Avropanın maliyyə bazarlarında baş verən proseslərin Azərbaycanın bu ölkəyə ixrac etdiyi məhsulların həcminin daha da artmasına gətirib çıxaracağı gözlənir. Söhbət avronun bahalaşması fonunda Avropaya ixracın daha səmərəli hala gəlməsindən gedir.
Xatırladaq ki, son illərdə Azərbaycan Avropaya qeyri-neft sektoru üzrə satdığı məhsulların həcm və çeşidini artırmağa çalışır. Bununla bağlı hökumət səviyyəsində ixracatçılara hərtərəfli dəstək verilir, ixrac missiyaları təşkil olunur. İndi avronun bahalaşması Avropaya ixracdan yerli istehsalçıların daha çox gəlir əldə etməsini təmin edir. Avronun isə hələ bir müddət də bahalaşmaqda davam etməsi gözlənir. Bunu şərtləndirən əsas amillərdən biri Avropa Mərkəzi Bankının son iclasında uçot dərəcəsinin hazırkı 0% səviyyəsində saxlanması barədə qərar qəbul etməsidir. Qurum həmçinin depozit faizlərini mənfi 0,4% səviyyəsində, marjinal borcvermə faizini isə 0,25% səviyyəsində təsdiqləyib. Eləcə də Avropa Mərkəzi Bankı monetar stimullaşdırmanın məbləğini 2 dəfə azaldaraq 60 milyard avrodan 30 milyard avroya endirib və müddətini 9 ay uzadıb. Avropa Mərkəzi Bankının rəhbəri Mario Draqi bu xüsusda qeyd edib: "Monetar stimullaşdırma proqramı 2018-ci il sentyabrın sonunadək 30 milyard avro həcmində qalmağa davam edəcək. Göstəricilər iqtisadi artımın sağlam şəkildə davam etdiyini göstərir. İqtisadi artım genişmiqyaslı xarakter daşımağa başlayıb. Əmək bazarında yaxşılaşma istehlakı dəstəkləyir. Risqlər ancaq qlobal amillər və valyuta bazarları ilə əlaqədardır. İnflyasiyanın ortamüddətli perspektivdə mərhələli olaraq artmasını proqnozlaşdırırıq. Müsbət maliyyə şəraiti investisiyaların artmasını dəstəkləyir. Avronun məzənnəsində yaranan qeyri-sabitliklə bağlı xəbərdarlığımızı bir daha təkrar edirəm". Bütün bunlardan sonra avro dollar qarşısında xeyli bahalaşıb. İndi 1 avro almaq üçün 1,25 dollar ödəmək lazım gəlir. Qeyd olunan fonda ölkəmizdə də avronun manata nisbətdə artımı müşahidə olunur. Bu da, qeyd olunduğu kimi, Avropaya ixracı daha sərfəli hala gətirir. Nəzərə alaq ki, Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biri Avropa İttifaqıdır. Azərbaycanın ticarət dövriyyəsinin yarısı Avropa İttifaqının payına düşür. Özü də Azərbaycanın avrozona ilə ticarət dövriyyəsində ixrac üstünlük təşkil edir. Burada neftlə yanaşı, son dövrlərdə qeyri-neft sektorunun da payı artır. Bu fonda manatın məzənnəsinin avroya nisbətən ucuzlaşması Azərbaycanın ixrac potensialının genişlənməsinə gətirib çıxarır. İxracatçıların məzənnə fərqindən gəlirlərini artırır.
Qeyd edək ki, avronun məzənnəsinin möhkəmlənməsi dövlət rezervlərinin həcmində müşahidə edilən dəyişikliklər baxımından da əhəmiyyətlidir. Bu, avro ilə saxlanan valyuta ehtiyatlarının manatla ifadədə artmasına səbəb olur. Bununla yanaşı o da qeyd olunmalıdır ki, avronun məzənnəsinin yüksəlməsi avrozonadan Azərbaycana idxal edilən məhsulların qiymətinin artmasına gətirib çıxara bilər. Bu isə Avropa mallarının Azərbaycanda daha baha satılmasına səbəb olacaq. Lakin son dövrlərdə Avropadan idxalın azalması da aydın müşahidə olunur. Ekspertlər hesab edir ki, avronun bahalaşması davam etsə, Avropadan Azərbaycana idxalın azalması qaçılmaz olacaq.
İndilikdə ABŞ puluna nisbətən stabillik nümayiş etdirən milli valyutamızın avro qarşısında ucuzlaşması, təbii ki, avronun dollara nisbətən möhkəmlənməsi ilə bağlıdır. Xatırladaq ki, manatın məzənnəsinin müəyyən olunmasında dollar və avronun kursundan istifadə olunur. Manatın birbaşa məzənnəsinin yalnız dollara deyil, həm də avroya nisbətən müəyyənləşdirilməsi o deməkdir ki, avrozonada baş verən dəyişikliklərə manat birbaşa məzənnə ilə reaksiya verə bilir. Amma başlıca məqamlardan biri odur ki, məzənnələrdəki indiki nisbət Azərbaycana daha çox məhsul ixracı imkanı verir.
Digər tərəfdən, avronun məzənnəsində artım Azərbaycana xaricdən gələn dollar həcminin artımına rəvac verir. Belə ki, bahalaşan avro qarşısında dolların ucuzlaşması neftin qiymətinə də ciddi təsir edir. Bu arada qeyd edək ki, artıq Azərbaycan nefti 72 dollardan baha satılır. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) ən iri neft-qaz şirkətlərindən biri olan "Crescent Petroleum"un icraçı direktoru Məcid Cəfər isə bildirir ki, tezliklə dünya bazarında "Brent" markalı neftin qiyməti 80 dollara çata bilər: "Son illər neft kəşfiyyatına və hasilatına investisiyaların azalması neftə tələbin artması fonunda qiymətlərdə şok yüksəlişə səbəb ola bilər. Qlobal iqtisadi artım hazırki templə davam edərsə, neft kəskin bahalaşa bilər bilər. Qısamüddətli perspektivdə qiymətlər Venesuelada hasilatın azalması fonunda artmağa davam edə və tezliklə 80 dollara çata bilər". Neftin qiymət yüksəlişi isə ölkəyə daha çox dollar kütləsinin daxil olmasını şərtləndirəcək.
NAHİD
