağırış etdi ki, vaksin ədalətli bölünməlidir. Prezident bir müddət əvvəl BMT-nin Baş Assambleyasındakı çıxışında da peyvəndlərin ədalətli bölgüsünün vacibliyini diqqətə çatdırdı. Zəngin ölkələrin kasıb dövlətlərin vətəndaşları üçün peyvəndlər almasını təklif etdi. Ölkə başçısı vurğulayıb ki, inkişaf etmiş ölkələr dünya əhalisinin 14 faizini təşkil edir. Halbuki, inkişaf etmiş ölkələr bu günə qədər dünya vaksinlərinin 53 faizini sifariş ediblər: “Bu, ədalətsizlik, qeyri-bərabərlikdir. “Moderna” vaksini var, səhv etmirəmsə, Amerika istehsalıdır. “Moderna” vaksininin 98 faizini zəngin ölkələr sifariş ediblər. “Pfizer” Avropa istehsalı vaksinidir. “Pfizer” vaksininin 96 faizini zəngin ölkələr sifariş ediblər. Yaxşı, bəs kasıb ölkələrin vətəndaşları nə etməlidirlər, xəstələnməlidirlər? Onlar xəstələnəndə onların ölmək ehtimalı daha böyükdür. Çünki o ölkələrdə səhiyyə sistemi inkişaf etmiş ölkələrdən müqayisəedilməz dərəcədə geridə qalıb”.
Həmçinin, Prezident bu günlərdə dedi ki, vaksin uğrunda mübarizə kəskinləşəcək. Dövlət başçısı vaksinlərin bölgüsünə toxunaraq, bu sahədə müəyyən ölkələr arasında baş verən gərginlikdən söz açıb. Bunu müttəfiqlər arasındakı münasibətlərdə olan ziddiyyətlər kimi dəyərləndirib. Avropa İttifaqı ölkələri və Böyük Britaniyanın NATO-nun üzvləri olduğunu və onların arasında belə qalmaqalın bir çox sual doğurduğunu vurğulayıb. Bildirib ki, Aİ nümayəndələri Böyük Britaniyanı ittiham edirlər ki, onların istehsal etdikləri vaksinin qeyri-ədalətli bölünməsi ilə bağlı çox ciddi proseslər gedir. Prezident onu da deyib ki, bundan sonra vaksinlər uğrunda mübarizə daha da kəskinləşəcək və bu, çox faciəvi fəsadlara gətirib çıxara bilər.
“Gərək BMT daha çevik və adekvat addımlar atsın”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən şərqşünas Seyid Camal Əzimbəylinin fikrincə, aylar öncə Prezident İlham Əliyev böyük uzaqgörənliklə bununla bağlı xəbərdarlıq etdi: “Çünki ölkə başçısı dünyadakı ədalətsizliklər fonunda proseslərin gedişini görürdü. Ona görə də haqlı olaraq dünya birliyinə səsləndi. Hesab edirəm ki, başda BMT olmaqla digər beynəlxalq qurumlar zamanında bu çağırışa diqqət edib vəziyyəti düzgün dəyərləndirsəydilər, o zaman bəlkə də vaksinasiya ilə bağlı dünyadakı durum bu cür şəkil almazdı. Zatən, zəngin ölkələrin bu kimi məsələlərdə yoxsul ölkələrə münasibətdə sərgilədikləri biganəlik göz qabağındadır. O üzdən, gərək BMT daha çevik və adekvat addımlar atsın. Nə qədər ki, aparıcı dövlətlər vaksinlərin bölgüsündə ədalətli siyasət ortaya qoymur, o zaman pandemiyanın fəsadlarını önləmək çətin olacaq”.
Şərqşünas hesab edir ki, zəngin ölkələrin bu məsələdə ədalətli mövqedən çıxış etməsinə ehtiyac var.
Vidadi ORDAHALLI
