Abidələr keçmişlə müasirlik, bu günlə sabah arasında əlaqələrin davam etməsində mühüm rola malikdir. Müxtəlif növ abidələrlə zəngin olan Azərbaycanda mövcud olan abidələrin tam olaraq siyahıya alınmaması ciddi problem olaraq qalmaqdadır. Məlum olduğu kimi, bir sıra abidələr vaxtilə siyahıya alınsa da, qalanları diqqətdən kənarda qalıb. İşğal altında olan ərazilərimizdə mövcud olan abidələrin isə, ümumiyyətlə, qeydiyyata alınaraq pasportlaşdırılması həyata keçirilməyib.
Heç şübhəsiz ki, Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal altında saxladığı ərazilərimizdəki abidələr ermənilər tərəfindən siyahıya alınaraq pasportlaşdırılıb. Hətta bu məsələyə dəfələrlə Mədəniyyət Nazirliyi də rəsmi olaraq kəskin reaksiya verib. Əlbəttə, biz öz abidələrimizi siyahıya almadıqca, onlara rəsmi status vermədikcə və pasportlaşdırmadıqca, ermənilər öz çirkin niyyətlərini həyata keçirməkdə davam edəcəklər.
Son zamanlar abidələrin pasportlaşdırılması məsələsi aidiyyəti qurumlar tərəfindən gündəmə gətirilib. Bu aktual məsələyə Mədəniyyət Nazirliyində struktur bölmələrin iştirakı ilə keçirilən kollegiya iclasında da toxunulub.
Burada müzakirə edilən məsələrdən biri Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 27 may 2016-cı il tarixli, 208 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Mədəni sərvətlərin Azərbaycan Respublikasının milli mədəniyyət əmlakının Dövlət Siyahısına və mədəni sərvətlərin mühafizə siyahısına daxil edilməsi Qaydası”na əsasən, daşınar mədəniyyət sərvətlərinin qeydiyyata alınması vəziyyəti haqqında və Azərbaycan Respublikası dövlət mühafizəsi altında olan daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunma vəziyyəti, dövlət siyahısının hazırlanması da müzakirə edilib.
Nazirlik yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi Zakir Sultanov qeyd edib ki, tarixi abidələrin qorunması, inventarlaşması, pasportlaşdırılması və müasir tələblərə cavab verən məlumat bazasının yaradılması sahəsində bir sıra işlər görülüb. Onun sözlərinə görə, son iki ildə Bakı şəhərində Milli İncəsənət Muzeyinin binası, Şəki şəhərində tarixi abidə, Bərdə şəhərində türbə və Sınıq körpüdə bərpa konservasiya işləri aparılıb.
Z.Sultanov, həmçinin, deyib ki, 72 abidənin pasportlaşdırılması üzrə 110 layihənin hazırlanması planlaşdırılıb, bunlardan 15-i işğal olunmuş ərazilərimizdəki abidələrdir.
Faiq İsmayılov: “Çox təəssüf ki, bizdə abidələrin pasportlaşdırılması bərbad vəziyyətdədir”
Azərbaycanda abidələrin pasportlaşdırılmasının ciddi problem kimi diqqəti cəlb etdiyini deyən Azərbaycanın İşğal Olunmuş Ərazilərindəki Tarix və Mədəniyyət Abidələrini Müdafiə Təşkilatı İctimai Birliyinin sədri Faiq İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, indiyə qədər bu aktual məsələ bəzi dövlət məmurlarının diqqətindən kənarda qalıb. “Bizim bəzi məmurlar abidələrin siyahıya alınmasına, pasportlaşmasına indiyə qədər elə də ciddi əhəmiyyət verməyib. Nəinki işğal altında olan ərazilərimizdəki abidələrin, eləcə də digər abidələrin pasportlaşdırılması sahəsində böyük problemlər mövcud olub. Bu gün Azərbaycanda abidələrin pasportlaşdırılmasının böyük əhəmiyyəti var. Çünki elə abidələrimiz var ki, ümumiyyətlə, onlar heç qeydiyyata alınmayıb. İşğal altında olan ərazilərimizə gəlincə, burada mövcud olan abidələrin pasportlaşdırılması olduqca vacibdir. Yeni hazırlanacaq layihədə onlardan 15-nin pasportlaşdırılması nəzərdə tutulub, amma bu çox azdır, heç olmasa 200 abidənin pasportlaşdırılması həyata keçirilməlidir. Çünki sabah biz o abidələrlə bağlı beynəlxalq məhkəməyə müraciət etsək, onlar bizdən ilk növbədə işğal altında olan abidələrimizin pasportlarını istəyəcəklər. Bu olmayanda biz ortaya heç bir fakt qoya bilməyəcəyik. Abidələrin pasportlaşdırılmasının ən böyük əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, bu sənəddə abidələrin tarixi, onun haqqında məlumat, yerləşdiyi coğrafi ərazi tam olaraq öz əksini tapacaq. Mən özüm işğal altında olan abidələrimizin 2645-nin siyahısını Mədəniyyət Nazirliyinə təqdim etmişəm ki, onları pasportlaşdırsınlar. Onu da deyim ki, bu 2645 abidənin fotogörüntülərini, eyni zamanda, yerləşdiyi coğrafi ərazilər haqqında informasiyanı da nazirliyə vermişəm.
Çox təəssüf ki, bizdə abidələrin pasportlaşdırılması bərbad vəziyyətdədir. Hesab edirəm ki, abidələrin pasportlaşdırılması sahəsində aidiyyəti qurumlar daha çevik işlər görməlidirlər” - deyə F.İsmayılov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
