Bu gün postsovet ölkələri sırasında münasibətlərin yenidən müəyyən edilməsi prosesi getməkdədir. Bu durumda münaqişə vəziyyətində olan Azərbaycan və Ermənistanla da bağlı maraqlı situasiya müşahidə edilir. Real durum budur ki, postsovet ölkələri Azərbaycanla daha sıx yaxınlaşmağa maraq göstərdiyi halda, Ermənistana münasibətdətam fərqli mənzərə hökmsürür. Bunu Ukraynanın timsalında aydın görmək olar.
Məlumdur ki, Azərbaycan və Ukrayna ikitərəfli, çoxtərəfli görüşlərdə, o cümlədən beynəlxalq təşkilatlarda bir-birinin ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir. Digər tərəfdən, bu gün də Bakı ilə Kiyev arasında siyasi müstəvidə tam qarşılıqlı anlaşma mövcuddur. Başqa sahələrdə, ilk növbədə, iqtisadi, nəqliyyat və investisiya sahələrində ikitərəfli əməkdaşlığı dərinləşdirmək istiqamətində də əməli addımlar atılır. Bu fonda Azərbaycanın, onun diasporunun Ukraynada mövqelərinin güclənməsi də müşahidə olunur. Məhz bütün bunların nəticəsidir ki, Ermənistan-Azərbaycan sərhədində baş verən məlum olayda Ukrayna birmənalı şəkildə ölkəmizin mövqeyini dəstəklədi. Ermənistanın işğal edilmiş ərazilərimizdə qanunsuz məskunlaşdırma siyasətinə qarşı da Ukrayna konkret mövqe sərgiləyir. Ukrayna Analitika Mərkəzinin rəhbəri Aleksandr Oxrimenko bu xüsusda bildirir ki, Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində qanunsuz məskunlaşdırma prosesi, xüsusilə Livandan olan ermənilərin bu torpaqlara köçürülməsi Ermənistan hakimiyyətinin siyasətinin dalana dirəndiyinin göstəricisidir. O qeyd edir ki, Ermənistanın Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində süni məskunlaşdırma siyasəti aparması beynəlxalq hüququn prinsiplərinə ziddir və təxribatdır: “Bu həmin torpaqlarda yaşayan əvvəlki sakinlərlə sonradan köçürülən insanlar arasında qarşıdurma yarada bilər. Ermənistanın işğal etdiyi ərazilərdə Azərbaycan vətəndaşlarının əmlak hüquqları qüvvədədir. Bu siyasət münaqişənin dərinləşməsinə şərait yarada bilər”. Aleksandr Oxrimenko hesab edir ki, Ermənistanın bu siyasəti onun BMT Təhlükəsizlik Şurasının Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı qəbul etdiyi 4 qətnamənin tələblərini yerinə yetirmək fikrindən uzaq olduğunu göstərir: “Beynəlxalq birlik bu məsələyə ciddi fikir verməlidir. Ermənistan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin tələblərini yerinə yetirməyə məcbur edilməlidir. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə məşğul olan ATƏT-in Minsk Qrupu prinsipial mövqeyini ortalığa qoymalıdır”.
Bu arada isə Ermənistanın Ukraynaya qarşı da təxrubatçı addımı üzə çıxıb. Söhbət ondan gedir ki, sentyabr-dekabr ayları ərzində BMT-nin 75-ci Baş Assambleyası keçiriləcək. Bu il koronavirus infeksiyasının yayılması fonunda tətbiq olunan məhdudiyyətlərlə əlaqədar olaraq ali səviyyəli tədbir video təqdimatlar formatında baş tutacaq. 75-ci iclasın layihə gündəliyinə Ukraynanın müvəqqəti işğal altında olan ərazilərindəki vəziyyət məsələsi də daxildir. Bu qətnaməni, əksər dünya ölkələri ilə yanaşı, Azərbaycan da dəstəkləyib. Ancaq Ermənistan əleyhinə səs verib. Ukrayna Ali Radasının Xarici Siyasət Komitəsinin rəhbəri Aleksandr Merejko məsələ ilə bağlı “media.az” portalına verdiyi şərhdə Azərbaycanın Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini BMT daxil olmaqla müxtəlif beynəlxalq platformalarda dəstəkləməsini Ukrayna dövləti və xalqı tərəfindən yüksək qiymətləndirildiyini deyib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan bu məsələdə hər zaman prinsipial mövqe tutub və bu mövqeyini də saxlayır: “Ukrayna da, öz növbəsində, hər zaman Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir və bundan sonra da dəstəkləməyə hazırdır. Beynəlxalq arenada biz birik və diplomatik səylərimizi koordinasiya edirik. BMT Baş Assambleyasının Ukraynanın ərazi bütövlüyünə dair qətnaməsini dəstəkləməyin Azərbaycan üçün asan olmadığını başa düşürük. Çünki Bakının Kiyevi dəstəkləməməsi üçün Azərbaycana təzyiq göstərməyə çalışan xarici qüvvələr var. Azərbaycan hökuməti bu təzyiqlərə boyun əymir və Ukraynaya qarşı dost mövqe tutmağa davam edir. Biz bunu çox qiymətləndiririk. Biz işğal olunmuş ərazilərin tamamilə azad edilməsinin xarici siyasətdə əməkdaşlığımız və xalqlarımızın səmimi dostluğu sayəsində mümkün olacağını anlayırıq”. Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycan və Ukrayna qarşıdakı dövrdə bir-birilə daha sıx münasibətdə olacaq. Bu halda onların Ermənistana qarşı birgə konkret mövqe sərgiləməsi də tamamilə gözləniləndir. Çünki qeyd edilənlər siyasi müstəvidə Ukraynanın Azərbaycanın yanında yer aldığını göstərir. Ukraynalı politoloq Natalya Belous isə bildirir ki, iqtisadi və siyasi müstəvidə iki ölkənin əməkdaşlığının daha da dərinləşməsini gözləmək olar:“Ukrayna, xüsusilə də ərazi bütövlüyü və milli təhlükəsizlik məsələlərində Azərbaycanı dəstəkləyir və dəstəkləyəcək. Təxmin etmək olar ki, Ermənistan müəyyən lobbi dəstək qruplarını yaratmağa və gücləndirməyə, Ermənistanın sivil, demokratik dövlət olduğunu beynəlxalq ictimaiyyətə sübut etməyə çalışır. O halda, sadəcə, işğalçı qoşunlarını Azərbaycan ərazisindən çıxarsın”.
Belə vəziyyət Azərbaycanın Ukraynada Ermənistanın mövqelərinə artıq ciddi zərbə endirdiyini göstərir.
Samirə SƏFƏROVA
