Bəhruz Quliyev: “...Azərbaycana münasibətdə də köhnəlmiş və artıq aktuallığını itirmiş məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması istiqamətində siyasi iradə nümayiş etdirməlidir”
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Türkiyə səfərində bir sıra bəyanatlarla çıxış edib. Tramp Türkiyəyə qarşı CAATSA sanksiyalarının ləğv ediləcəyi mesajını da verib: “Biz çox sıx əməkdaşlıq edirik. Sanksiyaları ləğv etməyin vaxtıdır. Dostlarımıza sanksiya tətbiq etmək istəmirik. Bu, çox sadədir. Sanksiya tətbiq edə biləcəyimiz bir çox insan var və edirik, amma dostlarımıza sanksiya tətbiq etmək istəmirik”.
Tramp deyib ki, Türkiyəyə qarşı sanksiyaların ləğv edilməsinin vaxtıdır. Maraqlıdır, Türkiyə ilə bağlı sanksiyaların ləğv vaxtlı hesab edir, amma Azərbaycanla bağlı 907-ci düzəlişin ləğvi barədə Tramp heç nə deməyib. 907-ci düzəlişin ləğvi barədə Tramp nə vaxt düşünəcək və niyə düşünmür? Onun icrasını müvəqqəti dayandırmaq yox, ümümiyyətlə onun ləğv olunmasını niyə həyata keçirmir? Özündən əvvəlki Demokrat prezidentlərin, Baydenin və başqalarının siyasətini tənqid edir. Onları ittiham edir. Azərbaycana qarşı bu qadağa daha çox Demokratların hakimiyyəti dövründə tətbiq edilib. Bəs Tramp niyə o qadağanı ləğv etmir? Bu barədə niyə düşünmür? Bunun üçün nə etmək lazımdır?
"ABŞ Prezidenti Donald Trampın Türkiyəyə qarşı tətbiq olunan sanksiyaların ləğv edilməsinin vaxtının çatdığını bəyan etməsi Vaşinqtonun müttəfiqlərinə münasibətdə yeni yanaşma formalaşdırmağa çalışdığını göstərir. Bu fonda haqlı olaraq belə bir sual yaranır: əgər Tramp Türkiyə ilə bağlı məhdudiyyətləri aradan qaldırmağın vaxtının yetişdiyini hesab edirsə, bəs niyə Azərbaycana münasibətdə artıq otuz ildən çoxdur qüvvədə qalan 907-ci düzəlişin tam ləğvi məsələsini gündəmə gətirmir?
Burada vacib hüquqi və siyasi məqam var. 907-ci düzəliş ABŞ Konqresinin qəbul etdiyi qanundur. Prezident onun icrasını hər il milli maraqlar baxımından dayandıra bilər, lakin həmin düzəlişi təkbaşına ləğv etmək səlahiyyətinə malik deyil. Onun tam aradan qaldırılması üçün Konqresin qərarı tələb olunur. Tramp administrasiyası 2026-cı ildə də 907-ci düzəlişin tətbiqini dayandırıb, lakin bu, problemin köklü həlli deyil.
Hesab edirəm ki, bugünkü geosiyasi reallıqlar 1992-ci ilin siyasi yanaşmalarından tamamilə fərqlənir. Azərbaycan regionun aparıcı dövləti, Avropanın enerji təhlükəsizliyinin əsas tərəfdaşlarından biri, terrorizmlə mübarizədə və Orta Dəhlizin inkişafında mühüm aktordur. Qarabağ münaqişəsi artıq başa çatıb, ölkənin ərazi bütövlüyü bərpa olunub. Belə olan halda 907-ci düzəlişin saxlanılması nə hüquqi, nə də siyasi baxımdan əvvəlki əsaslandırmaya malikdir."
Bu fikirləri “Səs” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev baki-xeber.com-a deyib.
Ekspert qeyd edib ki, Tramp tez-tez əvvəlki demokrat administrasiyaları ikili standartlarda ittiham edir. “Əgər o, həqiqətən də ABŞ-ın xarici siyasətində yeni səhifə açmaq istəyirsə, Azərbaycana münasibətdə də köhnəlmiş və artıq aktuallığını itirmiş məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması istiqamətində siyasi iradə nümayiş etdirməlidir. Bu, həm ABŞ-Azərbaycan strateji tərəfdaşlığını gücləndirər, həm də Vaşinqtonun Cənubi Qafqaz siyasətində balanslı mövqe tutduğunu göstərər.
Düşünürəm ki, bu proses təkcə Ağ Evin iradəsindən asılı deyil. ABŞ Konqresində güclü erməni lobbisi və müxtəlif maraq qrupları uzun illərdir 907-ci düzəlişin saxlanılmasına çalışırlar. Məhz buna görə də Azərbaycanın dostları ilə əlaqələrin daha da gücləndirilməsi, Konqres üzvləri ilə sistemli iş aparılması, ABŞ ictimaiyyətinə Azərbaycanın regional sabitliyə, enerji təhlükəsizliyinə və beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi töhfələrin daha fəal çatdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İnanıram ki, ABŞ-Azərbaycan münasibətləri strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində inkişaf edəcəksə, onda növbəti mərhələ 907-ci düzəlişin hər il müvəqqəti dayandırılması deyil, onun ümumiyyətlə tarixə qovuşdurulması olmalıdır. Bu, həm ədalətli qərar, həm də yeni geosiyasi reallıqlara uyğun addım olardı."-deyə, B.Quliyev əlavə edib.
İradə SARIYEVA
