ABŞ və Rusiya arasında sanksiyalar savaşı gedərək daha şiddətli xarakter almağa başlayıb. Xüsusən də ABŞ-ın son sanksiyaları Moskvanı xeyli hiddətləndirib. Kreml buna cavabın daha sərt olacağını bəyan edib. ABŞ isə, Rusiyanın hədələrinə rəğmən, sanksiyaları geri götürmək niyyətində deyil. Bunu ABŞ-ın dövlət katibi Reks Tillerson da təsdiq edib.
Tillerson bildirib ki, Ukrayna üzrə Minsk sazişləri icra olunmadan Rusiya üzərindən sanksiya rejiminin götürülməsi mümkünsüzdür: "Biz daim Minsk sazişinin yerinə yetirilməsinin vacibliyini önə çəkmişik. Çünki Ukrayna ilə ABŞ arasındakı münasibətlər buna bağlıdır. Əks halda Ukrayna ilə bağlı tətbiq edilmiş sanksiyalarda heç bir dəyişiklik olmayacaq".
Xatırladaq ki, ABŞ Konqresi iki həftə əvvəl Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar qəbul edib. Sənəd artıq prezident Donald Tramp tərəfindən imzalanıb. Məhdudiyyətlərin yeni paketi 2014-cü ilin əvvəlindən sonra ən genişmiqyaslı olub. Sənəd əsasən Rusiyanın energetika sektorunu hədəf alır. Moskva ABŞ Konqresinin qəbul etdiyi qanundan sonra sentyabrın 1-nə qədər ölkədəki amerikalı diplomatların sayının 455-ə endirilməsini istəyib. Bu halda 755 diplomat və texniki əməkdaş sentyabrın 1-nə qədər Rusiyanı tərk etməlidir. Bu arada onu da qeyd edək ki, keçmiş ABŞ prezidenti Barak Obama 2016-ci ilin dekabrında prezident seçkilərinə müdaxilə etməsi iddiası ilə 35 rus diplomatın ölkədən deportasiya edilməsi və Nyu-Yorkla Marilənddəki rus diplomatik qurumlarının bağladılmasını ehtiva edən sanksiya tətbiq etmişdi. Bununla bağlı olaraq rus diplomatların binalara girişi 30 dekabr tarixindən etibarən əngəllənmişdi. Rəsmi Moskva isə, Obamanın səlahiyyət müddətinin bitməsinə sayılı günlər qalarkən belə bir qərar verməsinə rəğmən, münasibətləri pozmayacağını, yeni prezident Donald Trampın rəhbərliyi müddətində daha yaxşı münasibətlər qurmaq istədiklərini bildirmişdi. Amma bu problem də aradan qalxmayıb. Kremlin mətbuat xidmətinin rəhbəri Dmitri Peskov problemin hələ də həllini tapmamasına görə Rusiyanın səbrinin daşmaq üzrə olduğunu qeyd edib.
Bundan başqa o da məlumdur ki, Rusiya ABŞ-ın yeni sanksiyalarına cavab olaraq öz iqtisadiyyatının dollardan asılılığını azaldacaq. Ölkənin xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov bildirib ki, buna ciddi zərurət var. Qərb mediası isə yazır ki, baş verənlər fonunda Rusiya son vaxtlar qızıl ehtiyatlarını daha sürətlə artırmağa başlayıb. Almaniyanın "Die Welt" nəşri də bundan əvvəl qeyd edirdi ki, Rusiya, bütün maliyyə çətinliklərinə baxmayaraq, qızıl ehtiyatlarını artırır: "Qızıl ehtiyatlarının artırılması dolların hakimiyyətinə qarşı səssiz şəkildə həyata keçirilən bir hücumdur. Hazırda Rusiyanın qızıl ehtiyatları 1300 tondan çoxdur. Siyasətçilər Moskva ilə Qərb arasında yeni "soyuq müharibə"nin başlanmasından qorxur, halbuki, müharibə uzun müddətdir ki, maliyyə sektorunda davam edir".
Rusiyanın qızıl ehtiyatlarının son zamanlar ən azı 200 ton artdığını bildirən nəşr hesab edir ki, prezident Vladimir Putin nəyin bahasına olursa-olsun dollardan imtina etmək istəyir. Bunun üçün də qızıla diqqət artır. Düzdür, o da qeyd olunur ki, qızıl faiz gətirmir, amma valyuta bazarlarındakı dalğalanmalara qarşı müdafiəni təmin edir. Bundan başqa, Moskva ticarətdə dollardan imtina məsələsini yenidən aktuallaşdırıb. Rusiya ilk olaraq MDB ölkələri, o cümlədən də Azərbaycanla ticarətdə milli valyutalardan istifadə olunmasında maraqlı tərəf kimi çıxış edir. Ümumiyyətlə, son iki ildə Rusiya Azərbaycanla milli valyutalarda hesablaşmaların genişləndirilməsi üzrə iş aparmaq niyyətini açıq bəyan edir. İndi də vurğulanır ki, milli valyutalarda qarşılıqlı hesablaşmalar mal dövriyyəsinin inkişafına və diversifikasiyasına, xarici aləmlə bağlı risqlərdən uzaq olmağa imkan yaradır.
Eyni zamanda Rusiya Azərbaycanı kənd təsərrüfatı məhsullarının Rusiya bazarına tədarükü sahəsində daha sıx əməkdaşlığa dəvət edir. Xatırladaq ki, hazırda sənaye malları və kənd təsərrüfatı məhsulları ölkələrimiz arasında ticarətdə mühüm yer tutur. Moskvada açıq bildirirlər ki, Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsulları çox keyfiyyətlidir. Rusiyanın Qərb ölkələrinə, o cümlədən ABŞ-a qarşı sanksiyaları bazarda Azərbaycanın keyfiyyətli məhsullarına tələbatı daha da artırır. O da vurğulanır ki, Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsullarının Moskvaya və Rusiyanın digər şəhərlərinə birbaşa tədarükü sərfəli işdir. hesab edilir ki, Azərbaycanda aqrar sahə üzrə məhsul istehsalının artımı fonunda ölkəmiz şimal istiqamətində daha çox məhsul göndərə bilər. Bu zaman qarşılıqlı ticarətdə milli valyutalardan istifadəyə tədricən keçid də mümkün sayılır. Azərbaycan da qarşılıqlı ticarətdə milli valyutadan istifadədə maraqlı olduğunu gizlətmir. Bu fonda sözügedən istiqamətdə yaxın tezlikdə aktivliyin başlanması da tamamilə gözlənilən sayılır.
Tahir TAĞIYEV
