Müslüm İbrahimov: “Ölkə beynəlxalq ticarətdə də balanslaşdırma siyasəti həyata keçirə bildi”
Azərbaycan iqtisadiyyatında əldə edilən nailiyyətlər dünyadakı nüfuzlu agentliklər tərəfindən də qəbul olunur. Artıq bir sıra beynəlxalq hesabatlarda bununla bağlı müsbət məqamların qeyd olunması ənənə halını alıb. Ölkə iqtisadiyyatının dinamik inkişaf etməsi bunu şərtləndirən başlıca amildir. Növbəti belə hesabat bunu bir daha sübut edir.
Analitik Kredit Reytinq Agentliyinin (AKRA) hazırladığı MDB neft iqtisadiyyatlarının makroiqtisadi icmalında deyilir ki, 1990-cı ildən 2017-ci ilədək Azərbaycan iqtisadiyyatı MDB ölkələri arasında ən yüksək artımı nümayiş etdirib. İcmalda qeyd olunur ki, SSRİ-nin dağılmasından sonra MDB-yə daxil olan bütün ölkələr iqtisadi fəallığın mühüm dərəcədə azalması ilə üzləşiblər. Belə vəziyyət 1995-ci ilə qədər davam edib.
Qeyd olunur ki, 2003-cü ildən 2007-ci ilədək MDB ölkələrinin böyük hissəsi 1990-cı ilin göstəricilərinə çatıb: “1990-cı ildən 2017-ci ilədək Azərbaycan və Qazaxıstan real ÜDM-i iki dəfə artıra bilib: bu ölkələrdə iqtisadi fəallıq müvafiq olaraq 2,6 və 2,03 dəfə artıb”.
İcmal müəllifləri vurğulayırlar ki, təhlil olunan dövrdə Azərbaycanın neft iqtisadiyyatı bərpa və iqtisadi artım nümayiş etdirib: “1990-cı ildən 2017-ci ilədək Azərbaycan ümumdaxili məhsulunun formalaşmasının əsas tendensiyaları arasında iqtisadi miqyasına görə mühüm hesab olunan yeni vasitələrin, xüsusilə də hasilatla bağlı vasitələrin tətbiqi tendensiyasını qeyd etmək olar. 2008 və 2010-2011-ci illər istisna olmaqla, bütün bu dövr ərzində ölkədə istehsalat gücü əmək ehtiyatları ilə müqayisədə daha çox artıb”.
İcmalda vurğulanır ki, 2000-ci illərdə investisiya axını (xüsusilə neft-qaz sahəsinə) və qeyri-neft seqmentlərinə olunan multiplikativ təsir Azərbaycan iqtisadiyyatına əhəmiyyətli təkan verib. 2017-ci ilin yekunlarına əsasən, ÜDM-in qeyri-neft hissəsi 2,7 faiz artım nümayiş etdirib. Hesabatda qarşıdakı illərdə də artımların olacağı qeyd olunur.
Ümumilikdə, Azərbaycan iqtisadiyyatının ötən 28 ildə MDB ölkələri arasında ən yüksək artımı nümayiş etdirməsini ekspertlər necə şərh edirlər? Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmlər doktoru Müslüm İbrahimov Azərbaycanın belə yüksək göstərici əldə etməsini bir neçə amillə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, Azərbaycan digər MDB ölkələri ilə müqayisədə neft strategiyasını daha səmərəli formada həyata keçirə bildi. Dünya iqtisadiyyatında və Azərbaycan iqtisadiyyatında gedən proseslər bir-birini tamamlaya bildi. Yəni neftin qiymətinin artması nəticəsində artıq Azərbaycan iqtisadiyyatı inkişaf etdirdi. Neft strategiyasına aid olan digər tədbirlər uğurla icra olundu. Azərbaycan iqtisadiyyatı neftin qiymətinin artmasına tam hazır oldu. Bundan başqa, ölkə tam düşünülmüş və balanslaşdırılmış neft diplomatiyasını həyata keçirə bildi. Çünki qlobal korporasiyaların maraqları Azərbaycanın maraqları ilə üst-üstə düşdü. Digər tərəfdən, Azərbaycanı dünya energetika bazarına daha da yaxınlaşdırmaq üçün nəqliyyat layihələri həyata keçirildi. Tez bir zamanda sözügedən layihələr ərsəyə gətirildi. Bütün bunlarla paralel olaraq Azərbaycan qeyri-neft sektorunu da inkişaf etdirdi. Kənd təsərrüfatının, digər qeyri-neft sektoru sahələrinin inkişaf etdirilməsi, regionların sosial-iqtisadi inkişafı bura aiddir. Bununla yanaşı, Azərbaycan beynəlxalq ticarətdə də balanslaşdırma siyasəti həyata keçirə bildi. Belə ki, MDB ölkələrinə qeyri-neft, Avropa ölkələrinə isə neft məhsulları ixrac olunmağa başlandı. Bütün bunlar Azərbaycanda böyük bir iqtisadi artımın əldə olunmasına gətirib çıxardı. Ona görə də neftin qiymətində müşahidə olunan azalma digər ölkələrlə müqayisədə Azərbaycan iqtisadiyyatında geriləməyə gətirib çıxarmadı. Azərbaycan qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirərək müəyyən bir sabitləşdirmə siyasətini həyata keçirə bildi. O cümlədən, sonrakı dövrdə strateji yol xəritələri qəbul olundu. Ona görə də Azərbaycanın MDB məkanında iqtisadi baxımdan öncül yerdə durmasının kökündə çoxsaylı amil dayanır. Bütün bunlar bir daha onu göstərir ki, Azərbaycan digər ölkələrlə müqayisədə daha yüksək nailiyyətlər əldə edib”.
Vidadi ORDAHALLI
