Zakir Əhmədov: “Kənd təsərrüfatındakı bu irəliləyişlər dövlətin böyük dəstəyi sayəsində baş verir”
Ötən il Azərbaycanda xurma istehsalında artım nəzərəçarpacaq dərəcədə olub. Belə ki, xurmanın 2017-ci ildə ixrac dəyəri 20.9 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Həmçinin, ötən illə müqayisədə xurma ixracı 32 faiz artıb. Fındıq ləpəsində də bu artım olduqca böyükdür. Fındığın dünya bazarındakı qiymətinin bir qədər ucuz olması bu sahədən gələn gəlirləri azaldır. Lakin qiymətlər 2015-ci ildə olduğu kimi olsaydı, o zaman gəlirlərimiz olduqca böyük olardı.
Hazırda Azərbaycanın ixrac etdiyi qabığı təmizlənmiş meşə fındığının ixrac dəyəri 9.9 milyon dollar təşkil edir. 2016-cı illə müqayisədə 2017-ci ildə adıçəkilən məhsulun ixracı 9 faiz təşkil edib. Dünya ölkələri arasında Azərbaycan fındıq və xurma ixracına görə ilk beşlikdə yer alır.
Bununla yanaşı, 2016-cı illə müqayisədə 2017-ci ildə pomidor ixracında 60 faiz artım olub. 2017-ci ilin dekabr ayında hətta Türkiyə Rusiyaya pomidor satışını bərpa etdikdən sonra belə Azərbaycanın xaricə ixrac etdiyi ikinci ən böyük qeyri-neft sektoru məhsulu pomidordur. 11.4 milyon dollarlıq pomidor Rusiyaya ixrac edilib.
Azərbaycan pomidorunun ixrac qiyməti mövsümə görə dəyişir. Dekabr ayında pomidor xaricə 1 dollar 11 sentə ixrac olunur. Yayda isə bu rəqəm 0.80 sentə qədər enir. Orta qiymət 0.99 sent olur.
Ümumiyyətlə, 2017-ci ildə 2016-cı illə müqayisədə pomidor ixracı 60 faiz, xurma ixracı 32 faiz, fındıq ləpəsinin ixracı 9 faiz, almanın ixracı 30 faiz artıb.
Ötən il qeyri-neft məhsullarının ixrac edildiyi ölkələrin siyahısında ilk beşlikdə Rusiya, Türkiyə, Gürcüstan, İsveçrə və İtaliya təmsil olunub. 2016-cı illə müqayisədə 2017-ci ildə Azərbaycandan ixrac olunun malların çeşidi də 9 faiz çoxalıb.
Sözügedən məhsulların istehsal və ixracının artması Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafının əyani göstəricisidir. Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Zakir Əhmədovun sözlərinə görə, pomidor, xurma və fındıq ixracının artması Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun sürətlə inkişaf etməsindən xəbər verir: “Ümumilikdə, kənd təsərrüfatını inkişaf etdirmək çox önəmlidir. Bir sıra məsələlərə görə sözügedən sahənin inkişaf etdirilməsi vacibdir. Bu həm ərzaq təhlükəsizliyi yaratmaq, həm ixrac potensialını artırmaq, həm də kənd əhalisinin məşğulluğunu təmin etmək baxımından əhəmiyyətli faktorlardan biridir. Xüsusən də fındıqçılığın inkişafı və bu sahədə əldə olunan nailiyyətlər ciddi qazanc vəd edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, xarici ölkələrdə bu məhsula böyük tələbat var. Son məlumatlara görə, fındıq bağlarının sahəsi 55 min hektara çatıb və onların daha 25 min hektar artırılması nəzərdə tutulur. Bütövlükdə, aqrar sahədə yetişdirilən məhsullar hesabına ölkənin ixrac potensialını daha da genişləndirmək mümkündür. Müşahidələr göstərir ki, ölkə iqtisadiyyatında aparılan sistemli islahatlar kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılmasına və ixracın genişləndirilməsinə xidmət edir. Bu səbəbdən kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı getdikcə artmaqdadır. Keçən il Azərbaycandan 140 milyon dollar dəyərində pomidor ixrac edilib. Görünən odur ki, bu sahədə yaradılan yeni istixana kompleksləri tərəvəzin bu növünün ixracını xeyli artıracaq. Xurma ixracında artımın olması həm də bu sahədə işin düzgün təşkil olunmasının göstəricisidir. Çünki əvvəllər də bir sıra rayonlarda xurma yığılırdı. Ancaq müvafiq müəssisələrin olmaması səbəbindən görürdün ki, xurma ağacda qalıb və yaxud da şərait olmaması səbəbindən çürüyür. Ancaq son dövrlər bu sahədə vəziyyət kökündən dəyişir. Kənd təsərrüfatındakı bu irəliləyişlər dövlətin böyük dəstəyi sayəsində baş verir və bu davamlıdır. 2017-ci ildə ölkəyə 10 min kənd təsərrüfatı texnikası gətirilib. Texnikanın alınması üçün daha 160 milyon manat vəsait nəzərdə tutulub. Meliorasiya tədbirləri də davam edir. Unudulmuş digər kənd təsərrüfatı sahələrinə diqqət yönəldilir. Bütün bunlar həm də ölkədə qeyri-neft sektorunun sürətlə inkişaf etməsinin göstəricisidir”.
Vidadi ORDAHALLI
