Dollar və avronun kursunda qeyri-müəyyənliklər, neftin qiymətinin az qala hər gün dəyişməsi dünya bazarlarında qızıla marağı yenidən artırıb. Müşahidələr göstərir ki, qızıla yatırılan sərmayələrin həcmi getdikcə artır. Bu səbəbdəndir ki, hərraclarda qızılın qiyməti qalxır.
Məsələn, COMEX-də sonuncu hərraclarda qızılın unsiyası 2 dollar bahalaşaraq 1.257,9 dollar təşkil edib. Amma qiymətlərin yaxın tezlikdə daha sürətlə artması gözlənir. Bunun əsas səbəblərindən biri əksər ölkələrin valyuta ehtiyatlarının tərkibinə qızıl daxil etməyə başlmasıdır. Xatırladaq ki, Azərbaycanın da valyuta ehtiyatlarını tərkibində qızıl var. Bu qızılın həcminin perspektivdə artırılması da istisna olunmur. Qızılın bahalaşması isə həmin ehtiyatların ölkəyə daha çox gəlir gətirməsinə yol açır.
Bu arada gözlənir ki, qlobal inflyasiyanın sürətlənməsi və mərkəzi bankların iqtisadi artımın bərpası ilə bağlı ümidsizliyi qızıla tələbatı artıracaq. Mərkəzi Lixtenşteyndə yerləşən, aktivlərin idarə olunması üzrə ixtisaslaşmış "İncrementum AG" şirkətinin hesabatına əsasən, qızılın qiyməti yaxın tezlikdə rekord səviyyəyə çata bilər. Şirkətin menecerlərindən olan Ronald Stofirli bildirib ki, aşağı və ya mənfi faiz siyasəti ilə mərkəzi bankların monetar ekspansiya proqramları çərçivəsində istiqraz alışı dünya iqtisadiyyatını canlandırmağa müvəffəq ola bilməyib. Neft qiymətlərinin artmağa başlaması isə inflyasiyanın yaxın gələcəkdə artmasına səbəb ola bilər: "İnflyasiya arta bilər, bu səbəbdən qızıl ən yaxşı yatırım hesab olunacaq. Mövcud monetar siyasət dünyada davam etdikcə qızıla investisiya yatırmaq məntiqlidir". Ekspert qızılın qiymətinin 2016-cı ildə hər unsiyaya görə 1365 dollara, daha sonra isə hətta 2000 dollara çatmasını belə istisna etmir.
Hazırda ölkələr tərəfindən qızıl ehtiyatların artırılması üçün edilən alış əməliyyatları tələbatın artmasında mühüm rol oynayır. Ümumdünya Qızıl Şurasının son hesabatına əsasən, bu ilin yanvar-iyun ayları ərzində ölkələr tərəfindən qızıl alınması ilə bağlı irihəcmli əməliyyatlar həyata keçirilib. Məsələn, bu ilin yanvar-iyun ayları ərzində Çin tərəfindən 61 ton qızıl, Rusiya tərəfindən 84,2 ton və Qazaxıstan tərəfindən 16,3 ton qızıl alınıb. Bu da qızıla tələbi artırır. Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) ABŞ iqtisadiyyatına dair proqnozları da qızılı bahalaşdırır, investorları dollara sərmayə yatırmaqdan çəkindirir. BVF isə ABŞ iqtisadiyyatı üçün bu il və 2017-ci il üzrə iqtisadi artım proqnozlarını aşağı salıb. BVF ABŞ-ın builki iqtisadi artım proqnozunu 2,2 faizdən 1,6 faizə, 2017-ci il üzrə proqnozunu isə 2,5 faizdən 2,2 faizə endirib. Bundan başqa, fond hesab edir ki, qlobal siyasi qeyri-müəyyənliklər dünya iqtisadiyyatının artım tempinə mane olur. Belə şəraitdə yenə investorlar qızıla daha çox sərmayə yatırır. Qeyd olunur ki, Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından (Aİ) ayrılması, Çindəki islahatlar və ABŞ-dakı prezident seçkiləri ticarət tərəfdaşlarının əhval-ruhiyyəsini pozaraq, investisiyaları azaldaraq, maliyyə bazarlarında dalğalanmaları artıraraq dünya iqtisadiyyatının inkişafını əngəlləyir: "İstənilən maliyyə naziri və mərkəzi bank rəhbərinə "Dünya iqtisadiyyatı üçün əsas risq təşkil edən amil nədir" sualını verdikdə "Siyasət" cavabı alarsız".
BVF vəziyyətin daha da pisləşə biləcəyi barədə xəbərdarlıq da edib. Məsələn, Avropada bank böhranı yaransa, "Brexit" nəticəsində Avrozonanın iqtisadiyyatına ciddi zərər vurulsa, maliyyə bazarlarında mənfi tendensiyalar və qeyri-müəyyənlik yalnız güclənəcək. Eyni zamanda Çin iqtisadiyyatında da artım templərinin əvvəlki səviyyəyə qayıtması üçün makroiqtisadi əsaslar yoxdur. İşçi qüvvəsinin bahalaşması davam edir ki, nəticədə istehsal edilən malların qiymətləri qalxır və ümumilikdə Çin ixracatında təbii problemlər də yalnız güclənir. Son zamanlar dünya miqyasında iqtisadi problemlərin sırasına bir sıra inkişaf etmiş ölkələrin misli görünməmiş yumşaq pul-kredit siyasətləri, dövlət qiymətli kağızları üzrə mənfi gəlirliliyin olması, pul vəsaitlərinin iqtisadiyyata deyil, törəmə alətlərə yönəldilməsi kimi problemlər də əlavə olunur. Bu vəziyyətdə isə təhlükəsiz amil kimi qızıla maraq daha da artır. Belə vəziyyət də, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycanda valyuta ehtiyatlarının tərkibində yer alan qızılın ölkəyə daha çox gəlir gətirməsinə səbəb olacaq. Amma qızıl-zinət əşyalarının qiymətinin bazarlarda bahalaşması da qaçılmaz olacaq ki, bu da istehlakçıların maraqlarına cavab verir.
Tahir TAĞIYEV
