Azər Allahverənov: “Bar-Belqrad dəmir yolu imkan verir ki, Bar limanına daşınan yüklərin tez bir zamanda Serbiya və digər...”
Astanada keçirilən görüşdə Monteneqro Prezidenti Yakov Milatoviç və Qazaxıstanın Baş naziri Oljas Bektenov Monteneqronun Bar limanının Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutuna (Orta Dəhliz) inteqrasiyası perspektivlərini müzakirə ediblər.
Yayılan məlumatlara görə, Bar limanının Orta Dəhlizə qoşulması Mərkəzi Asiya ilə Cənubi və Mərkəzi Avropa arasında yeni multimodal logistika zəncirinin formalaşmasına imkan yarada bilər. Bu isə yükdaşımaların şaxələndirilməsi, təchizat zəncirlərinin dayanıqlığının artırılması və Avropa bazarlarına çıxışın genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Adriatik dənizində yerləşən Bar limanının bu zəncirə qoşulması Balkan ölkələrinə, İtaliya və Mərkəzi Avropa bazarlarına daha qısa və çevik çıxış imkanları yaradacaq. Bu təşəbbüs Azərbaycanın strateji rolunu daha da gücləndirir. Çünki Orta Dəhlizin əsas tranzit halqalarından biri məhz Azərbaycanın dəmir yolu və Xəzər dənizi liman infrastrukturu, xüsusilə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanıdır.
Maraqlıdır, ekspertlər Monteneqronun Orta Dəhlizə qoşulması perspektivlərini, bunun gətirə biləcəyi faydaları necə dəyərləndirir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən millət vəkili Azər Allahverənov buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “10-15 il əvvəl ümumiyyətlə, Cənubi Qafqazın beynəlxalq yükdaşımalarda rolu barədə danışılanda daha çox Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizindən bəhs olunurdu. Ancaq son illər qonşu ölkələrdə baş verən müharibələr beynəlxalq yükdaşımaların mənzərəsini dəyişdi. Hissolunacaq dərəcədə daşımaların istiqamətinə təsir göstərdi. Məsələn, Şimal nəqliyyat dəhlizi Rusiya-Ukrayna müharibəsi səbəbindən çox ciddi sanksiyalar altındadır. O cümlədən, Qırmızı dənizdə baş verən hadisələr Suveyş kanalı üzərindən daşımalara mənfi təsir edib. Bütün bu hadisələr müəyyən mənada yükdaşıma ilə məşğul olan şirkətlərin diqqətini Orta Dəhlizə yönəltdi. Orta dəhlizin strateji əhəmiyyəti hiss olunacaq səviyyədə artdı. Nəticə etibarı ilə müxtəlif ölkələr Orta Dəhlizin artan perspektivinə diqqət etməyə başladılar. O cümlədən, artıq Monteneqro da bu dəhlizə maraq göstərir. Bütün bunlar ona gətirib çıxarır ki, Bar limanının Orta Dəhlizə inteqrasiyası perspektivləri müzakirə edilir”.
A.Allahverənov onu da qeyd etdi ki, görünən odur Monteneqro bu məsələdə qərarlıdır: “Nəzərə almaq lazımdır ki, burada potensial da kifayət qədər böyükdür. Çünki Bar-Belqrad dəmir yolu həm də imkan verir ki, Bar limanına daşınan yüklərin tez bir zamanda Serbiya və digər Mərkəzi Avropa ölkələrinə çıxarılması təmin edilsin. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Monteneqro Avropa İttifağına üzv olmaq üçün potensial namizəddir. Bu da gələcəkdə Aİ-yə üzv ölkələrin bazarlarına beynəlxalq yüklərin daşınması üçün əlverişli şərait yaranmış olacaq. İstənilən halda burada görünən perspektivlər var. Ancaq bütün bunlarla yanaşı, bəzi işlərin də yerinə yetirilməsinə ehtiyac var. İlk növbədə hüquqi cəhətdən vacib sənədlərin olması önəmlidir. Bunu verbal olaraq dilə gətirmək olar, amma bunu möhkəmləndirəcək sazişlər olmalıdır. İstənilən halda prosesin getməsi müsbət haldır. Azərbaycan Cənubi Qafqazın nəqliyyat habına çevrilib. Azərbaycanın iştirakı olmadan Orta Dəhliz üzərindən nəqliyyat yüklərin təyinat üzrə çatdırılması mümkün deyil. Çünki Azərbaycan bu halqanın ən vacib zənciridir”.
Vidadi ORDAHALLI
