Bakı və Moskva arasında yüksələn xətt üzrə inkişaf edən əlaqələr ölkələrin Xəzər dənizində əməkdaşlığını daha da dərinləşdirməsi üçün yeni imkanlar açır. Artıq belə bəlli olur ki, dənizdə enerji resurslarının hasilatında tərəflər əməkdaşlıqlarını daha da dərinləşdirəcək. Eyni zamanda Azərbaycan və Rusiya dənizdə neft-qaz sektoru ilə bağlı olmayan digər birgə fəaliyyət növü də həyata keçirməkdə maraqlıdır. Söhbət ilk növbədə kruiz səyahətlərin təşkilindən gedir. Bu hal, ekspertlərin fikrincə, Rusiyadan Azərbaycana üz tutan tursitlərin sayını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.
Qeyd edək ki, IX Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forumunun rəsmi açılış mərasimində diqqət yetirilən əsas məqamlardan biri elə turizmlə bağlı oldu. Bu xüsusda Prezident İlham Əliyev bir sıra maraqlı məqamlara diqqət çəkdi: “Turizm sahəsində də biz Rusiya vətəndaşları tərəfindən Azərbaycana ziyarətin çox əhəmiyyətli dərəcədə artdığını görürük. Hələ başa çatmamış 9 ay ərzində 700 minədək rusiyalı Azərbaycanı ziyarət edib. Əminəm ki, bu rəqəm də gələcəkdə artacaq”.
Rusiya prezidenti Vladimir Putin isə, turizmin inkişafına təkan verən əsas amiilərdən biri kimi, Xəzərdə kruiz səyahətlərin təşkilinin böyük önəm kəsb etdiyini vurğuladı: “Xəzər dənizinin statusu haqqında Konvensiya da bizim dövlətlərimiz arasında qarşılıqlı faydalı kooperasiya üçün yeni imkanlar açıb. Sözsüz ki, bu, irəliyə doğru gedən qərardır. Sözsüz, orada hamının işləməsi, tammiqyaslı implementasiyaya nail olmaq üçün çox iş görmək lazımdır. Amma artıq mövcud sənədlərin imzalanması Xəzər regionunda əməkdaşlıq üçün bizə yaxşı baza yaradır. Ümid edirik ki, Rusiya və Azərbaycan şirkətləri Xəzər regionunda perspektivli layihələrin reallaşdırılması ilə fəal məşğul olacaq. İlk növbədə, nəqliyyat, yük daşımaları, neft-qaz hasilatı, ekologiya və sözsüz ki, Xəzərin bioehtiyatlarının və biomüxtəlifliyinin qorunması sahəsində. Turizm sahəsində ikitərəfli əlaqələr intensiv inkişaf edir. Həmçinin Xəzərdə birgə dəniz kruiz səyahətlərini inkişaf etdirməyi planlaşdırırıq”.
Rusiya Federal Turizm Agentliyinin rəhbəri Oleq Safonov isə qeyd edir ki, Azərbaycanla Rusiyanın bütün sahələrdə əməkdaşlığı fəal inkişaf edir: “Xüsusilə turizm sahəsində əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi üçün imkanlarımız həqiqətən çoxdur. Təkcə 2018-ci ilin yanvar-fevral aylarında 600 mindən çox Rusiya vətəndaşı Azərbaycana səfər edib. Rusiyadan turist axını 17 faiz artıb. Bu sahədə dinamika müsbətdir. 2017-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 20 faiz artım qeydə alınıb. Rusiyalılar Azərbaycanda özlərini həmişə rahat hiss ediblər. Qarşılıqlı münasibətlərin tarixi, əsrlərlə davam edən dostluq, dil baryerinin olmaması, azərbaycanlılara xas qonaqpərvərlik ikitərəfli turizm əlaqələrinin inkişafı üçün həmişə əsas olub. Bu münasibətlər qarşılıqlıdır. Azərbaycan vətəndaşları da Rusiya Federasiyasında özlərini heç də az rahat hiss etmirlər”. O bildirib ki, rusiyalıların Azərbaycana axını artacaq: “Hesab edirəm ki, rusiyalı turistlər Azərbaycanda səyahətlərin coğrafiyasının genişlənməsini istəyir. Onlar Azərbaycanın gözəl regionlarına da getmək istəyirlər. Azərbaycan vətəndaşları da Moskvaya və Sankt-Peterburqa getməyi xoşlayırlar, lakin bu şəhərlərdən əlavə Rusiyada 85 region var, onlar da səyahət üçün çox maraqlıdır”. Federal agentliyin rəhbəri vurğulayıb ki, Xəzər dənizində kruiz turizminin inkişafı çox perspektivli hesab edilir. Müxtəlif sərhədaşırı kruiz xətləri çox populyar olacaq: “Kruiz, qastronomik və etnik turizm yaradılmasına ehtiyac var. Paket turlarının yaradılması məsələsi də müzakirə edilir. Bizim imkanlarımız çoxdur”.
Daha öncə Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri Mixail Boçarnikov da ölkəsinin Xəzər dənizində kruiz turizmində maraqlı olduğunu bəyan edib. Diplomat qeyd edib ki, indi Xəzərdə mehriban qonşuluq əlaqələrini möhkəmləndirən beynəlxalq hüquqi rejim yaradılıb: “Bu çox vacib tarixi hadisədir. Ümumi xarakter daşıyan Xəzər Konvensiyası yaxın zamanlarda Xəzər regionu ölkələrinin dövlət başçılarının qərarı ilə yaradılmış yüksək səviyyəli işçi qrupun fəaliyyəti nəticəsində konkret layihələrə yol açacaq. Ola bilər ki, layihələrdən biri Xəzər dənizində kruiz turizmi sisteminin yaradılması olsun. Bunda həm ölkələr, həm də səyahət etmək istəyən insanlar maraqlıdır”.. Qonşu ölkənin iqtisadi inkişaf naziri Maksim Oreşkin də bildirir ki, Azərbaycan və Rusiya Xəzər dənizində kruiz səyahəti təşkil etmək niyyətindədir. Onun sözlərinə görə, bu cür səyahətlərin dövlət-özəl tərəfdaşlıq mexanizmlərindən istifadə edilməklə təşkil olunması barədə razılıq əldə olunub. Ekspertlər qeyd edir ki, Xəzər hövzəsində dəniz səyahəti layihəsinin gerçəkləşməsi Azərbaycana gələn turistlərin sayının daha da artmasına və ona müvafiq olaraq turizm gəlirlərinin də çoxalmasına səbəb olacaq. İndilikdə görünən odur ki, Azərbaycan dəniz səyahəti layihəsinin reallaşmasında maraqlı ölkədir. Çünki bu, həm də fərqli turizm məhsullarının Azərbaycan tərəfindən təqdim olunması anlamına gəlir. Dəniz səyahəti əksər ölkələrdə, xüsusən də dənizə və okeanlara çıxışı olan dövlətlərdə tətbiq edilən turizm növüdür. Hesab edilir ki, Azərbaycan bu turizm növündən də maksimal dərəcədə faydalanmalıdır. Rusiya ilə dəniz səyahəti layihəsi anlaşmasının olması sözügedən turizm xidmətinin ölkəmizdə genişlənməsinə imkan verəcək. Nəticədə Azərbaycan daha çox turist cəlb etmək imkanı qazanacaq. Bu fonda turistlər, həmçinin, fərqli xidmətlərdən istifadə etmək imkanına malik olacaqlar. Nəticədə turizmdən əldə edilən gəlirlərin həcmi də artacaq. Yəni sözügedən xidmətdən yararlanmaq nəticə etibarı ilə ölkəyə gələn turistlərin sayının artması və bu fonda da həmin sahədən gələn gəlirlərin məbləğinin daha da yüksəlməsi demək olacaq. Məlumatlar səslənir ki, Azərbaycan dəniz səyahəti layihəsilə bağlı təkcə Rusiya ilə deyil, Qazaxıstan və Türkmənistanla da danışıqlar aparır.
Bir müddət öncə isə İranın ticarət, sənaye, mədənlər və kənd təsərrüfatı palatasının sədri Qulamhüseyn Şafeyi bəyan edib ki, İran Xəzəryanı ölkələrlə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və təhlükəsizliyin qorunması istiqamətində ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədir. O bildirib ki, İran Azərbaycanla Xəzər dənizində əməkdaşlığı genişləndirməkdə maraqlıdır: “Azərbaycanın və İranın dəniz sahilində lazımi infrastrukturu var. Bundan səmərəli şəkildə istifadə edib yük və sərnişindaşımasını həyata keçirmək olar. Azərbaycan və İranın Xəzər sahilindəki limanları arasında əlaqələrin qurulması iqtisadiyyat, turizm, nəqliyyat sahələrindəki əməkdaşlığa böyük təkan verər. Bu əlaqələr hər iki dövlət üçün sərfəli olar“.
Bütün bunlar isə onu göstərir ki, yaxın tezlikdə Xəzər üzərindən Azərbaycana daha çox turist gələcək.
Tahir TAĞIYEV
