Ramil Osmanlı: “Avtomobil bazarında kreditləşdirmənin dayandırılması da bahalaşmada müəyyən rol oynadı”
2018-ci ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycana xaricdən gətirilmiş avtomobillərin sayı (14 034 ədəd) 2017-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,5 dəfə, 2016-cı ilin ilk 8 ayına nisbətən isə 4,1 dəfə çoxdur. Bununla belə, avtomobil idxalı 2015-ci ilin yanvar-avqust ayları ilə müqayisədə 33,6%, 2014-cü ilin ilk 8 ayına nisbətən 67,6%, 2013-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə isə 79,1% azdır. Başqa sözlə, son 5 ildə Azərbaycan avtomobil idxalını 5 dəfəyə yaxın azaldıb.
Bütün bunlara baxmayaraq, son aylar avtomobillərin qiyməti bahalaşmaqda davam edir. Belə ki, bazarda həm benzinlə, həm də dizellə işləyən avtomobillərin qiyməti artıb. Bununla yanaşı, son vaxtlar alıcı qıtlığı yaranıb. Benzinlə işləyən nəqliyyat vasitələri çox alınmadığından, qiymətin ucuzlaşacağı gözlənilsə də, əksi müşahidə olunub. Məsələ ondadır ki, sözügedən avtomobillərin də qiyməti bahalaşıb. Qiymət artımı həm xarici, həm də Rusiya istehsalı olan avtomobillərdə özünü göstərir.
Ümumilikdə, 2018-ci ilin avqustunda Bakının avtomobil bazarında orta qiymət 28 298 manat təşkil edib. Məlumata görə, iyulla müqayisədə qiymətlər avqustda 2,6 faiz artıb. Son bir neçə ay ərzində isə avtomobillərin qiyməti orta hesabla 24,2 faiz qalxıb. Avqust ayında, ümumilikdə, 1 451 avtomobil satışa çıxarılıb. İyul ayı ilə müqayisədə avtomobil bazarında təkliflər portfeli avqustda 22,8 faiz azalıb. Satışa çıxarılan avtomobillərin 84,9 faizi benzin mühərrikli avtomobillərdir. Bu kateqoriyalı avtomobillərin orta qiyməti 27 283 manat təşkil edib. İyulla müqayisədə bu, 0,14 faiz artım deməkdir. Dizel mühərrikli avtomobillər bazarın 15,1 faizini təşkil edib, orta qiymət isə 34 013 manat olub.
Maraqlıdır, ekspertlər avtomobillərin qiymətində müşahidə olunan bahalaşmanı hansı amillərlə əlaqələndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən əmlak məsələləri üzrə ekspert Ramil Osmanlı avtomobillərin qiymətinin artmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bunun bir səbəbi idxalın qismən məhdudlaşdırılması ilə bağlıdır. Yeni standartların tətbiqi idxala təsir göstərdi. Eyni zamanda, avtomobil bazarında kreditləşdirmənin dayandırılması da bahalaşmada müəyyən rol oynadı. Həmçinin, aksiz vergilərinin artırılması qiymətlərə öz təsirini göstərib. Mühərrikin həcminə görə tətbiq olunan gömrük rüsumunun artırılması, qeydiyyatla bağlı yaranan prosedurlar bu məsələdə müəyyən rol oynayıb. Digər tərəfdən, bazarda baş verən proseslər nəticəsində manatın devalvasiyaya məruz qalması da buna öz təsirini göstərib. Yəni sadalanan səbəblərlə bağlı son illər baş verən qiymət dəyişməsi bütün bunlara və ən başlıcası, qiymət artımına öz təsirini göstərir. Baxmayaraq ki, tələb azalıb, amma qiymət artıb. Problem ondadır ki, idxal olunan yeni avtomobillərin qiyməti artdığına görə bu, təkrar bazara da təsir göstərib. Yəni istismarda olan avtomobillərin qiyməti də artıb. Həmin avtomobillərin qiyməti artan xətlə yüksəlib”.
Vidadi ORDAHALLI
