Məlum olduğu kimi, son günlər Şəbnəm adı daşıyan iki müğənninin ad davası medianın gündəminə gəlib. Tərəflər arasında qalmaqal o həddə çatıb ki, hətta problemin hüquq müstəvisində həllinə də əl atılıb. Müğənni Şəbnəm Qəhrəmanova mətbuata bildirib ki, müğənni Şəbnəm Tapdıq onunla bağlı polisə müraciət edib.
O qeyd edib ki, həmkarı Ş.Tapdıq tərəfindən məhkəməyə verilib və daha sonra isə həmkarı 102-yə zəng vuraraq ondan şikayətçi olduğunu deyib. “Mənim evimi yıxdı. Mənə deyir ki, adını dəyiş. Mən bunu necə edə bilərəm? Zarafat etmirəm, məndən polisə şikayətçi olub ki, adını dəyişsin”.
Müğənni Ş.Tapdıq təkcə Ş.Qəhrəmanovaya deyil, bu adı daşıyan digər həmkarlarına, eləcə də aparıcı Şəbnəm Həsənovaya da dəfələrlə xəbərdarlıq edərək adlarını dəyişdirməyi tələb edib. Bildiyimiz kimi, Ş.Tapdığın bu tələbi bir neçə dəfə qalmaqal yaradıb.
Müğənni Şəbnəm Tapdıq Şəbnəm adı daşıyanları məhkəməyə verməklə kifayətlənməyib, onlara qarşı efir qadağası qoyulması üçün Milli Televiziya və Radio Şurasına ərizə ilə müraciət edib. Müğənni yenidən məsələ qaldıraraq Şəbnəm adı ilə efirə çıxanlara qadağa qoyulmasını, onların efir zamanı özlərinə təxəllüs seçmələrini xahiş edib.
Müraciətdən bir müddət sonra “Lider” TV-nin aparıcısı Şəbnəm Həsənova öz “Facebook” hesabında məsələ ilə bağlı paylaşım edib. “Hazırda çalışdığım “Lider” televiziyasına MTRŞ və Müəllif Hüquqları Agentliyindən belə bir məktub gəlib. Bir sözlə, xanım tələb edir ki, bütün tanınmış Şəbnəmlər özlərinə efir “psevdonimi”, təxəllüs seçsin. Əks halda, biz BÖYÜYÜMÜZ Şəbnəm xanıma patent ödəməliyik”, – deyə o bildirib.
Şəbnəmlər arasında yaranan ad qalmaqalına və Ş.Tapdığın müraciətinə münasibət bildirəm Milli Televiziya və Radio Şurasının aparat rəhbəri Asəf Hacıyev mətbuata açıqlamasında həqiqətən də müğənni Şəbnəm Tapdığın onlara müraciət etdiyini bildirdi: “Biz məsələni araşdırdıq. Aydın oldu ki, Şəbnəm xanımın adı ilə bağlı qaldırdığı iddia əsassızdır. Belə ki, atası mərhum İlyas Tapdıq yazdığı əsəri patentləşdirib. Əsərdə qeyd olunan adların patentləşdirilməsi isə qeyri-realdır. Bununla bağlı müğənninin özünə də məlumat verdik. Eyni zamanda, televiziyalara məsələ ilə bağlı özlərinin qərar verməsi üçün məktub göndərdik” - deyə MTRŞ təmsilçisi qeyd edib.
“Lider” TV-nin əməkdaşı Şəbnəm Həsənova isə qeyd edib ki, hazırda onun işi ilə bağlı heç bir problem yoxdur: “Arada anlaşılmazlıq yaranıb. Ümid edirəm ki, məsələ ilə bağlı doğru qərar veriləcək. Mən indiyə qədər Şəbnəm adı ilə efirə çıxmışam, bundan sonra da öz adımla fəaliyyətimi davam etdirəcəm”.
Ş.Tapdığın bütün məşhur Şəbnəmlərdən adlarını dəyişdirmələri ilə bağlı tələbi sosial şəbəkələrdə də geniş müzakirə mövzusuna çevrilib.
Hüquqşünaslar qeyd edirlər ki, Azərbaycanda adların patentləşdirilməsi kimi hal yoxdur. Onların bildirdiyinə görə, bu tələbin hüquqi əsası yoxdur. Hüquqşünaslara görə, Şəbnəm antroponimi ada çevrilməzdən öncə dilimizdə ümumi söz kimi yüz illərlə mövcud olub. Dilçilər isə bildirirlər ki, Şəbnəm sözü də fars sözüdür və mənası şeh deməkdir və kim araşdıra bilər ki, məhz Azərbaycanın ilk Şəbnəmi Ş.Tapdıqdır.
Şou-biznes aləmində də Ş.Tapdığın iddiasını absurd sayanlar çoxdur. Onlar hesab edirlər ki, bu gün Azərbaycan musuqisində, şou-biznesində eyni adı, hətta soyadı paylaşan sənətkarlar, müğənnilər var, onlar da Ş.Tapdığın yolunu tutmalıdırlar?
Xəyalə Rais: “… bu adı daşıyan digər məşhur insanlarla bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməsi barədə xəbərlər şou-biznesdə də ciddi müzakirə edilir”
Mədəniyyətşünas Xəyalə Rais bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, Ş.Tapdığın öz adını patentləşdirməsi qeyri-real görünür. O hesab edir ki, bir müğənninin ad qalmaqalı yaratması yaxşı nümunə deyil. Azərbaycanda İlhamə Quliyevadan başqa İlhamə adlı müğənnilər də var, ancaq sağlığında sənətkar bir dəfə də olsun bu barədə hər hansı iddia səsləndirməyib ki, filankəs, get adını dəyişdir, ölkənin ilk İlhaməsi mənəm. “Şəbnəm Tapdıq uzun illərdir müxtəlif absurd iddialar irəli sürür. Onun bu cür fikirləri şou-biznesdə qeyri-normal qarşılanır, hətta lağ, gülüş hədəfinə çevrilir. Onun məşhur Şəbnəmlərdən adlarının dəyişdirilməsini tələb etməsi düzgün deyil. Şəbnəm adı daşıyan məşhurların hamısı çaş-baş qalıblar. Onlar işdən çıxarılacaqlarından, efirlərə buraxılmayacaqlarından əndişələnirlər. Şəbnəm Tapdıq deyir ki, adını müvafiq qurumlarda patentləşdirib, o öz adını necə patentləşdirə bilər? Görmüşük ki, yaradıcı insanlar əsərlərini, alimlər ixtiralarını, hansısa şirkət buraxdığı məhsulları patentləşdirir, amma adın patentləşdirilməsini birinci dəfədir eşidirəm. Xalq yazıçısı Anar ölkəmizin ilk Anarıdır, ondan sonra minlərlə oğlan uşağına Anar adı verilib. İndi durub desin ki, bütün Anarlar öz adlarını dəyişdirsinlər, bu mümkün deyil. Şəbnəm Tapdığın həmkarları ilə, eləcə də bu adı daşıyan digər məşhur insanlarla bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməsi barədə xəbərlər şou-biznesdə də ciddi müzakirə edilir. Hər kəs onun bu addımını təəccüblə qarşılayır” - deyə X.Rais qeyd etdi.
Şəmsəddin Əliyev: “Şəbnəm Tapdığın məhkəməyə müraciət etmək hüququ var, ancaq...”
Tanınmış hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev də “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, müğənni Şəbnəm Tapdığın iddiası məhkəmə tərəfindən təmin edilərsə, bu, başqaları üçün də presedent yaradar. “Bəzən eyni adı 1000 nəfər daşıya bilər və bir nəfərin başqalarına “get, adını dəyişdir” deməsi tamamilə yanlış tələbdir. Bu baxımdan da Şəbnəm Tapdığın iddiası əsaslı deyil. İnanmıram ki, məhkəmə Şəbnəm Tapdığın bu iddiasını təmin etsin. Şəbnəm Tapdığın məhkəməyə müraciət etmək hüququ var, ancaq məhkəmənin başqa Şəbnəmlərdən adlarını dəyişdirməsini tələb etməsinin heç bir hüquqi əsası yoxdur. Müğənninin başqa Şəbnəmlərin adlarının dəyişdirilməsinə nail olması mümkünsüzdür və bu, xülyadan başqa bir şey deyil. Şəbnəm adında min adam olar və bu adları daşımağa məhkəmə onlara qadağa qoya bilməz. Atası şair İlyas Tapdığın ruhuna bizim hamımızın ehtiramı var, onun əsərləri bizim üçün çox dəyərlidir. Ancaq Şəbnəm Tapdığın bu şəkildə “favoritlik” etməsi nə vətəndaş cəmiyyəti, nə də hüquqi dövlət anlamına uyğun deyil. Bilirsiniz, onun bu iddiasını hakim təmin edərsə, bu başqaları üçün də presedent yaradar. Başqa populyar adamlar da bundan “ilhamlanıb” məhkəməyə müraciət edə bilər və başqa adaşlarından öz adlarını tələb edərlər. Bu da çox yanlış bir yanaşma olar” - deyə Ş.Əliyev vurğuladı.
İradə SARIYEVA
