Ölkənin daşınmaz əmlak bazarında son günlərdə aktivlik dərəcəsinin artması müşahidə olunmaqdadır. Bunun əsas səbəblərindən biri artıq indidən kirayə evlərin axtarışına start verilməsidir. Tələbə adını qazananların sərfəli qiymətlərlə ev axatarışına başlaması kirayə bazarında tələbin artmasına rəvac verməkdədir.
Ekspertlər hesab edir ki, bu vəziyyətdə, həmişə olduğu kimi, kirayə evlərin qiymətində yeni artım gözləmək olar. Bunun evlərin satış qiymətinə hansı təsir göstərəcəyinə gəlinjə, qeyd olunan xüsusda fikirlər fərqlidir. Məsələn, "MBA Group" konsaltinq şirkətinin baş direktoru, daşınmaz əmlak sahəsində ekspert Nüsrət İbrahimov bildirir ki, hazırda yay mövsümü olduğu və məzuniyyətlər dövrü başladığı üçün Bakıda daşınmaz əmlak bazarında nisbi sakitlikdir. O bildirib ki, hazırda bazarda aktivliyin azalması evlərin qiymətinə təsir edib: "Ümumən, daşınmaz əmlak bazarında iyun ayı ərzində 0.6 faiz azalma müşahidə olunub. Ay ərzində təkrar mənzil bazarında 7 faiz, ilkin mənzil bazarında qiymətlərdə 1 faiz azalma olub, torpaq bazarında isə qiymətlər, demək olar ki, stabil qalıb". Ekspert bildirib ki, daşınmaz əmlak bazarında alıcıların böyük əksəriyyəti mənzil almaq və ya satmaq üçün payız aylarını gözləyir: "Adətən bazarda aktivlik avqustun sonu, sentyabrın əvvəlində başlayır. Bazarda aktivliyin artması, təbii ki, qiymət artımına da səbəb olacaq".
Əmlak Ekspert Mərkəzinin direktoru Ramil Osmanlı isə vurğulayır ki, Bakı şəhərində yeni tikililərin təklif portfelindəki payının artmasına baxmayaraq, onların qiyməti azalmır. O bildirib ki, yeni tikililərin sayı artsa da, qiymətləri də yüksəlir. Bu da ona görədir ki, yeni tikililərdə qiymətlərin azalması üçün iqtisadi əsaslanma mövcud deyil. Eyni zamanda, qiymətə mənzil tikinti koorparativlərinin rəhbərləri nəzarət edir və onlar subyektiv mülahizələrinə əsaslanıb qiymət siyasəti həyata keçirirlər: "Tikinti şirkətlərinin kifayət qədər kənar maliyyə resursları olduğuna görə onlar qiymət siyasətində biristiqamətli xətt yürüdürlər. Onlar təklif və tələb şərtlərini nəzərə almadan qiymət siyasəti həyata keçirirlər. Ona görə də mən düşünmürəm ki, köhnə tikililərin yerində yeni çoxmərtəbəli binaların tikilməsi mənzillərin qiymətinə təsir edəcək".
Amma Azərbaycan Memarlar İttifaqının İdarə Heyətinin sədri Elbay Qasımzadə bildirir ki, Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) inşa etdiyi evlərin 20 faizini kommersiya məqsədləri üçün satarsa, mənzil bazarında rəqabət yaranar. O bildirib ki, əhalinin aztəminatlı hissəsinin güzəştli şərtlərlə tikilən sosial mənzillərə ehtiyacı var və agentliyin inşa etdiyi mənzillər ilk növbədə iqtisadi cəhətdən orta səviyyədən bir qədər aşağı olan təbəqə üçündür. Baş memar bildirib ki, MİDA-nın təklif etdiyi qiymətlər kifayət qədər yaxşı və cəlbedicidir. Dövlət Agentliyi tikdiyi mənzillərin 80 faizini əsas şərtlərlə, 20 faizini isə kommersiya məqsədləri üçün sata bilər. Belə olan halda, MİDA mənzil bazarı ilə rəqabətə girəcək. Bu isə qiymətlərdə ucuzlaşmaya səbəb olacaq. Lakin bu ucuzlaşma kirayə mənzil bazarına təsir etməyəcək. Çünki real vəziyyətin təhlili kirayə mənzil bazarında tələbin artıq indidən artdığını göstərir. Ümumiyyətlə, hazırda kirayə bazarında müşahidə olunan durğunluq tədricən aradan qalxır. Kirayə evlərə tələbi yaradanların əksəriyyətini tələbə kontingenti təşkil edir. Bu səbəbdən, ekspertlərin fikrinjə, yeni tədris ilində qiymətlərin daha çox artımı müşahidə olunacaq. Ümumiyyətlə, təhlillər göstərir ki, avqustun ortalarından oktyabrın əvvəllərinə kimi kirayə evlərin qiyməti baha olur. Bu da, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, tələbələrin gəlişi ilə əlaqədardır. Kirayə ev istəyənlər adətən ya metroya yaxın, ya da daxil olduqları universitetlərə yaxın ərazidə ev istəyir. Həmin ərazilərdə də evlər baha olur, xüsusən də universitetlərin yaxınlığında yerləşən evlərin qiyməti daha yüksək olur. Hazırda metronun "Elmlər Akademiyası" stansiyası ətrafında 400 manatdan ucuz kirayə ev tapmaq mümkün deyil. "Neftçilər", "Qara Qarayev", "Həzi Aslanov" və digər metro stansiyaları ətrafında isə qiymətlər 250-300 manat arasında dəyişir. Bu qiymətlərin ayın axırına doğru daha da artması gözlənir. Beləliklə, əmlak bazarı ilə müqayisədə indi mənzil kirayə bazarında tamamilə fərqli bir tendensiya müşahidə edilir. Əmlak bazarında qiymətlərin sabitliyi müşahidə edilirsə, ev, kirayə bazarında qiymətlər artır. Ekspertlər hesab edir ki, universitetlərin özlərinin yataqxanaları olmayana qədər kirayə bazarında belə vəziyyət müşahidə olunacaq.
Tahir TAĞIYEV
