“Fitch Ratings” agentliyinin yaydığı hesabatda bir sıra bədbin məqamlar öz əksini tapıb. Agentlik bəyan edib ki, Ermənistanın milli borcu 2019-cu ilin sonunda ÜDM-in 53,5 faizindən 2020-ci ilin sonunda 63,9 faizinə qədər artıb.
Halbuki, əvvəlki proqnoza əsasən, Ermənistanın milli borcu orta müddətdə ÜDM-in 60% -ni keçməyəcəkdi. Yalnız 2021-ci ilin sonuna Ermənistanın dövlət borcu 70 faizə yaxınlaşacaqdı. Amma hadisələr daha sürətlə inkişaf etdi. Bu isə Ermənistan iqtisadiyyatının defolt vəziyyətə düşdüyünün əyani göstəricisidir.
O da qeyd edilib ki, ümumilkdə, 2020-ci ildə Ermənistanın xarici ticarət dövriyyəsi – 12,4%, ixrac – 5,2%, idxal – 15,9% azaldı. İqtisadi vəziyyətin pisləşməsi dövlət büdcəsinə vergi gəlirlərinin azalmasına gətirib çıxardı. Bu o deməkdir ki, dövlət 2021-ci il vətəndaşların əməkhaqqı və təqaüdlərini ödəmək üçün əlavə kredit yükünün altına girməli olacaq.
Ermənistanda uzun illər ərzində ilk dəfə büdcə balansı pozulub. Belə ki, bu il büdcə kəsirləri kapital qoyuluşunu üstələyib. Gələn il üçün büdcə kəsiri 342 milyard dram (dövlət büdcəsinin təxminən 18,5% -i və yaxud, təxminən 700 milyon dollar) olması, kapital xərclərin isə 215 milyard dram (400 milyon dollardan çox) olacağı proqnozlaşdırılır: “Ən başlıcası, 2020-ci ildə müharibədəki məğlubiyyət Ermənistanın beynəlxalq imicinə ciddi ziyan vurdu. Artıq beynəlxalq investorlar İrəvanla əməkdaşlıqdan qaçırlar”.
Görünən odur ki, müharibədən ağır itkilərlə çıxan Ermənistanı 2021-ci ildə çətin iqtisadi problemlər gözləyir. Siyasi qeyri-müəyyənlik və məhdud resurslar fonunda ölkə iqtisadiyyatında ciddi geriləmə müşahidə edilir.
“44 günlük müharibə işğalçı ölkənin iqtisadiyyatını çökdürdü”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun fikrincə, müşahidələr onu göstərir ki, Ermənistanda iqtisadi fəlakət qaçılmaz olacaq: “Əvvəla Ermənistan həmsərhəd olduğu 4 ölkədən ikisi ilə heç bir iqtisadi əlaqələrə malik deyil. Bununla yanaşı, pandemiya iqtisadi cəhətdən zəif olan ölkələrin iqtisadi bünövrəsini çökdürüb. Ermənistan da bu qəbildən olan ölkələrdən biridir. İqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələr, maliyyə resursları olan dövlətlər hansısa monitar və ya fiskal siyasətlə özlərini qorudular. Bu minvalla makroiqtisadiyyatın çökməsinin qarşısını aldılar. Ancaq Ermənistanın valyuta ehtiyatları olmadığına görə onlar bununla bağlı hansısa addımlar ata bilmədilər. Bununla belə, 44 günlük müharibə Ermənistan iqtisadiyyatını çökdürdü. Daha dəqiq desək, müharibə tamamilə Ermənistanın gələcəyini bağladı. Nəzərə almaq lazımdır ki, Ermənistan büdcəsinin gəlirlərini təmin edən əsas sahələr xidmət və turizm sektoru idi. Pandemiya da məhz bu sektorları tamamilə iflic etdi. Beynəlxalq reytinq təşkilatları da bütün bu baş verənlərin fərqindədirlər. Bütün bunlar isə onu deməyə əsas verir ki, bu il Ermənistanda iqtisadi fəlakətin baş verməsi qaçılmazdır”.
İqtisadçı-ekspert onu da qeyd etdi ki, Ermənistan Azərbaycan və Türkiyə ilə normal münasibətlər qurarsa, ölkədəki iqtisadi tənəzzülü dayandırmaq olar.
Vidadi ORDAHALLI
