Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlıq əlaqələri son günlərdə özünün daha intensiv mərhələsinə qədəm qoyub. Məlum Tovuz döyüşlərindən sonra iki ölkənin baş tutan birgə təlimi bu xüsusda daha çox diqqət çəkdi.
Xatırladaq ki, Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlıq haqqında sazişə əsasən, illik plana uyğun olaraq Azərbaycanda hər iki ölkənin quru qoşunları və hərbi hava qüvvələrinin iştirakı ilə birgə genişmiqyaslı döyüş atışlı taktiki və taktiki-uçuş təlimləri keçirildi. Birgə təlimlərə iki ölkənin ordularının şəxsi heyəti, zirehli texnikası, artilleriya qurğuları və minaatanları, həmçinin hərbi aviasiya və hava hücumundan müdafiə vasitələri cəlb edildi. Plana əsasən, təlimlər avqustun 1-dən 5-dək quru qoşunlarının da cəlb edilməsi ilə Bakıda və Naxçıvanda, hərbi aviasiya vasitələrinin iştirakı ilə isə iyulun 29-dan avqustun 10-dək Bakı, Naxçıvan, Gəncə, Kürdəmir və Yevlax şəhərlərində keçirildi. Bunun ardınca tərəflərin Naxçıvanda daha bir təlimi baş tutdu. Bütün bunlar Ermənistanda da diqqətlə izlənir. Erməni hərbi ekspert, Ermənistanın “Orbeli” analitik-tədqiqat mərkəzinin işçisi Taron Hovhannisyan bildirir ki, Ermənistan-Azərbaycan sərhədində bir müddət öncə baş vermiş hərbi toqquşmalardan sonra bu hərbi təlimlər iki ölkənin hərbi qardaşlığının sarsılmazlığını göstərir.
Bu arada o da məlum olub ki, Azərbaycan ordusunun hərbi qulluqçuları Rusiyada keçiriləcək “Qafqaz-2020" təlimlərində iştirak etməyəcək. Müdafiə Nazirliyi bu xüsusda bildirir: ”Rusiyada keçiriləcək “Qafqaz-2020" təlimlərində Azərbaycan ordusunun hərbi qulluqçuları iştirak etməyəcək. Qeyd olunan hərbi təlimlərə, sadəcə olaraq, iki nəfər hərbi qulluqçumuzun müşahidəçi qismində göndərilməsi planlaşdırılır”. Əslində Rusiyanın işğalçı Ermənistanı Tovuz döyüşlərindən sonra daha intensiv silahlandırmağa davam etməsi fonunda bu gözlənilən qərar idi. Bakı, beləcə, Rusiya ilə hərbi əməkdaşlığı minimal səviyyədə saxlamaqla prioriteti qardaş Türkiyə ilə hərbi əlaqələrə verməkdədir. Belə vəziyyətdə Ermənistan və hamilərini narahat edən digər məsələ Azərbaycanın Türkiyə ilə hərbi ittifaqı dərinləşdirə biləcəyidir. Ermənistanda ehtiyat edirlər ki, bu halda Azərbaycan və Türkiyə Turan ordusunun yaradılmasına başlaya bilər. Xatırladaq ki, bu prosesdə Türkiyə olduqca maraqlıdır. Xüsusilə də son illərdə bu məsələ Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının iclaslarında da təklif edilib. Ekspertlərin sözlərinə görə, Turan Ordusunun yaradılması türk ölkələri üçün çox vacibdir. Çünki prinsip etibarilə bu gün ölkələr geosiyasi arenada təşkilatlar nəzdində çıxış etməyə daha çox maraqlıdır. Bura Türkiyə də aiddir. Şübhəsiz, bu gün Türkiyə regionda sözü keçən, sayılan qüdrətli bir ölkədir. Lakin Türkiyə də başa düşür ki, Avropa Birliyi və ya NATO kimi təşkilatlarla daha böyük işlər görmək mümkündür.Turan ordusu layihəsi bu halda oradakı iştirakçılara əlavə stimul qazandıra bilər. Hesab edilir ki, Turan ordusu türk ölkələrinin vahid bir təşkilatda yarada biləcəyi NATO bənzəri bir layihədir. Belə bir vəziyyətdə Azərbaycanın da güclü bir hərbi təşkilat daxilində olması ölkəmiz üçün əlavə üstünlüklər deməkdir. Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası bu mənada sözügedən ordunun əsası ola bilər. Bu qurum uzun illərdir uğurla fəaliyyət göstərir. İlk illərdə türk ölkələri arasında mədəni, tarixi, etnik bağların qorunması əsasında yaransa da, bu gün iqtisadi-siyasi mövzularda kifayət qədər mühüm işlər görülməkdədir. Şübhəsiz, təşkilat gələcəkdə NATO bənzəri bir orduya ehtiyac duyacaq ki, məhz bu zaman Turan ordusu ön plana çıxır.
Qeyd edək ki, Ermənistanda artıq Böyük Turan ordusu qorxusu yaranıb. Hətta Ermənistan mediası 3 milyona yaxın canlı qüvvənin birləşəcəyi bu ordunun Avrasiyada bütün qüvvələri əzib keçəcəyindən və bunun İrəvan üçün gələcək təhlükəsindən bəhs edir. “Ermənistanın səsi” saytı yazır ki, Turan ordusunun qurulması məsələsi yeni deyil: “Vaxtilə Türkiyənin nüfuzlu “Uluslararası Politika Akademisi” nəşri bu layihənin həyata keçirilməsi ilə bağlı Türkiyə, Azərbaycan, Qırğızıstan və Monqolustanın hüquq-mühafizə orqanlarının hərbi statusla birləşdirilməsindən yazırdı. Hərbi statuslu hüqiq-mühafizə orqanlarını birləşdirən belə bir ordu 2 milyon 800 min əsgərdən ibarət olacaqdı. Azərbaycan mediası bu ordunun Dağlıq Qarabağda antiterror əməliyyatı keçirə biləcəyi haqda tez-tez yazır. İndi belə bir ordunun yaradılması layihəsində Mərkəzi Asiyanın hansı ölkəsinin yer alacağı bilinməsə də, ideyanın əməli işdə həyata keçirilməyə başlandığını deyə bilərik”. Sayt Azərbaycan və Türkiyənin son dövrlər hərbi sferada daha da yaxınlaşmasını Turan ordusunun yaradılması istiqamətində ciddi addım olduğunu yazır. Indi digər türkdilli ölkələrin də prosesə qoşulması bütün iştirakçı ölkələr, o cümlədən Azərbaycan üçün mühüm üstünlüklər vəd edir.
Tahir TAĞIYEV
