Azərbaycanda kino sənayesinin yenidən qurulması prosesinə başlanıb. Prezident İlham Əliyevin imzaladığı və kinonun inkişafına təkan verən bir sıra aktlar bu sahədə yeniliyi labüd edir. Bildiyimiz kimi, kinematoqrafiya sahəsində hələ də həllini tapmayan bir sıra problemlər var ki, onların həllinin gerçəkləşməsində yeni hazırlanan və təsdiq üçün Milli Məclisə təqdim edilən “Kinematoqrafiya haqqında” qanun layihəsi mühüm rol oynaya bilər.
Məlumdur ki, Azərbaycan kinosunda mövcud olan problemlərdən danışarkən, ilk növbədə, bu sahəyə vergi və gömrük güzəştlərinin edilməməsi diqqəti cəlb edir. Uzun illərdir kinematoqraflar kino istehsalı üçün xaricdən alınaraq ölkəmizə gətirilən texniki avadanlıqlarla bağlı vergi və gömrük güzəştlərinin edilməli olduğunu bildirirlər. Qeyd edirlər ki, hansısa bahalı texniki avadanlığın ölkəyə gətirilməsi şirkətlərə həddən artıq baha başa gəlir, bu səbəbdən də şirkətlər texniki avadanlıqlar gətirmək istəmir, kinematoqrafçılar isə mövcud texniki avadanlıqlarla işləməyə məcbur olurlar.
Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin iclasında çıxış edən komitə sədri Rafael Hüseynov bildirib ki, başqa sahələrdə nəzərdə tutulan imtiyazların kinematoqrafiya sahəsinə də aid edilməsi bu sahənin inkişafına təkan verə bilər.
“Kinematoqrafiya haqqında” qanun layihəsinin hazır olduğunu deyən R.Hüseynovun qeyd etdiyinə görə, kinematoqrafiya sahəsinə güzəştlərin edilməsi ilə bağlı artıq müvafiq qurumlara müraciət edilib: “Başqa qanunlarda nəzərdə tutulan imtiyazların kinematoqrafiya sahəsinə də aid edilməsini arzu edirik. Bunun üçün biz müvafiq dövlət orqanlarına müraciət etmişik. Çalışırıq ki, imtiyazlarla bağlı müraciətlər müsbət həll olunsun. Həmin müraciətlər müsbət həll edilərsə, qanun layihəsi çox tezliklə Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılacaq”.
Tanınmış kinematoqraflar hesab edirlər ki, kinonun hazırkı əsas problemlərindən biri vergi və gömrük imtiyazlarının olmaması ilə bağlıdır. Bu məsələ həllini taparsa, kino sahəsində inkişafın şahidi ola bilərik.
Şamil Əliyev: “Ölkəyə gətirilən texniki avadanlıqlara gömrük və vergi güzəştlərinin, imtiyazlarının edilməsi çox vacibdir”
Tanınmış kinorejissor, ssenarist Şamil Əliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Azərbaycanda “Kinematoqrafiya haqqında” ilk qanun Heydər Əliyev tərəfindən imzalanıb və bu qanunun müəllifi H.Əliyevdir. “Kino haqqında ilk qanunu ulu öndərimiz imzalayıb. Bizdə bu haqda qanun imzalananda keçmiş SSRİ məkanında heç bir respublikada bu qanun imzalanmamışdı. Bu qanunun kifayət qədər müsbət tərəfləri vardı və burada başdan ayağa Azərbaycan kinosunun inkişafı nəzərdə tutulmuşdu. Sadəcə olaraq hər dəfə o qanundan irəli gələn məsələləri, tələbləri yerinə yetirmək olmurdu. Bu qanun ulu öndərin adı ilə bağlıdır. Bu qanunda müəyyən müddəaları dəyişmək olardı. O ki, qaldı yeni qanun layihəsində yer almalı olan imtiyazlara, bu vacib məsələdir. Bir sıra məsələlər var ki, onlarla bağlı yeni müddəalar olmalıdır. Bilirsiniz ki, Azərbaycan kino istehsalı üçün avadanlıqlar istehsal etmir və çox vacib avadanlıqların 90 faizdən çoxu xaricdən idxal olunur. Bu avadanlıqların ölkəyə gətirilməsinə çox böyük rüsumlar qoyulur, bununla bağlı imtiyazların edilməsi vacibdir. Ölkəyə gətirilən texniki avadanlıqlara gömrük və vergi güzəştlərinin, imtiyazlarının edilməsi çox vacibdir və bunun da qanunvericilikdə öz əksini tapması çox yaxşı olardı.
Həmçinin, böyük müştərək kino proyektlərinə meydan açılmalıdır. Biz hələ AVROMAŞ-ın üzvü deyilik. Bu artıq Avropa Parlamentində Azərbaycan üçün ratifikasiya edilib, Azərbaycan parlamenti də onu ratifikasiya etməlidir ki, bundan sonra biz beynəlxalq aləmdə müştərək proyektlərdə iştirak edək. Bu gün Azərbaycanın özünün müstəqil olaraq istehsal etdiyi hansısa bir filmin Avropa məkanına çıxması, demək olar ki, mümkün deyil, çox çətindir. Ancaq AVROMAŞ-ın üzvü olduqdan sonra sən bu sistemdə tam öz tələblərin daxilində iş görə bilərsən. Bunun müsbət tərəfi odur ki, biz həm də beynəlxalq fondlarla çox asan işləyə bilərik. Qanunda bununla bağlı ayrıca bənd olmalıdır”.
Ş. Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycanda filmlərin yayılması məsələsi də var. O hesab edir ki, Azərbaycan AVROMAŞ-ın üzvü olduqdan sonra filmlərimiz asanlıqla Avropa ölkələrinə yol açacaq. Onsuz da kinoteatrlarda nümayiş edilən filmlərinin çox böyük hissəsinin xarici filmlər olduğunu deyən Ş.Əliyevin bildirdiyinə görə, bizim də filmlərin nümayişi üçün meydan açılmalıdır. “AVROMAŞ-ın üzvü olsaq, distribütorlarla işləmək də çox asan olacaq. Yəni bu, qanuni şəkil alır. Hesab edirəm ki, qanunvericiliyə salınan müddəalar kino sənayesinin inkişafına xidmət etməlidir” -deyə Ş.Əliyev vurğuladı.
Əli İsa Cabbarov: “Azərbaycan filmlərinin prokatı ilə bağlı kinoteatrlara vergi güzəştləri edilməlidir”
Kinorejissor Əli İsa Cabbarov isə hesab edir ki, kinematoqrafiyanın inkişafını ləngidən kino avadanlıqlarının idxalına qoyulan gömrük və vergi rüsumlarının çox olması deyil. Ancaq bununla belə, bu sahədə müəyyən imtiyazların vacibliyini deyən Ə.İ.Cabbarovun sözlərinə görə, bunun da bu sahəyə xeyri olar. Mütəxəssis bildirdi ki, “Azərbaycanfilm” kinostudiyası da daxil olmaqla, ölkədə fəaliyyət göstərən bütün kino şirkətləri vergi ödəyir. “Həqiqətdə Azərbaycan kinosunun problemləri bu sahəyə imtiyazların tətbiq edilməməsi ilə bağlı deyil. İmtiyazlar olduğu halda Azərbaycan kinosunda inkişaf olacağını demək düzgün olmaz. Mənə elə gəlir ki, dövlət tərəfindən kinoya ayrılan vəsaiti daha effektiv xərcləmək lazımdır. Cənab Prezidentin göstərişinə əsasən kinonun inkişaf konsepsiyası hazırlanmalıdır. Mən kinonun inkişaf konsepsiyasını daha ümidlə gözləyirəm. Fikrimcə, imtiyazların verilməsi heç nəyi dəyişməyəcək, bu yalnız rəqəmləri dəyişə bilər. Ölkəmizə yaxın illər üçün yeni kino avadanlıqlarının alınmasına ehtiyac yoxdur, çünki Azərbaycanda 3-4 dünya səviyyəsində texnika ilə təchiz olunmuş şirkət var. Sadəcə, dövlətin ayırdığı vəsaitin səmərəli idarə edilməsi tələb olunur. İmtiyazlar edilərsə, əsasən Azərbaycan filmlərinin prokatı ilə bağlı kinoteatrlara vergi güzəştləri edilməlidir. Yəni filmlərimizi nümayiş etdirən kinoteatrlara vergi güzəştləri edilsin. Ola bilsin, Azərbaycan kinolarına baxmağa tamaşaçı az gəlsin və bunun üçün də kinoteatrların itkiləri bu şəkildə ödənilsin” - deyə Ə.İ.Cabbarov bildirdi.
İradə SARIYEVA
