“Hesab edirəm ki, Çingiz Mustafayevin tutduğu 7-ci yerlə onun göstərdiyi performans, yaratdığı obraz, təqdim etdiyi ifa qətiyyən uzlaşmır”
İsrailin evsahibliyi ilə keçirlən “Avrovizya-2019” mahnı müsabiqəsi başa çatsa da, müsabiqə iştirakçıları ilə bağlı rəylər, fikirlər səngimək bilmir. Xüsusən də “Dare to Dream" (“Arzulamağa cürət et”) şüarı altında təşkil olunan builki yarışmada Azərbaycanı “Truth” mahnısı ilə təmsil edən və yarışmanın gerçək favoritinə çevrilən Çingiz Mustafayevin 7-ci pillədə qərarlaşması sosial şəbəkələrdə peşəkarlar tərəfindən narazılıqla qarşılanıb. Azərbaycanla yanaşı, hətta Rusiyanın, Belarusun və digər ölkələrin də peşəkar musiqiçiləri hesab edirlər ki, Ç.Mustafayevin həm ifası, həm də təqdim etdiyi performans 7-ci yerə deyil, ilk 3-lüyə layiq olub.
Qeyd edək ki, finalda tamaşaçılar qarşısında Malta, Albaniya, Çexiya, Almaniya, Rusiya, Danimarka, San-Marino, Şimali Makedoniya, İsveç, Sloveniya, Kipr, Niderland, Yunanıstan, İsrail, Norveç, Böyük Britaniya, İslandiya, Estoniya, Belarus, Azərbaycan, Fransa, İtaliya, Serbiya, İsveçrə, Avstraliya və İspaniyadan olan ifaçılar çıxış ediblər.
Yarışmada, ümumilikdə, 42 ölkə iştirak edib. Azərbaycana Albaniya 8, Malta 8, Makedoniya 4, San-Marino 4, Estoniya 5, Polşa 2, Norveç 5, İspaniya 7, Avstriya 4, Böyük Britaniya 7, İtaliya 7, Albaniya 8, Macarıstan 5, Moldova 6, İrlandiya 7, Rumıniya 10, Kipr 6, Avstraliya 2, Rusiya 12, İsveç 5, Litva 10, Serbiya 3, İslandiya 4, Gürcüstan 10, Yunanıstan 8, Latviya 6, Çexiya 5, Danimarka 4, Fransa 6, Finlandiya 2, Sloveniya 10, İsrail isə 7 xal verib.
Ötən müsabiqələrlə müqayisədə nə dəyişib? Azərbaycan təmsilçisinə münasibətdə hansısa siyasi çalarlar özünü göstəribmi? Peşəkar münsiflər heyəti və tamaşaçıların səsverməsində fərqliliklər olubmu?
“Bukmeykerlər Niderland təmsilçisinin qalib olacağını proqnozlaşdırırdı və belə də oldu”
“Avrovizya-2019”un nəticələrini təhlil edən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, musiqişünas, musiqi tənqidçisi, pedaqoq, əməkdar incəsənət xadimi, professor Zümrüd Dadaşzadə “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu müsabiqəni mütəmadi olaraq izləyib. “Azərbaycan bu müsabiqədə təmsil olunandan fəalam. Həm dəfələrlə münsiflər heyətinin üzvü olmuşam, həm də münsiflər heyətinə sədrlik etmişəm. Uzun müddətdir davamlı olaraq bu yarışmanı izləyirəm. Mən Çingiz Mustafayevin ifasını eşidən kimi onun ifası məni riqqətə gətirdi. Başa düşdüm ki, bu mahnı və onun ifaçısı müsabiqənin favoriti qismində olacaq. Onun favorit olacağı hələ müsabiqədən əvvəl aydın idi. Çingizin çıxışı olduqca yüksək səviyyədə idi. Əgər bir peşəkar kimi onun çıxışını dəyərləndirsək, qeyd etməliyik ki, Çingizin yaratdığı obraz çox fərqli idi. Bu çox məğrur, vüqarlı, sanballı, şərəfli bir obraz idi ki, biz onu səhnədə gördük və əlbəttə, ona qibtə etməmək mümkünsüz idi. Mənim “Facebook” dostluğumda Moskva musiqişünasları var, özü də onlar akademik musiqi ilə məşğul olan insanlardır. Onların bir qismi yazıb ki, şübhəsiz, Çingiz Mustafayev bu müsabiqənin lideri idi və ən yüksək yerə layiq idi. Biz bunu gördük və eşitdik. Düzdür, onlar Çingizin adını yazmırlar, Azərbaycan təmsilçisi deyirlər. Bilirsiniz, Avropa tamaşaçısının münasibəti bir qədər fərqlidir. Burada diqqətçəkən bir məqam vardı. Fikir verdinizsə, müsabiqənin münsiflər heyətinin səsverməsində Çingiz ilk beşlikdə idi. Ancaq dinləyicilərin səsverməsindən sonra o, iki pillə aşağı endi. Yəni biz bunun əksini gözləyirdik ki, dinləyicilərin səsverməsi onu yüksəyə qaldıracaq və Çingiz birinci yeri qazanacaq. Amma, nədənsə, belə olmadı. Bu da məni hədsiz dərəcədə təəccübləndirdi. Bu olduqca qəribə bir hadisədir. “Avroviziya” müsabiqəsi belədir ki, onun nəticələrini əvvəlcədən proqnozlaşdırmaq çox çətin olur. Ancaq bir məsələni səmimiyyətlə demək istəyirəm ki, Çingizin timsalında Azərbaycanın “Avroviziya”dakı budəfəki iştirakı daha yüksək səviyyədə oldu. Mən həmişə “Avroviziya”dakı ilk təmsilçimiz olan Samirlə Elnurun da çıxışlarını yüksək qiymətləndirirəm. Bu çıxışa xüsusi əhəmiyyət verməyimin səbəbi odur ki, Samirlə Elnurun çıxışı ilk idi və həm də onların ifa etdiyi mahnını Azərbaycan bəstəkarı yazmışdı. Çox arzu edərdim ki, gələcəkdə Azərbaycan bəstəkarları bu müsabiqə iştirakçıları üçün mahnılar yazsınlar. Çünki Azərbaycanın mahnı ənənələri çox zəngindir. İstəyim odur ki, gələcəkdə Azərbaycan bəstəkarları da bu prosesə qoşulsunlar, onlar bu sahədə öz sözlərini deyə bilərlər. Amma yenə də Çingizin ifası, səsi, yaratdığı obraz olduqca yüksək sənətkarlıq, peşəkarlıq nümunəsi idi. Bunu sənətkarlıq baxımından da çox yüksək dəyərləndirirəm. Bu gün ola bilsin ki, yarışmanın qalibi olan Niderland nümayəndəsi və digəriləri gündəmdədirlər. Şübhəsiz ki, Çingiz Mustafayev pop musiqisində təsadüfi adam deyil, o artıq öz sözünü deyib, onu sevənlər də, tanıyanlar da var. Baltikyanı respublikalarda Çingiz Mustafayevi çox yaxşı tanıyırlar, çünki “Yeni dalğa”da iştirak edib. O bu sənətdə qalacaq, karyerasını davam etdirəcək. O tamamilə püxtələşmiş, özəl keyfiyyətləri, səs tembri ilə seçilən, səhnədə obraz yaratmağa qadir olan xarizmatik, cazibədar bir ifaçıdır. Mənə elə gəlir ki, onun səs-sorağı bundan sonra da nüfuzlu yarışmalardan gələcək. O ki, qaldı münsiflərin səsverməsinə, ola bilsin, Çingizə yüksək bal verənlər az oldu. Ancaq mən burada ilk dəfə belə bir hal müşahidə etdim. Ona verilən səsin miqdarı az olsa da, demək olar ki, bütün ölkələrin münsiflər heyətinin üzvləri ona xal verdilər, yəni xal verməyən münsif üzvü qalmadı. Əvvəllər belə bir hadisənin şahidi olmamışam. Səsverənlər sırasında Fransa da, İtaliya da, İspaniya da, Norçeç də var idi. “Avroviziya”da təmsil olunan və Avropada pop musiqi sahəsində dəbi diktə edən bütün peşəkar musiqiçilər Çingizi diqqətdən kənarda qoymadılar”.
Builki müsabiqədə nə kimi dəyişikliklərin baş verdiyinə gəlincə, Z.Dadaşzadə qeyd etdi ki, bu dəfə elə də böyük dəyişikliklər müşahidə edilməyib. Z.Dadaşzadənin sözlərinə görə, müsabiqənin nəticələri ilə bağlı bukmeykerlərin budəfəki proqnozları özünü doğruldub. “Bukmeykerlərin proqnozları mənə qəribə gəldi. Onlar sanki gəldikləri rəyi tamaşaçılara, dinləyicilərə sirayət etmək istəyirlər. Belə olub ki, dəfələrlə bukmeykerlərin dedikləri ilə nəticələr üst-üstə düşməyib. Ancaq bu dəfə belə olmadı. Finalın sonunda İsveç və Niderlandın nümayəndələri mübarizə aparırdılar. Bukmeykerlər Niderland təmsilçisinin qalib olacağını proqnozlaşdırırdılar və belə də oldu, birinci yeri Niderland ifaçısı tutdu. Hərçənd, onlar eyni səviyyədə idilər və bəlkə də İsveçin nümayəndəsi daha maraqlı ifa və performans sərgilədi. Bu mənim üçün bir sirr olaraq qalır. Əvvəlcədən belə bir proqnozun verilməsi və rəyin formalaşdırılması adamda müxtəlif suallar yaradır. Əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq builki yarışmada siyasi çalarlar özünü elə də göstərmədi. Biz bunu görmüşük ki, hər hansı bir ölkəyə dəstək olmaq üçün bəzən onların təmsilçilərini birinci pilləyə çıxarıblar. Ancaq burada belə şey yox idi. Birinci yarımfinaldan sonra düşündüm ki, Çingiz qalibdir. İkinci yarımfinalda 18-ci çıxış edirdi. Hətta biz bu məsələni həmkarlarımla da müzakirə etdik. Düşündüm ki, o, birinciliyə layiqdir. 7-ci yer Çingizə yaraşmır. Onun ifası, performansı, yaratdığı obraz həqiqətən də o qədər fərqli, özəl, sənətkarlıq baxımından kamil idi ki, Çingizin 7-ci yeri tutması məni təəccübləndirir. Ancaq sevindirici hal odur ki, Çingizin ifası ilə bağlı bir dənə də olsun mənfi rəy yoxdur, hamı ona böyük diqqət yetirmişdi, onun favoritlər sırasında olduğunu qeyd edirdi. Sadəcə olaraq, bu dinləyici səsverməsinin nəticəsi məni qane etmədi. Ancaq münsiflərin səsverməsi normal idi. Çingizin nəticələri ilə bağlı məndə bəzi suallar yarandı. Çox əmin idim ki, Çingiz, ən azından, 3-də olmalı idi. Belarusdan xal alınmadı, bu haqda fikir söyləməkdə çətinlik çəkirəm. Ancaq görürəm ki, sosial şəbəkələrdə Belarus tamaşaçıları, dinləyiciləri hamısı “Çingiz bizim favoritimizdir” deyirlər. Belarus və Azərbaycan arasında çox sıx əlaqələr var. Amma onların bizim təmsilçimizə səs verməməsi məni təəccübləndirdi. Hesab edirəm ki, Çingiz Mustafayevin tutduğu 7-ci yerlə onun göstərdiyi performans, yaratdığı obraz, təqdim etdiyi ifa qətiyyən uzlaşmır. Çünki o, əsl sənət nümayiş etdirdi. Çingizə münasibətdə münsiflər normal mövqe tutdular, ancaq tamaşaçı, dinləyici səsvermələrinin nəticələri də məni təəccübləndirir” - deyə Z.Dadaşzadə qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
