Azər Allahverənov: “Bütün bunlar ölkənin regionda başlıca nəqliyyat qovşağına çevrilməsinin göstəricisidir”
İranın yol və şəhərsalma nazirinin müavini Əsgər Fəxriyə Kaşan deyib ki, Azərbaycan Rəşt-Astara dəmir yolu layihəsinin icrasına 500 milyon dollarlıq investisiya qoymaqla, bu layihədə 50 faizlik paya malik olacaq. O, Rəşt-Astara dəmir yolu layihəsinin təkmilləşdirilməsi ilə “Şimal-Cənub” nəqliyyat marşrutunun əsas hissəsinin istifadəyə hazır olacağını deyib. Nazir müavininin sözlərinə əsasən, Hindistan və Çin məhz bu marşrutdan yararlanaraq öz məhsullarını Mərkəzi Asiya ölkələrinə, Azərbaycan, Rusiya və Avropaya nəql edə biləcəklər: “Rəşt-Astara dəmir yolunun istifadəyə verilməsi ilə İranın cənubundan yüklərin Avropaya göndərilməsi də xeyli asanlaşacaq və ölkənin valyuta gəlirləri artacaq”
Əsgər Fəxriyə Kaşan onu da əlavə edib ki, İtaliya, Rusiya və Çin şirkətləri də Qəzvin-Rəşt dəmir yolu layihəsinə investisiya qoymaq istəyirlər. Onun sözlərinə görə, amma İran qonşu olduğunu nəzərə alaraq məhz Azərbaycanın “Şimal-Cənub” tranzit marşrutuna sərmayə qoyması ilə razılaşıb.
Məlum olduğu kimi, sözügedən dəmir yolu Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımalarda mühüm rol oynayacaq. Çünki məsafə baxımından həmin dəmir yolunun bir sıra üstünlükləri var. Belə ki, Hind okeanı vasitəsilə yüklər İranın Bəndər-Abbas limanına gətiriləcək. Oradan isə dəmir yolu vasitəsilə Avropaya daşınacaq. Həmçinin, əks istiqamətdə daşımalar həyata keçiriləcək. Bu baxımdan Azərbaycanın sözügedən dəmir yolunda 50 faizlik paya sahib olmasını ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Azər Allahverənovun sözlərinə görə, Azərbaycanın Rəşt-Astara dəmir yolu layihəsində 50 faizlik paya malik olması bir sıra dividendlər vəd edir: “İlk baxışdan bu, sadəcə, sərmayə kimi görsənə bilər. Ancaq istənilən sərmayənin arxasında müəyyən dividendlərin əldə edilməsi dayanır. Burada söhbət təkcə Hind okeanı vasitəsilə gətirilən yüklərin daşınmasından getmir. Söhbət həm də geosiyasi dividendlərdən gedir. Hesab edirəm ki, bu məsələdə Azərbaycan bir sıra üstünlüklər əldə edəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda çox ciddi oyunçudur. Bir sıra nəqliyyat və enerji layihələrinin Azərbaycandan keçməsi mühüm faktordur. Çünki söhbət təkcə Rəşt-Astara dəmir yolundan getmir. Söhbət həm də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolundan gedir. O cümlədən, Azərbaycanın “Vikinq” layihəsində fəal iştirak etməsi müzakirə olunur. Bununla yanaşı, yeni Bakı Dəniz Limanının tikilməsi ilə bağlı ciddi işlər həyata keçirilir. Bütün bunlar Azərbaycanın regionda başlıca nəqliyyat qovşağına çevrilməsinin göstəricisidir. Ona görə də bu həm də onu göstərir ki, Azərbaycanın sözügedən layihənin reallaşmasında ciddi maraqları var. Burada söhbət təkcə Azərbaycanın İrana 500 milyon dollar kredit verməsindən getmir. Burada söhbət çox ciddi geosiyasi maraqlardan və onların təmin edilməsindən gedir. İqtisadi dividend aysberqin görünən tərəfidir. Görünməyən tərəf odur ki, Azərbaycan beynəlxalq yükdaşımalarda əsas fiqura çevriləcək. Ölkə ərazisinin çox əlverişli geosiyasi məkanda yerləşməsi bu imkanlardan maksimum yararlanmaq zərurətini ortaya çıxarır. Yəni bu, uzun illərə hesablanmış bir layihədir. O üzdən, bu imkanlardan maksimum səmərəli istifadə etmək lazımdır. Hesab edirəm ki, Azərbaycanın bu istiqamətdə yeritdiyi siyasət yaxşı dividendlər vəd edir”.
Vidadi ORDAHALLI
