Nəzakət Məmmədova: "Redaksiyamız şəxsiyyətləri müəyyənləşdirilmiş, vətəndaşlarımızla bağlı ayrıca kitab (lar) nəşr etmək öhtəliyini öz üzərinə götürüb"
Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) rəisi, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının sədri general-polkovnik Əli Nağıyev Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının (DK) təşkilatçılığı ilə Gülüstan sarayında "İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi" mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransda çıxışı zamanı deyib ki, 2026-cı il oktyabrın 1-nə Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasında hərbi təcavüz nəticəsində itkin düşmüş 4 010 nəfər qeydiyyatdadır. Onlardan 4 004 nəfəri Birinci Qarabağ müharibəsində, 6 nəfəri isə 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində itkin düşüb. İtkinlərin 3 228 nəfəri hərbçi, 782 nəfəri mülki şəxsdir. Mülki şəxslər arasında 71 uşaq, 288 qadın və 319 ahıl şəxs vardır.
2018-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası tərəfindən əsir, itkin düşmüş və girov götürülmüş vətəndaşlara həsr olunan 4 cildlik xüsusi buraxılış tam şəkildə işıq üzü görüb. Bu cildlər Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının işçi qrupu ilə Xatirə Kitabı Redaksiyası birgə hazırlayıb.
Xatirə Kitabı Redaksiyası əsir və itkin düşmüş soydaşlarımız haqqında dörd cildlik kitab nəşr olunub. O kitabda əsir və itkin düşmüşlərin hamısının adları əks olunmayıb. Siyahı genişlənib, Əli Nağıyev açıqlayıb ki, Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarlarımızın sayı 4004 nəfər olub. İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşənlərin sayı isə 6 nəfərdir. Ümumikdə erməni təcavüz nəticəsində itkin düşmüş 4010 nəfər qeydiyyatdadır.
Yeni rəqəmlər təqdim olunub, əlavə faktlar da ortaya çıxarılıb, bu istiqamətdə Xatirə Kitabı Redaksiyası nə işlər görəcək? Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarımızla bağlı yeni nəşrlər hazırlayacaqmı?
Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının baş redaktoru Nəzakət Məmmədova baki-xeber.com-a bildirdi ki, yeni faktların aşkarlanması rəhbərlik etdiyi redaksiyanın qarşısına yeni vəzifələr qoyub və kollektiv bu vəzifələrin icrasına başlayacaq.
"Bilirsiz ki, Mədəniyyət Nazirliyi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası ilə birgə əsir, itkin düşmüş və girov götürülmüş vətəndaşlara həsr olunan 4 cildlik xüsusi buraxılış hazırlayıb nəşr etdirib. Nəşrin birinci cildinin 2018-ci ilin dekabrında təqdimatı olub. Sonra ardıcıllıqla digər cildləri də çap etdib təqdimatlarını keçirmişik. Dördcildlik nəşrin sonuncu-dördüncü cildinin təqdimatı 2024-cü ilin oktyabrında oldu. Bu nəşrlər Dövlət Komissiyası ilə birgə əməkdaşlığımız nəticəsində araya-ərsəyə gəlib.
Bu cildlərlərdə əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarımız haqqında Azərbaycan və ingilis dillərində ensiklopedik məlumatlar çap olunub.
Dördcildlikdə 3906 nəfər haqda məlumat vermişdik, dediyim kimi, bu həm Azərbaycan, həm də ingilis dilində idi. Amma sonra araşdırmalar nəticəsində yeni rəqəmlər ortaya çıxdı. Hazırda isə bu qəbildən olan vətəndaşlarımızın sayının 4010 nəfər olduğu rəsmən açıqlanıb. Bunun da 6 nəfəri Vətən müharibəsində itkin düşənlərdir. Birinci Qarabağ müharibəsində isə itkin düşənlərin sayı 4004 nəfərdir".
N.Məmmədova qeyd etdi ki, azad edilmiş ərazilərdə 32 kütləvi məzarlıq aşkarlanıb: "Bu məzarlıqlarda 253 şəxsə aid olduğu ehtimal edilən qalıqlar ekshumasiya edilib.
Artıq bu 253 nəfərin şəxsiyyəti müəyyən edilib, kimlikləri məlumdur. Şəxsiyyəti təsdiqlənmiş vətəndaşlarımızla bağlı məlumatlar bizim redaksiyaya da gəlib. Biz 32 kütləvi məzarlıqdan qalıqları ekshumasiya edilən 253 vətəndaşımızla bağlı da kitab hazırlamaq niyyətindəyik. Dövlət Xidmətinin rəisi bildirdi ki, 4010 şəxs haqında məlumatlar dəqiqləşdiriləcək, heç kim kənarda qalmayacaq. Çünki hər bir insan bir ailənin gözləntisidir, bir ailənin iztirabı, əzabıdır. Ona görə də bu qəbildən olan hər bir vətəndaşımızın taleyinə həssaslıqla yanaşmalıyıq, yanaşırıq da. Redaksiyamız şəxsiyyətləri müəyyənləşdirilmiş, vətəndaşlarımızla bağlı ayrıca kitab (lar) nəşr etmək öhtəliyini öz üzərinə götürüb. Biz bu istiqamətdə yeni kitablar hazırlayıb və nəşr etməyi planlaşdırmışıq".
N.Məmmədova qeyd etdi ki, Xatirə Kitabı Redaksiyası Birinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan vətəndaşların siyahısını dəqiqləşdirir və Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidləri ilə bağlı planlaşdırdıqları 10 cildliyin 1-ci cildi yaxın vaxtlarda işıq üzü görəcək. "Şəhidlərin şəkillərini əldə etməklə bağlı sıxıntılarımız olur və axtarışlarımız davam edir. 10 cildliyin 1-ci cildini hazırlamışıq və yaxın vaxtlarda çap olunacaq.
Müharibədən sonra əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarımızın axtarışları davam etdirilir. Mənə elə gəlir ki, bu proses tezliklə yekunlaşmalıdır. Çünki onların axtarışında olanların, daha dəqiq desək, yaxınlarının get-gedə dünyasını dəyişməsi, xatirlərin yaddan çıxması o insanların taleyinin əleyhinə işələyən məsələdir. Ona görə də bu işləri nə qədər tez gerçəkləşdirsək bu o qədər bizim xeyrimizə olar".
N.Məmmədova qeyd etdi ki, Xatirə Kitabı Redaksiyası bu istiqamətdə fəaliyyətini davam etdirəcək və yeni nəşrlər ərsəyə gətirəcək. "Hazırda əlimizdə olan materaillar əsasında bir kitab hazırlamaq mümkündür. Bu işə başlamışıq. Bu artıq növbəti öhtəlik kimi redaksiya qarşısına qoyulub. Proses davam edir, işləyirik".
N.Məmmədova onu da bildirdi ki, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının sədri general-polkovnik Əli Nağıyev Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının (DK) təşkilatçılığı ilə Gülüstan sarayında "İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi" mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransda da çıxış edib və redaksiyanın indiyə qədər gördüyü işlər, həyata keçirdiyi layihələrlə bağlı iştirakçılara məlumat verib.
"Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarımızla bağlı indiyə qədər redaksiyanın gördüyü işlərdən danışım. Bu istiqamətdə Dövlət Komissiyası ilə birgə Azərbaycan və ingilis dilində ərsəyə gətirdiyimiz dördcildliyi səsimizin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması üçün ölkəmizdə fəlaiyyət göstərən bütün səfirliklərə göndərmişik. Bu nəşrlərin iki dildə olması onları yaymağımız üçün çox rahat oldu. Bu kitabları ingilis dilində nəşr edib onları xarici səfirliklərə təqdim etməklə başımıza gələn bu müsibətləri beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmış olduq.
Redaksiya əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarımızla bağlı məsələyə çox həssas yanaşır və bu istiqamətdə yeni nəşrlər ərsəyə gətirmək öhtəliyi götürüb"-deyə N.Məmmədova qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
