İlham Şaban: "OPEC ölkələrinin əldə etdiyi gəlirlərin 75-90 faizi xam neftdən asılıdır"
OPEC iyul ayında neft hasilatını 172,6 mln. barrel/gün və ya 0,53 % artıraraq 32,869 mln. barrel/günə çatdırıb. Bu barədə məlumat OPEC-in avqust ayı üçün hesabatında yer alıb.
Sənəddə bildirilib ki, neft hasilatında artım Səudiyyə Ərəbistanı, Liviya və Nigeriyanın hesabına baş tutub. İraq, Anqola və Venesuela kimi ölkələrdə isə hasilat azalıb.
Belə ki, İraq gündəlik neft hasilatını 33,1 min barrel, Anqola 19,3 min, Venesuela isə 15,8 min barrel azaldıb.
Bu arada Səudiyyə Ərəbistanı ilə İraq gündəlik neft hasilatının azaldılması barədə razılığa gəlib. Belə ki, Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman bin Əbdüləziz əl-Səud İraqın neft naziri Cabbar əl-Luaibi ilə görüşüb. Görüşdə iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr, sərhədlərin açılması, birbaşa səfərlərin başladılması, ticarət və investisiya əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi barədə mövzular müzakirə edilib. Həmçinin, gündəlik neft hasilatının azaldılması ilə bağlı rəzılıq əldə olunub. Dünyanın ən böyük neft ixrac edən ölkəsi olan Səudiyyə Ərəbistanı sentyabr ayında Asiya qitəsində yerləşən əsas müştərilərinə neft ixracını 10 faizədək azaldacağını bildirib. Satışın həcminin azaldılması hasilatın azaldılması ilə bağlı anlaşma çərçivəsində həyata keçiriləcək.
Maraqlıdır, Səudiyyə Ərəbistanı ilə İraqın gündəlik neft hasilatının azaldılması barədə razılığa gəlməsi dünyada neftin qiymətinə necə təsir edəcək?
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, neft hasilatının azaldılması ixracın da azaldılması anlamına gəlmir: "İxrac da azaldılsa, o zaman bu, qiymətlərə təsir göstərə bilər. Ancaq hələ ki, bu məsələdə sözdə razılıq əldə olunub. Kvotaların dəyişdirilməsi ilə bağlı konkret anlaşma yoxdur. Digər tərəfdən, sözügedən məsələ ilə bağlı OPEC-in yeni toplantısı olmalıdır. Ancaq sözügedən toplantıda da hasilatın azaldılması müzakirə olunacaq, ixracın azaldılması yox. OPEC-in monitorinq şurası əsasən hasilat məsələsinə nəzarət edir. Reallıq ondan ibarətdir ki, ixracat məsələsi açıq qalıb. Ona görə açıq qalıb ki, neft ixrac edən ölkələrin iqtisadiyyatı monoiqtisadiyyatdır. Yəni iqtisadiyyatlar neftə söykənir. OPEC ölkələrinin əldə etdiyi gəlirlərin 75-90 faizi xam neftdən asılıdır. Belə olan halda, istəmirlər ki, ixracatı da azaltsınlar. Çünki bunun nəticəsində gəlirləri azalacaq və iqtisadiyyatlarında problem yaranacaq. Başqa bir tərəfdən, son 5 ayda OPEC ölkələrinin hasilatı artırmasını müşahidə edirik. Bunu həm OPEC-in, həm də bir sıra beynəlxalq qurumların hesabatları da göstərir".
Vidadi ORDAHALLI
