Avtomobil bazarında son aylarda müşahidə edilən durğunluq tədricən aradan qalxmaqdadır. İndi satıcılar özləri də etiraf edir ki, əvvəlki aylarla müqayisədə bazarda aktivlik müşahidə olunur. Məsələnin maraq doğuran tərəflərindən biri isə alıcıların daha çox yeni maşınlara meyl etməsidir. İndi yeni və daha qənaətcil hesab edilən maşınlara tələb əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlib. Araşdırmalar göstərir ki, insanlar mühərrik həcmi aşağı, lakin at gücü yuxarı olan avtomobillərə üstünlük verir. Bu fonda ikinci əl sayılan avtomobillərin qiymətində ucuzlaşma qeydə alınır.
Ümumiyyətlə, ekspert təhlilləri də göstərir ki, avtomobil bazarında ciddi dəyişiklik baş verir. Alıcılar bu vaxta qədər adətən istehsal tarixi 2002-ci ilə qədər olan köhnə "Opel" və "Mercedes" markalı avtomobillərdən istifadə edirdilər, çünki həm yanacağın qiyməti aşağı idi, həm də həmin avtomobillərin ehtiyat hissələri, təmir xərcləri nisbətən ucuz başa gəlirdi. İndi isə müştərilər mühərrik həcmi eyni, lakin at gücü daha çox olan yeni avtomobillərə üstünlük verir. Bundan başqa o da faktdır ki, əvvəllər insanlar ucuz avtomobil alıb taksi fəaliyyəti ilə məşğul olurdular. Lakin indi bazarda çoxlu sayda taksi şirkətləri fəaliyyət göstərir və onlar da rəqabət şəraiti geniş olduğu üçün qiyməti aşağı salmağa çalışırlar. Digər tərəfdən də benzinin qiymətində olan dəyişikliklər səbəbindən köhnə avtomobillərlə taksi fəaliyyəti artıq rentabelli deyil. Belə vəziyyətdə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, köhnə maşınlara tələb sürətlə azalır. Amma əvəzində indi alıcılar əsas diqqəti yeni qənaətcil maşınlar üzərində cəmləyir. Bunun nəticəsidir ki, ölkəyə gətirilən yeni minik avtomobillərinin sayında yenidən artım qeydə alınır.
Məlumat üçün qeyd edək ki, cari ilin ilk yeddi ayında Azərbaycana 4.468 ədəd avtomobil gətirilib. Bu, 2016-cı ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 55,2% çoxdur. 2016-cı ilin 7 ayında Azərbaycana cəmi 2.879 ədəd nəqiliyyat vasitəsi idxal olunmuşdu. Bu ilin ötən dövründə gətirilən maşınların əksəriyyətini minik avtomobilləri təşkil edir. Belə ki, yanvar-iyul aylarında ölkəyə 111 ədəd avtobus, 3791 ədəd minik avtomobili, 519 ədəd yük avtomobili, 47 ədəd xüsusi təyinatlı avtomobil idxal olunub. Ekspertlər qarşıdakı dövr ərzində gətirilən minik avtomobillərinin sayında ciddi artım olacağını proqnozlaşdırır. Bundan başqa, tezliklə Azərbaycanda yeni avtomobil istehsalı da başlayacaq. Söhbət "Azevrocar" şirkəti ilə "İran Khodro" şirkətinin birgə istehsalı olacaq avtomobillərdən gedir. Yeni avtomobil zavodunun oktyabr ayında açılması planlaşdırılır. Zavodda əvvəlcə "İran Khodro" markasına aid 4 modelin, yəni "Runna", "Dena", "Samand" və "Soren" avtomobilllərinin yığımına başlanacaq. Ehtiyat hissələrinin bir hissəsinin yerli zavodlarda istehsalı planlaşdırılır. Bunun üçün həmin zavodlara təkliflər veriləcək. Yerli istehsal maşın bazarını həm yeni avtomobillərlə təmin edəcək, həm də qiymətlərdə ciddi rəqabət yaradacaq. Eyni zamanda bu hal maşın parkının yenilənməsində də ciddi rol oynayacaq. Bu arada Azərbaycanda köhnə avtomobillərin ölkəyə gətirilməsinin qarşısını almaq üçün yeni qadağaların tətbiqi barədə də fikirlər səslənir. Avtomobil eksperti Eldəniz Cəfərov məsələ ilə bağlı bildirir ki, istehsal tarixi 2005-ci ilə qədər olan avtomobillərin ölkəyə gətirilməsinin qadağan edilməsi artıq müsbət təsirini göstərib:"Əvvəllər köhnə, sıradan çıxmış, bir neçə avtomobilin birləşməsi olan avtomobilləri Azərbaycana gətirirdilər. Onlara tam nəzarət mümkün deyildi. Bununla bağlı qadağanın müsbət təsirləri oldu, xüsusilə də ekologiyaya vurulan zərərin böyük bir hissəsi aradan qalxdı".
Ekspert təklif edir ki, artıq istehsal tarixi 2010-cu ilə qədər olan avtomobillərin ölkəyə gətirilməsinə qadağa qoyulsun. Belə olan halda artıq köhnə avtomobillərin Azərbaycana gətirilməsinin qarşısı alınacaq, həm fərdi qaydada, həm də distribütorlar ölkəyə yeni avtomobillər gətirə biləcək. E.Cəfərov bildirib ki, yeni qadağanın tətbiqi ilə əlaqədar ölkəyə yeni maşın gətirilməsi üçün bank və sığorta xərclərində güzəştlərin tətbiqi, 20% ilkin ödənişlə avtokreditlərin bərpa edilməsi məqsədəuyğun olardı: "Yeni avtomobillərə görə verilən avtokreditlərdə ilkin ödənişin aşağı salınması avtomobil bazarında yenidən canlanma yaradacaq". E.Cəfərovun sözlərinə görə, ölkəyə köhnə avtomobillərin gətirilməsinin qarşısının bu şəkildə alınmasının bütün tərəflər üçün müsbət nəticəsi olacaq. Birincisi, ekologiyaya vurulan ziyan xeyli azalacaq. Avtokreditlərin genişlənməsi avtomobil bazarını canlandıracaq. Bu isə öz növbəsində, avtomobil şirkətləri, bank və sığorta şirkətləri də daxil olmaqla, ümumilikdə ölkənin bütün maliyyə sisteminə müsbət təsir göstərəcək.
Digər əksər ekspertlər də yerli istehsalın artması fonunda buraxılış ili köhnə sayılan maşınların ölkəyə gətirilməsinə dair qadağaların geniş tətbiqini zəruri sayır. Bu hal yollarda daha keyfiyyətli maşınların peyda olmasına da yeni təkan verəcək.
Tahir TAĞIYEV
