İşıqlı, yaraşıqlı Bakı, gecələrin nur saçır aləmə, gündüzlərin bir başqa gözəlliklə insanlara qucaq açır. Qucağın işıqlıdır, Bakı. İşıq selinə qərq olur insanlar! Bir zamanlar ilk olaraq Bakı işıqlandırılırdısa, bu gün bütün Azərbaycan işıq içindədir. Hər bir evdə işıq yanır. Bu da olduqca böyük mənəvi və texniki əhəmiyyəti olan hadisədir. Reallıq budur ki, biz insanların həyatında elektrik enerjisinin rolu, yeri çox böyükdür. Müasir dünyanı işıqsız təsəvvür etmək çətindir. İnsanın yaşaması üçün hava, su, çörək qədər elektrik enerjisi də lazımdır. Çünki elə bir sahə yoxdur ki, orada işıqdan, elektrik enerjisindən müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilməsin. Belə bir ünvan göstərmək mümkünsüzdür.
Dünyanın əsas enerji təminatçılarından biri olan ölkəmizdə əhalinin elektrik enerjisi ilə əngəlsiz təmin edildiyi bir həqiqətdir. Ölkə əhalisinin keyfiyyətli enerji ilə təmin edilməsi dövlətimizin qarşıya qoyduğu və uğurla həyata keçirdiyi bir istiqamətdir. Bu gün müsbət hal ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın hər bir yerində, hətta ucqar dağ kəndlərində, yaylaqda yaşayan insanlar da elektrik enerjisindən istifadə edirlər. Müsbət cəhətlərdən biri odur ki, əhali elektrik enerjisindən kəsintisiz istifadə edir.
Bu gün ölkəmizdə əhalinin keyfiyyətli, kəsintisiz enerji təminatı “Azərişıq” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən həyata keçirilir. Qurumun səmərəli fəaliyyət göstərməsində dövlətin bu sahəyə göstərdiyi diqqət, qayğı və ayırdığı maliyə vəsaitinin rolu əvəzsizdir. Bu da gizlin deyil ki, Azərbaycan ötən əsrin 90-cı illərindəki zəif, ümidsiz ölkə deyil, dövlətimiz iqtisadi cəhətdən güclü, siyasi baxımdan sabit, əzəmətli bir dövlətdir, o nəinki Cənibi Qafqazda, hətta bütün dünyada əsas enerji ixracatçısı və təminatçılarından biri rolunda çıxış edir. Bir sıra iri neft, qaz, nəqliyyat-infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsində mühüm rola malik olan ölkəmizdə əhalinin enerji təminatı kimi mühüm məsələ də daim diqqət mərkəzində saxlanır.
2015-ci ilə qədər ölkənin enerji təminatını “Bakıelektrikşəbəkə” həyata keçirirdi. Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə “Bakıelektrikşəbəkə” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin adı dəyişdirilərək “Azərişıq” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti adlandırıldı. Bundan sonra ASC-nin həyatında yeniliklər baş verdi və bu qurum fəaliyyətini tam olaraq yeni istiqamətlər üzərində qurdu. Əsas məsələ əhalinin keyfiyyətli enerji təminatı sahəsində mövcud olan çətinlikləri, problem və nöqsanları aradan qaldırmaq idi, bu da ASC tərəfindən zaman-zaman həll edilməyə başladı. Vaxtilə Bakının ayrı-ayrı qəsəbələrində, Bakı kəndlərində, eləcə də ölkəmizin digər şəhər, qəsəbə və kəndlərində əhalinin tez-tez üzləşdiyi enerji problemi artıq tam olaraq aradan qaldırılıb. Günlərlə işıq üzünə həsrət qalan əhali bu gün heç bir maneə ilə üzləşmədən elektrik enerjisi ilə təmin edilir. Azərbaycan əhalisinin keyfiyyətli enerji təminatının özülü Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyev tərəfindən qoyulub. Məhz onun ölkəmizə rəhbərliyi dövründə əhalinin enerji təminatı əsas məsələlərdən biri kimi daim diqqət mərkəzində saxlanıb. Məlumdur ki, Heydər Əliyev 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkənin energetika sahəsinə, o cümlədən Bakı şəhərinin elektrik təchizatı işinə xüsusi diqqət və qayğı göstərməyə başladı. H.Əliyevin ölkəmizdə rəhbərliyi dövründə bu sahədə bir sıra yeniliklər baş verdi, müxtəlif tutumlu elektrik stansiya və yarımstansiyaları quruldu.
20 oktyabr 2000-ci il tarixində istifadəyə verilən 1nömrəli Bakı İstilik Mərkəzinin açılışında H.Əliyev də iştirak edirdi. “Bizim bugünkü toplantımız və bu nəhəng İstilik-Elektrik Mərkəzinin açılışı tarixi bir hadisədir. Burada həmin bu yerdə əsrin əvvəlində - 1902-ci ildə bax, orada gördüyünüz, artıq köhnəlmiş, çürümüş, qaralmış İstilik-Elektrik Mərkəzi tikilmişdir. Təbiidir ki, o zaman üçün bu böyük hadisə idi. O vaxt Azərbaycanda neft sənayesi xarici şirkətlərin iştirakı ilə güclü inkişaf edirdi, Neftayırma zavodları yaranmışdı, burada həm elektrik enerjisinə, həm də buxara ehtiyac var idi. Təbiidir ki, o vaxta görə onun, həmin stansiyanın öz dəyəri vardı. Ancaq o vaxtdan 100 il keçibdir. Ona görə də mən deyirəm ki, bu bizim həyatımızda tarixi hadisədir. 100 ildən sonra biz belə bir yeni elektrik stansiyası yaratdıq. Demək, XXI əsrə biz bax, belə gözəl, müasir texnologiyalı müəssisələrlə gedirik. Onlardan biri də budur”- deyən H.Əliyevin bu sözləri Azərbaycanın gələcəkdə daha da işıqlı olacağına bir işarə idi. Bəli, Azərbaycan elektrik enerjisi istehsalı sahəsində bu gün çox böyük nailiyyətlər qazanıb.
Ölkə başçsı İlham Əliyev ölkə iqtisadiyyatının bütün sahələrinin inkişaf etməsinə xüsusi diqqət yetirir. Bu sırada ölkənin elektrik şəbəkəsinə göstərdiyi daimi diqqət və qayğının ayrıca payı var. Bu sahənin daha müasir şəkildə inkişafı, qurulması üçün bir sıra layihələr həyata keçirilib, bu gün də keçirilməkdədir. Onu da vurğulayaq ki, bu sahədə inkişaf və investisiya işlərinin müasir standartlara uyğun aparılması məqsədilə müxtəlif vaxtlarda Prezidentin ehtiyat fondundan maliyyə vəsaiti ayrılması haqda Prezident İlham Əliyev tərəfindən müvafiq sərəncam verilib.
Bu gün ölkəmizdə əhalinin keyfiyyətli enerji təminatından danışarkən indiyə qədər görülən işlərə də diqqət yetirmək vacibdir.
Bəri başdan onu deyək ki, ölkə əhalisinin elektrik enerjisi ilə təminatı məsələsində cəbhəyanı rayon və kəndlərimiz xüsusilə diqqətdə saxlanır. Artıq bir sıra cəbhəyanı rayonlarin elektrik şəbəkəsinin yenilənməsi işinə başlanıb. “Azərişıq” ASC-nin 6 rayonu əhatə edən Aran regional elektrik təchizatı və satış idarəsi tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyət nəticəsində Ağdam rayonunun Sarıçoban, Ayaq Qərvənd, Təzəkənd və Çəmənli kəndlərində 0,4 kV-luq şəbəkələrin yenidənqurma işləri yekunlaşıb və hazırda sayğacların quraşdırılması işləri aparılır. Eyni zamanda, rayonun Sarıcalı, Əhmədağalı və Çıraqlı kəndində yenidənqurma işlərinə start verilib. Əkin sahələri, demək olar ki, mexaniki suvarma ilə suvarılan Ağdam rayonu Ergi ərazisində subartezian quyularının, nasosların dayanıqlı elektrik təchizatının təmin edilməsi məqsədilə 110/35/10 kV-luq yarımstansiya tikilir.
Bundan başqa, Aran regionunun cəbhə bölgəsində yerləşən digər rayonu - Füzulinin isə bir neçə qəsəbəsində magistral kabel çəkilişi işləri başa çatdırılıb, hazırda həmin qəsəbələrdə SMART-kart tipli sayğacların quraşdırılması istiqamətində işləri aparılır.
Ağcabədi Elektrik Şəbəkəsinin 35/10 kV-luq “Ağcabədi-2” yarımstansiyasının gərginlik sinfi dəyişdirilərək 110 kV-luq gərginlik sinfinə keçirilib. Perspektiv nəzərə alınmaqla yarımstansiyanın gücü artırılıb və yaxın günlərdə yarımstansiyada son tamamlanma işləri başa çatacaq. Rayonun bir neçə kəndində istismar müddəti başa çatmış 0,4 kV-luq hava xətləri ÖİN (özünüdaşıyan izolyasiyalı naqillər) kabellərlə əvəz edilib. İmişli Elektrik Şəbəkəsinin Sarxanlı və Kürdmahmudlu kəndlərində 0,4 kV-luq şəbəkələr yenidən qurulmaqdadır.
Beyləqan şəhər mərkəzini və şəhərə bitişik əraziləri elektrik enerjisi ilə təmin edən 110/35/10 kV-luq “Beyləqan-1” yarımstansiyası tikilərək yenidən qurulur, gücü artırılaraq müasir texnika ilə modernləşdirilir. Eyni zamanda, Beyləqan rayonunun ən böyük kəndlərindən olan I Şahsevən kəndinin elektrik şəbəkəsinin yenidən qurulması prosesi davam etdirilir.
Zərdab rayonunun Bəyimli kəndi ərazisində məskunlaşmış 120 məcburi köçkün ailəsinin keyfiyyətli elektrik enerjisi təchizatı məqsədilə yenidənqurma işləri həyata keçirilir və SMART-kart tipli sayğaclar quraşdırılır.
“Azərişıq” ASC Lerik və Yardımlıda elektrik enerjisi infrastrukturunun yenidən qurulması işini həyata keçir. “Azərişıq” ASC-nin gördüyü işlər sırasına Qobustan rayonunda elektrik təchizatının keyfiyyətinin artırılması, rayonun Elektrik Şəbəkəsində əhalinin davamlı elektrik enerjisi ilə təchizatı məqsədilə bir sıra layihələrin həyata keçirilməsi daxildir.
“Azərişıq” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən həyata keçirilən Şəmkir avtomat idarəetmə və nəzarət mərkəzinin yenidən qurulması da bu sahədə görülən uğurlu işlərdən biridir. Bundan başqa, 110/35/10 kilovoltluq yeni “Gədəbəy” elektrik yarımstansiyasının qurulması da həmin rayonda yaşayan əhalinin keyfiyyətli enerji ilə təmin edilməsində başlıca rol oynayır.
Həmçinin, 2017-ci ildə Samuxda 110/35/10 kV-luq “Yenikənd” elektrik yarımstansiyasının, Zaqatalada 110/35/10 kV-luq “Bəhmətli” elektrik yarımstansiyasının, Qax rayonunda 110/35/10 kV-luq yeni elektrik yarımstansiyanın əhalinin istifadəsinə verilməsi olduqca əhəmiyyətli hadisələrdir. Onu da qeyd edək ki, “Azərişıq” ASC tərəfindən Şamaxı Elektrik Şəbəkəsinin yenidən qurulması və rayonunun mərkəzində, 7 kənd və 1 qəsəbədə 0,4 kV-luq şəbəkələrdə kabelləşmə işlərinin aparılması, 9 ədəd yeni müxtəlif güclü KTM-lər quraşdırılması, habelə 46.3 km 0,4 kV-luq ÖİN kabel xətti çəkilməsi qurumun aktivinə yazılan müsbət işlərdəndir. Bundan başqa, Hacıqabul Elektrik Şəbəkəsində yenidənqurma işlərinin həyata keçirilməsi yerli sakinlərin həyatında müsbət rol oynayıb. Salyan rayonunun Xıdırlı, Qaraçala və Kötəl kəndləri, o cümlədən Ələt qəsəbəsinə yaxın 0,4 kV-luq şəbəkələrdə yenidənqurma və bərpa işlərinin aparılması təqdirəlayiqdir. “Azərişıq” ASC-nin qəhrəman əsgərlərimizin düşmən caynağından xilas etdiyi Cocuq Mərcanlıya da böyük diqqət yetirdiyi məlumdur. Belə ki, qurum tərəfindən “Cocuq Mərcanlı” yarımstansiyası inşa edilib və yarımstansiyaya 8.300 metr məsafədə yüksək gərginlikli 35 kV- luq ikidövrəli elektrik verilişi xətti çəkilib və bu gün cocuq mərcanlılar həmin elektrik enerjisindən istifadə edərək həyatlarını davam etdirir, evlərinin işığını yandırırlar. Düşmənlə göz-gözə dayanan kəndlərimiz, qəsəbələrimiz öz işıqlı libası, siması ilə düşmən üçün göz dağına çevriliblər. Düşməni Azərbaycanda yanan işıqlar, qaynayan firavan həyat, insanların çöhrəsindəki ruhi-mənəvi işıq çox narahat edir.
Çox arzu edərdik ki, işğal altındakı digər torpaqlarımız da düşmən tapdağından azad edilsin və “Azərişıq” ASC o yurdlarımızın da işığını yandırsın.
İradə SARIYEVA
Yazı “Azərişıq” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim edilir.
