ABŞ prezidenti Donald Tramp İran və onun rəhbərliyini sərt tənqid edən son dərəcə sərt və açıq bir bəyanat verib. Ağ Ev rəhbəri çıxışına Amerika qüvvələri tərəfindən bir gecədə həyata keçirilən genişmiqyaslı hərbi əməliyyatın dramatik təsviri ilə başlayıb və misli görünməmiş cavab gücünü vurğulayıb.
Hərbi əməliyyatın təfərrüatlarını danışan Amerika lideri bildirib: "Bu gecə İrandakı bu dərin xəstə insanlara çox ağır zərbə vurduq. Onlara əvvəlkindən 20 dəfə çox zərbə vurduq". Sərt çıxışına davam edən Tramp, İran rəhbərliyinə qarşı şəxsi təhqirlərə əl ataraq deyib: "Onların başında problem var. Onlar iyrəncdirlər. Mən onlardan nifrət edirəm, heç kim onları sevmir". Sərt şəxsi hücumlardan və dağıdıcı hərbi zərbənin ətraflı təsvirindən başqa, Amerika prezidenti çıxışını ABŞ xarici siyasətinin əsasını təşkil edən birmənalı strateji mesajla başa vurub. Tramp bir daha təkrarlayıb ki, İranın nüvə silahı əldə etməsinə qətiyyən və heç bir halda icazə verilməməlidir. Bu cür sərt ritorika və qətiyyətli hərəkətlərə səbəb son 24 saat ərzində Vaşinqtonla Tehran arasında münaqişənin kəskin şəkildə artması olub. ABŞ rəsmiləri Tehranı strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazı yaxınlığında üç ticarət gəmisinə silahlı hücumda günahlandırdıqdan sonra ABŞ ordusu İran ərazisində onlarla hərbi hədəfə hücum edib. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun radar sistemləri, hava hücumundan müdafiə sistemləri, raket buraxılış məntəqələri və döyüş gəmiləri ABŞ qüvvələri tərəfindən vurulub. ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Mərkəzi Komandanlığı da Amerika hərbçilərinin İrana zərbələr endirdiyini bəyan edib. Açıqlamada bu addımın İranın Hörmüz boğazından keçən ticarət gəmilərinə etdiyi son hücumlara cavab olduğu bildirilir.
Mayeləşdirilmiş qaz daşıyan "Al Rekayyat" tankeri Hörmüz boğazında atəşə tutulduqdan sonra alovlanıb. Hadisə iyulun 7-si səhər saatlarında, Omanın Lima limanından 15 kilometr məsafədə qeydə alınıb. "Bloomberg"in məlumatına görə, Marşall adalarının bayrağı altında üzən gəmi Qətərin dövlət gəmiçilik şirkəti "Nakilat"a məxsusdur. Tankerin heyəti Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Daşımalarının Koordinasiyası Mərkəzinə bildirib ki, cənub istiqamətində hərəkət edərkən gəminin sol bortuna naməlum mərmi dəyib. Bəzi məlumatlara görə, tankerin transponderləri qapalı olub. Tehran gəmiyə hücumla bağlı rəsmi şərh verməkdən yayınsa da, "The Associated Press"in məlumatına görə, İran dövlət televiziyası hadisənin ölkə hərbçiləri tərəfindən törədildiyinə işarə vurub. Keçən həftə İranın Birgə Hərbi Komandanlığı boğazdan keçən bütün tankerlərin onun təsdiqlədiyi marşrutlarla hərəkət etməli olduğunu bildirmiş və ABŞ-nin müdaxiləsinin "sürətli və qətiyyətli reaksiya doğuracağı" barədə xəbərdarlıq etmişdi. ABŞ komandanlığının press-relizində yüksək dəqiqlikli silahlarla İranda 80 hədəfin vurulduğu qeyd olunur. Həmin obyektlər arasında hava hücumundan müdafiə sistemləri, idarəetmə və rabitə şəbəkələri, sahilyanı radiolokasiya məntəqələri, gəmiəleyhinə raket kompleksləri və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna məxsus 60-dan çox kiçik kater var. Donald Tramp İrandakı obyektlərə hücumu əks etdirən video paylaşsa da, zərbələrin dəqiq haraya və hansı hədəflərə endirildiyi açıqlanmır. İran ordusu bu addıma Küveyt və Bəhreynə zərbələr endirməklə cavab verib. SEPAH-ın məlumatına görə, raket və dron hücumları ilə ABŞ-nin 85 hərbi obyekti vurulub, həmçinin Amerikanın "MQ-9 Reaper" PUA-sı məhv edilib. Fevralın 28-də ABŞ və İsrailin zərbələrindən sonra İran faktiki olaraq Hörmüz boğazını bağlamış, Vaşinqton isə buna cavab olaraq İrana qarşı dəniz blokadası elan etmişdi. İyunun ortalarında memorandum imzalandıqdan sonra tərəflər boğaz vasitəsilə azad gəmiçiliyi təmin etmək öhdəliyi götürsələr də, Tehran hələ də tranzit gəmilərinin öz hərəkətlərini onunla razılaşdırmasında israr edir. Hərbi əməliyyatla eyni vaxtda Tramp administrasiyası iqtisadi tədbirlər görərək, İslam Respublikasına iki ölkə arasında mövcud anlaşma memorandumu çərçivəsində neft satmağa icazə verən xüsusi icazəni ləğv edib.
Hazırda İran bütün ittihamları tamamilə rədd edib, öz növbəsində ABŞ-ı əvvəlki razılaşmaları kobud şəkildə pozmaqda ittiham edərək, hücumlara qarşı qisas alacağına söz verib.
Tahir TAĞIYEV
