Azərbaycan kinosunun inkişafında dövlət maraqlıdır. İndiyə qədər milli kino sənayesinin formalaşdırılması, kadr potensialının gücləndirilməsi, yeni filmlərin istehsal edilməsi və sair üçün dövlət büdcəsindən kifayət qədər vəsait ayrılıb. Dövlət mütəmadi olaraq kinematoqrafiya sahəsinə maliyyə ayırır.
Gələn il Azərbaycan kinosunun inkişafına 7,5 milyon manat vəsait ayrılması planlaşdırılır.
Bu məsələ Azərbaycan Respublikasının 2020-ci ilin dövlət və icmal büdcələri üzrə sənəd layihəsində öz əksini tapıb. Azərbaycan kinosunun inkişafı ilə bağlı xərclərə 7,5 milyon manat, 2019-cu illə müqayisədə milyon manat va ya 5,0 dəfə çox vəsait ayrılacaq.
Qeyd edək ki, bu ilin mart ayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev “Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafı ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” Sərəncam imzalayıb.
Məlumat üçün bildirək ki, davamlı olaraq dövlət büdcəsindən kinematoqrafiya sahəsinə ayrılan vəsaitlərin səmərəli xərclənməsi ilə bağlı şübhələr gündəmdə olub. Bir qisim kino xadimi hesab edir ki, dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait səmərəli şəkildə xərclənmir, bəziləri isə əksini söyləyir.
Gizlin deyil ki, dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait hesabına filmlər çəkilib. Amma ekspertlərin bir qisminin fikrincə, bu vəsaitin xərclənməsində qeyri-şəffaflığa yol verilib.
Hüseyn Mehdiyev: “...səmərəli xərclənmir”
Professional Kinorejissorlar Gildiyasının rəhbəri, tanınmış kinorejissor-ssenarist Hüseyn Mehdiyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında kinoya ayrılan vəsaitin səmərəli şəkildə xərclənmədiyini qeyd etdi: “Xeyr, səmərəli xərclənmir. Ümumən götürdükdə münasibət bir az konseptual deyil. Vəsaitin necə xərcləndiyini artıq o zaman demək olar ki, bu sahədə hər şey qaydasında olsun, struktur formalaşdırılsın, qaydalar yaradılsın, xüsusi təşkilat olsun. Yəni bütün sistem işlək olduqdan sonra bu məsələni gündəmə gətirmək olar. İndi bu sistemin heç biri işləmir və hər şey başlı-başınadır. Prezident kino konsepsiyasının hazırlanması ilə bağlı fərman verdi. O fərmanda nəzərdə tutulan məsələlərin icra edilməsinin vaxtı çoxdan keçib, lakin heç bir tərpəniş yoxdur, heç kəs bu istiqamətdə addım atmaq istəmir. Mənə elə gəlir ki, Prezidentin fərmanında nəzərdə tutulan məsələləri icra etmək istəmirlər. Yəni o mənada kı, fərmanın tələbləri reallaşmır. Əgər reallaşmırsa, kinoya ayrılan vəsaitin nə xeyri olacaq? O konsepsiya niyə yazılmışdı? Çünki vəsaiti büdcədən ayırana qədər kinonun inkişaf konsepsiyası yaradılmalı və təsdiq olunmalı idi ki, o pulların xərclənməsi istiqaməti də müəyyən edilsin. O cümlədən, bu məsələ həmin konsepsiyada öz əksini tapacaqdı. Kinoya ayrılacaq vəsaitin həcmi açıqlanıb. Bir məmur deyəcək ki, bu vəsaiti kommersiya filmlərinə ayıraq, başqa birisi sənətə ayıraq deyəcək. Belə olmaz. Hər şeyin əsasında konseptual münasibət durur. Kinoya hələ də münasibət mənfidir. Biz kinoya məmurların münasibətini konsepsiya təsdiq edildikdən, bu sahədə idarəetmə sistemi yaradıldıqdan sonra görəcəyik. Çünki hazırda kinonun rəhbəri yoxdur, bu sahəni başsız qoyublar”.
Şamil Əliyev: “Kinoya ayrılan vəsaitdən səmərəli istifadə etmək artıq biz kinematoqrafların üzərinə düşən vəzifələrdən biridir”
Tanınmış kinorejissor Şamil Əliyev isə hesab edir ki, kinoya ayrılan vəsaitin səmərəli xərclənməsi kinematoqraflardan asılıdır. “Azərbaycanda dövlət tərəfindən həmişə kinematoqrafiya sahəsinə dəstək göstərilib. Müstəqillikdən sonra ulu öndər kino haqqında ilk qanunu imzaladı və bununla da kinoya diqqətin, qayğının əsası qoyuldu, bu indiyə qədər də davam edir. Bu sahəyə davamlı olaraq dövlət büdcəsindən vəsait ayrılır. Kinoya ayrılan vəsaitdən səmərəli istifadə etmək artıq biz kinematoqrafların üzərinə düşən vəzifələrdən biridir. Artıq bu sahədə yeni qaydalarla işləmək lazımdır. Biz bu yaxınlarda “Azərbaycan kino günləri” tədbirləri çərçivəsində Özbəkistanda olduq. Orada da kinoya dövlət qayğısı var. 30 tammetrajlı, 30-a yaxın sənədli, 20 animasiya filmi istehsal etməyi dövlət öz üzərinə götürüb. Ümumiyyətlə, dünyanın bütün ölkələrində kinoya dəstəyi dövlət verir. Yalan söhbətdir ki, ABŞ-da, Fransada, yaxud başqa ölkələrdə kino müstəqildir. Dövlət müxtəlif fondlar vasitəsilə kinoya öz dəstəyini verir. Bizdə də elə fond yaradılsaydı, yaxşı olardı. Bu fondda münsiflər heyəti olmalıdır, bu münsiflərin dünyanın hər yerində olan qaydalarla işləməsi lazımdır. Filmin çəkilməsi üçün, ilk növbədə, ssenarinin seçilməsi vacib məsələdir. Dövlətin prioritet saydığı ideyalar, mövzular var ki, onları hər zaman nəzərdə saxlamalıdır, onlara üstünlük verməlidir. Bir də ki, dövlətimiz müstəqildir və bizim özümüzün milli ideologiyamız var. Bu ideologiyanı müstəqillik, azərbaycançılıq, dövlətçilik naminə həmişə qorumaq lazımdır. Əsas səmərənin də biri odur ki, müştərək layihələrə dəstək vermək lazımdır. Müştərək layihələr o deməkdir ki, biz kino qanunvericiliyinə uyğun olaraq işlər görməliyik. Bizim qəbul etdiyimiz kino haqqında qanunda, eləcə də digər sənədlərdə bütün məsələlər əks olunub. Sadəcə olaraq, o sənədlərə uyğun fəaliyyət göstərmək lazımdır” - deyə Ş.Əliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
