“Bütün üzv dövlətlər BMT Nizamnaməsinə qoşulmaqla hər hansı bir ölkənin siyasi müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı güclə hədələməkdən və gücün tətbiqindən çəkinmək öhdəliyini götürmüşlər”.
Bu sözləri Prezident İlham Əliyev BMT Baş Assambleyasının 75-ci sessiyası çərçivəsində BMT-nin 75 illiyinə həsr edilmiş Yüksək Səviyyəli İclası zamanı videoformatda çıxışında bildirib.
Ölkə başçısı qeyd edib ki, Ermənistan sözügedən öhdəliklərə əməl etmir: “Lakin Ermənistan öz öhdəliklərini kobud şəkildə pozmuş və Azərbaycana qarşı hərbi güc tətbiq etmişdir. Ermənistan Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsini və ətraf yeddi rayonunu işğal etmişdir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul edilmiş dörd qətnaməsi Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarından tam, dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edir. Təəssüflər olsun ki, Ermənistan hələ də bu qətnamələrə məhəl qoymamaqda davam edir. Ermənistan işğal olunmuş ərazilərdə azərbaycanlı əhaliyə qarşı etnik təmizləmə həyata keçirmişdir. Bir milyondan çox azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşmüşdür. Ermənistan Xocalı soyqırımını törətmişdir”.
Faktiki olaraq, Prezident İlham Əliyev sözügedən fikirlərlə BMT-ni və Ermənistanı fakt qarşısında qoydu. O mənada ki, Ermənistan götürdüyü öhdəliklərə nümayişkəranə şəkildə əməl etmir.
“Belə olmasaydı, o zaman dərhal Ermənistanın işğalçılıq əməlləri cilovlanardı”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Elşən Manafovun fikrincə, bütün dünyanın gözü qarşısında Ermənistan üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl etmir: “Əvvəla onu qeyd edim ki, beynəlxalq münasibətlər tarixində, dövlətlərarası münasibətlərdə xüsusən mübahisəli məsələlərin həllində güc tətbiqindən imtina edilməsi ilə bağlı ilk sənəd 1929-cu ildə imzalanıb. O zaman bir sıra dövlətlər buna qoşularaq mübahisə doğuran məsələləri güc yolu ilə deyil, diplomatik yolla həll edəcəkləri ilə bağlı öhdəlik götürdülər. Ancaq sözügedən öhdəliklərə bəzi dövlətlər əməl etmədi və nəticədə İkinci Dünya Müharibəsi baş verdi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra mübahisəli məsələlərin dinc yolla həlli ilə bağlı BMT Nizamnaməsinə müddəalar daxil edildi. BMT yaradılanda təşkilatın üzvü olan 51 ölkə bu öhdəliklərə əməl edəcəklərini bəyan etdilər. Sonrakı dövrdə də BMT-yə üzv olan dövlətlər bu öhdəliyə qoşuldular. Ancaq təəssüflər olsun ki, xüsusən “soyuq müharibə” başa çatandan sonra dünyanın birqütblü olması, beynəlxalq müstəvidə disbalansın pozulması, nəticə etibarilə, fərqli mənzərə ortaya qoydu. Belə ki, BMT-də bu kimi öhdəlikləri üzərinə götürmüş bəzi dövlətlərə fərqli şərait və imkanlar yarandı. Həmin şərait və imkanlar hüquq baxımından deyil, geopolitik müstəvi üzərində yaranmışdı. Bütün bunlar Ermənistan kimi təcavüzkar dövlətlərə beynəlxalq hüququ pozmağa şərait yaratdı. Nəticədə BMT kimi təşkilata inam sarsıldı. Nəzərə almaq lazımdır ki, BMT Ermənistanın işğalçılıq fəaliyyətini 1993-cü ildə qəbul olunmuş 4 qətnamə ilə pisləyib. Bu qətnamələrin hər birində işğal olunmuş ərazilərdən çıxmaq tələb olunur. Ancaq Ermənistan buna əməl etmir. Lakin BMT-nin elə qərarları var ki, mürəkkəbi qurumamış, onun həyata keçirilməsi təmin edilib. Ancaq Ermənistana gəldikdə, nədənsə, bu mexanizm işləmir. Ermənistana yönəlik yüngül xarakterli iqtisadi sanksiya belə tətbiq edilmir. Hansı ki, ortada 4 qətnamə var. Bütün bunlar onu göstərir ki, böyük güclərin marağına uyğun olmayanda, beynəlxalq hüququn pozulmasını görməzdən gəlirlər. Ermənistanın etdikləri buna əyani sübutdur. Belə olmasaydı, o zaman dərhal Ermənistanın işğalçılıq əməlləri cilovlanardı. Ona görə də Prezident İlham Əliyev məlum çıxışında səsləndirdiyi tutarlı arqumentlərlə həm Ermənistanı, həm də BMT-ni fakt qarşısında qoydu”.
Politoloqun fikrincə, BMT dünyada nüfuzlu bir təşkilat olmaq fikrində qərarlıdırsa, o zaman öhdəliklərin yerinə yetirilməsini təmin etməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
