Bu gün ölkə hökumətinin xüsusi diqqət mərkəzində yer alan başlıca məqamlardan biri qeyri-neft sektoru üzər ixrac həcminin artırılmasıdır. Qeyd olunan xüsusda atılan addımlar artıq öz müsbət nəticələrini verməkdə, enerji sektorundan kənar məhsul ixracının həcmi çoxalmaqdadır. İlin sonuna doğru bu göstəricinin 2 milyard dollara çatması gözlənir. Digər tərəfdən, görülən işlərdən o qənaət də hasil olur ki, Azərbaycanın qeyri-neft sektroru üzrə məhsul ixrac etdiyi əsas ölkə qismində yenə Rusiya çıxış edəcək.
Bakıda keçirilmiş IX Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forumundan sonra isə belə bəlli olur ki, Rusiyanın müxtəlif vilayətləri indi Azərbaycanla əməkdaşlığa xüsusi diqqət yetirməkdə, iqtisadi münasibətləri dərinləşdirməkdə maraqlıdır. Bu isə Azərbaycandan Rusiyaya daha çox məhsul ixracına əlavə şərait yaradır. Rusiya Elmlər Akademiyası İqtisadiyyat Universitetinin postsovet araşdırmaları mərkəzinin təmsilçisi Andrey Devyatnikov bunu təbii sayır: “Rusiya-Azərbaycan münasibətləri ikitərəfli sənədlərdə müəyyənləşdirilmiş strateji tərəfdaşlıq anlayışı ilə xarakterizə olunur. Əsas məsələ ölkələr arasındakı bərabər dialoqdur. Azərbaycan və Rusiya bir-birinin maraqlarını bilir və onların reallaşmasını bu tərəfdaşlıq vasitəsilə həyata keçirirlər. Xəzər dənizindəki münasibətlərdə kifayət qədər uzun bir mübahisəni həll edən Xəzər Konvensiyasının imzalanması bizim ölkələr arasındakı münasibətlərə yeni impuls gətirdi. Bu razılaşma regiondakı bütün ölkələrin cəlbediciliyinin artırılmasına çox böyük töhfə verəcək. Azərbaycanla Rusiyanın dialoqu geniş geosiyasi kontekstə malikdir”.
Ekspert vurğulayır ki, Azərbaycan-Rusiya iqtisadi əlaqələri strateji xarakter daşıyır. Bu iqtisadi əlaqələrin potensialı hazırkı vəziyyətindən dəfələrcə yüksəkdir. O hesab edir ki, görülən işlər indiki templə davam edərsə, 5 il müddətinə ticarət dövriyyəsini 10 milyard dollara çatdırmaq mümkündür. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi isə, bu fonda Rusiya vilayətləri Azərbaycanla əməkdaşılğa indi daha çox diqqət yetirməkdədir. Məsələn, Novqorod vilayətinin qubernatoru Andrey Nikitin bildirir ki, Azərbaycanla iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsində maraqlı tərəfdirlər. Bu mənada o xatırladıb ki, Bakıda keçirilmiş IX Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forumunda Novqorod vilayətinin 7 müəssisəsinin rəhbərləri Azərbaycandan olan mümkün tərəfdaşlar və distribüterlərlə artıq əlaqələr qurublar. O qeyd edib ki, Novqorod vilayəti Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forumunda ilk dəfə iştirak edib. Regionun iqtisadi potensialından söhbət açan Andrey Nikitin bildirib ki, keçən il Novqorod vilayəti emal sənayesinin artım sürətinə görə ikinci yeri tutub. Son illərdə bu regionda ümumi məhsul istehsalı artımı Rusiya üzrə orta göstəricidən təqribən iki dəfə yüksək olub: “Emal sənayesi, kənd təsərrüfatı, bu sahənin məhsullarının emalı, ağac emalı, logistika və əlbəttə, turizm sahəsini təmsil edən investorlarla əlaqə yaratmağa şad olarıq”. Qubernator əməkdaşlığın mümkün istiqamətləri kimi kiçik sahibkarlıq subyektləri, məsələn gənclərin yüksək texnologiya startapları arasında qarşılıqlı əlaqələri göstərib.
Stavropol diyarının başçısı Vladimir Vladimirov da eyni mövqeni sərgiəlyir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan ilə Rusiya Federasiyasının Stavropol diyarı arasında illik əmtəə dövriyyəsi 158 milyon dollar təşkil edir: “Azərbaycan Stavropol buğdasının ən iri istehlakçısıdır. Bu, ildə 1 milyon tondan çox deməkdir. Azərbaycan vətəndaşları isə “Mineralnıye Vodı”ya gələn əcnəbi turistlərin əksəriyyətini təşkil edir”. Qubernatorun sözlərinə görə, bu gün Rusiya və Azərbaycanın iştirakı ilə reallaşan “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin inkişaf layihəsi tərəfdaşlıq üçün yeni perspektivlər açır: “Bu layihə Stavropol diyarında və ümumiyyətlə Rusiyanın cənubunda istehsal edilən məhsullar üçün İran və Asiya bazarlarına yolu genişləndirəcək“.
Arxangelsk vilayətinin qubernatoru İqor Orlov isə vurğulayır ki, rəhbərlik etdiyi vilayətlə Azərbaycan hökumətləri arasında əməkdaşlıq haqqında saziş hazırlanır: “Saziş hazır olanda tərəflər onu imzalamaq üçün görüşəcəklər. Təmas nöqtələri tapmaq, yeni bazarı öyrənmək və fikir mübadiləsi aparmaq üçün Arxangelsk vilayətindən Azərbaycana biznes nümayəndə heyəti göndərilməsi planlaşdırılır. Tərəflər Pomorye diyarı ilə Azərbaycanın bir rayonu arasında qardaşlaşma haqqında saziş bağlanmasında da maraqlıdır”. Dağıstan Respublikasının rəhbəri Vladimir Vasilyev da Azərbaycanla iqtisadi münasibətlərdən razılıq edir. O bildirir ki, təkcə 2017-ci ildə Rusiya ilə Azərbaycan arasında yükdaşımaların həcmi 41 faiz artaraq, 566 min tondan çox təşkil edib. 2018-ci ilin birinci yarımilliyində isə artım 23 faiz olub. Göstəricilərin daha da artacağına əminlik bildirən Vladimir Vasilyev Azərbaycanlaəməkdaşlığı daha da genişləndirməyə hazır olduqlarını bildirib. Bütün bunlar isə qarşıdakı dövr ərzində də Rusiya bazarlarında Azərbaycanın kifayət qədər güclü mövqe sahibi olacağını göstərir.
Tahir TAĞIYEV
