Azərbaycanda ziyanlı GMO ərzaqların yayılmasının tərəfdarları var

Tarix: 18.03.2014 / 08:37
Bölmə: İqtisadiyyat

Azərbaycanda artıq uzun müddətdir ki, genetik modifikasiya olunmuş məhsulların (GMO) dövriyyədən yığışdırılması istiqamətində müvafiq addımlar atılır. Xatırladaq ki, hökumət bu istiqamətdə qanunvericilik səviyyəsində də zəruri addımlar atıb. Belə ki, Milli Məclisdə genetik modifikasiya olunmuş məhsulların Azərbaycana gətirilməsinin, GMO toxum və tinglərin becərilməsinin qadağan edilməsi ilə bağlı 8 qanuna dəyişiklik edilib, Nazirlər Kabineti tərəfindən bununla bağlı müvafiq qərarlar qəbul olunub.
Bir müddət əvvəl qəbul edilən "Seleksiya nailiyyətləri haqqında" və "Toxumçuluq haqqında" qanunlarda GMO ilə bağlı cərimələr də nəzərdə tutulub. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, hələ də bazarlarda GMO məhsullar var. Yaranmış durumu şərh edən Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri, ekspert Eyyub Hüseynov qeyd edir ki, Azərbaycanda genetik modifikasiya olunmuş orqanizmlərin yayılmasının tərəfdarları var. Onun sözlərinə görə, bir GMO-nun yetişdirilməsi üçün 30 milyon dollar vəsait tələb olunur: "Prosesin baha başa gəlməsinə baxmayaraq, bir sıra xarici ölkə firmaları bu üsuldan istifadə edib külli miqdarda pul qazanır. Qanunla GMO məhsulların Azərbaycana gətirilməsi qadağan olunub. Çox ciddi cərimələrin də nəzərdə tutulmasına baxmayaraq, GMO məhsulların ölkəmizə idxalı davam edir".
GMO məhsulların əlamətləri barədə məlumat verən ekspert deyib ki, bu məhsullar normal şəraitdə və geni dəyişdirilmədən yetişdirilən məhsullardan rənginə, formasına, həcminə görə kəskin fərqlənir: "Bir çox yerlərdə satılan kartof və pomidor məhsulları genetik modifkasiyaya uğrayıblar. Bu kimi pomidorların toxumu olmur, olduqda isə onlar yenidən məhsul vermir. Geni dəyişdirilmiş kartofların isə içi həddindən artıq sarı rəngdə olur. Eyni zamanda, hər iki GMO məhsulu həcmcə böyük və zədəsiz olur. Quraqlıq ərazidə daha çox məhsul əldə etmək məqsədilə tərkibinə əqrəb geni köçürülmüş taxıl bitkilərindən istifadə olunur. Meyvələrdən isə alma, portağal, banan daha çox GMO təsirinə məruz qalan məhsullardır. Təəssüflər olsun ki, bu kimi məhsullar təbiətin biomüxtəlifliyini pozur. Ekoloji təmizlik haqqında 2008-ci ildə qəbul olunmuş qanuna əsasən, tərkibində GMO olan mallar markalanmalıdır. Lakin bu günə qədər hələ də həmin qanuna riayət olunmayıb, belə ki, GMO məhsullar markalanır və bu da istehlakçıların seçim hüququnu pozur".
Vəziyyətdən çıxış yolu kimi, ekspertlərə görə, Azərbaycana idxal edilən məhsulların pasportunda bu məhsulun geninin dəyişdirilib-dəyişdirilmədiyi, dəyişdirilibsə, neçə faiz dəyişdirildiyi yazılmalıdır. Eyni zamanda, bazarlarda yoxlamalar aparılmalıdır. Hazırda isə, Azərbaycanda olduğu kimi, dünyada belə məhsullardan istifadə olunmaqdadır. Ümumiyyətlə, real vəziyyətin təhlili göstərir ki, GMO-nun ziyanlı olub-olmaması barədə ciddi mübahisələr aparıldığı halda, milyonlarla insan həmin məhsullardan istifadə etməkdədir. Lakin bir məsələ dəqiqdir ki, genetik modifikasiya olunmuş orqanizmlərin yetişdirilməsi və qidalanmada istifadə edilməsi bir çox risqlərlə müşayiət olunur. Bu günlərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında da (AMEA) məsələyə xüsusi diqqət yetirilərək bildirilmişdi ki, genetik modifikasiya olunmuş bütün orqanizmlərin dükanlara və istehlakçılara çatdırılmazdan öncə elmi-tədqiqat müəssisələrində yoxlanması və markalanması zəruridir. Məsələ bundadır ki, genetik modifikasiya olunmuş məhsullardan nəzarətsiz istifadə gələcəkdə gözlənilməz nəticələrə gətirib çıxara bilər. Lakin o da etiraf olunur ki, qidalanmada transgen məhsullardan istifadənin risqli olduğunu tam təsdiq etmək üçün bir neçə onillik və genetik modifikasiya edilmiş orqanizmlərlə qidalanmış bir neçə nəsli müşahidə etmək lazımdır.
Onu da bildirək ki, bəzi xarici ölkələrdə geni dəyişdirilən məhsullar geniş yayılıb. Amerika, Kanada, Argentina, Çin və başqa ölkələrdə alma, kartof, pomidor, xiyar, badımcan, qarğıdalı, soya və başqa bitkilərin geninin dəyişilmiş olması adi bir haldır. Belə məhsulların ən böyük üstünlüyü onun gətirdiyi mənfəətdir. Geni dəyişdirməklə məhsuldarlığı qat-qat artırmaq, meyvələrin ölçülərini sürətlə böyütmək mümkün olur. Lakin hesab olunur ki, belə məhsullar ciddi fəsadlar yaradır. Bu səbəbdən indi 37-dən çox ölkə öz ərazisinə GMO-nu buraxmır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...