Dünya tarixi dönüş nöqtələri ilə zəngindir. Lakin hazırda yaşadığımız dövr təkcə bir mərhələnin sonu deyil; Qərb mərkəzli, təkqütblü hegemon dünyanın yerini çoxqütblü, texnologiyanın, enerjinin və hərbi gücün ön plana çıxdığı yeni qlobal nizam alır.
Məhz bu böyük geosiyasi dəyişikliklərin mərkəzində coğrafiyanın taleyini və tarixin axarını dəyişən bir aktor var: Türkiyə. Ankara bu günlərdə tarixi bir tədbirə – NATO Zirvəsinə ev sahibliyi edir. Dünyanın ən böyük hərbi alyansı 22 ildən sonra yenidən Türkiyədə toplanır. Ankara yalnız NATO üzvü olan ölkələrin liderlərini deyil, Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın xüsusi dəvəti ilə NATO üzvü olmayan çoxsaylı dövlət başçılarını da qəbul edir. Bundan başqa, dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn 3 minə yaxın jurnalist qlobal siyasətin mərkəzinə çevrilən Ankaradan bütün dünyaya xəbərlər ötürür. NATO əleyhdarları bu yazını bəyənməyə bilər. Amma nə Türkiyə əvvəlki Türkiyədir, nə də NATO əvvəlki NATO. Kimlərsə arxa planda oyun qurmağa, kimlərsə isə daxildə və xaricdə zəif xarakterlərinin və qısqanclıqlarının əsiri olaraq boş sözlər söyləməyə davam etsin. Reallıq dəyişmir: dünya Türkiyəyə gəlir və bütün diqqətlər Türkiyədən veriləcək mesajlara yönəlib. Uzun illər Türkiyəni sadəcə üzərindən keçilən bir "körpü" kimi görənlər bu gün yanıldıqlarını etiraf etmək məcburiyyətində qalıblar. İran, ABŞ və İsrail arasında yaşanan müharibə və sonrakı gərginliklərin Hörmüz boğazını və qlobal enerji marşrutlarını təhdid etdiyi bir vaxtda Türkiyə təkcə Asiya ilə Avropanı birləşdirən fiziki körpü deyil, həm də dünyanın ən etibarlı və strateji enerji-siyasət körpüsü olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Avropanın enerji təhlükəsizliyi, sabitliyi, Qafqaz və Yaxın Şərqin gələcəyi artıq Ankaranın uzaqgörən və güclü iradəsindən asılıdır. Vaxtilə Türkiyəni kənarda saxlamağa çalışanlar bu gün Avropanın və bölgənin təhlükəsizliyi üçün ona ehtiyac duyduqlarını qəbul edirlər. Hətta NATO-nu tez-tez tənqid edən və alyansdan çıxmağı belə dilə gətirən ABŞ Prezidenti Donald Trampın bu zirvə üçün Türkiyəyə gəlməsi Ankaranın qlobal siyasətdəki çəkisinin açıq etirafıdır. Türkiyə "guya müttəfiqlərin" bütün maneələrinə, sərhədlərində yaradılmaq istənilən terror və enerji dəhlizlərinə baxmayaraq, Suriya və İraqda öz təhlükəsizliyini özü təmin etdi. Bəzilərinin "Orada nə işimiz var?" deyərək etiraz etdiyi sərhəd əməliyyatları bu gün bölgədə yeni siyasi reallıq yaradıb. Türkiyə təkcə hərbi sahədə deyil, diplomatik masada da öz möhürünü vurub. "Mavi Vətən" konsepsiyası çərçivəsində Türkiyəni yox sayaraq Aralıq dənizini öz təsir dairəsinə çevirmək istəyənlərin planları Türk donanmasının qətiyyəti və strateji addımları nəticəsində iflasa uğradı. Bütün dünya müharibəni alovlandırdığı halda, İstanbulda Ukrayna və Rusiyanı eyni masa arxasında bir araya gətirən, Taxıl Dəhlizi Sazişi ilə Afrikadan Avropaya qədər milyardlarla insanın ərzaq böhranının qarşısını alan yeganə iradə yenə də Türkiyə oldu. Vaxtilə adi piyada tüfəngi üçün belə xaricdən asılı olan Türkiyə artıq keçmişdə qalıb. Bu gün Türkiyənin pilotsuz uçuş aparatları (PUA), zərbə PUA-ları (SİHA) və yerli müdafiə sənayesi məhsulları təkcə ölkənin təhlükəsizliyini qorumur, həm də dünya ordularının almaq üçün növbəyə durduğu, Türkiyəyə milyardlarla dollar qazandıran texnoloji güc amilinə çevrilib. Türkiyənin texnologiyası döyüş meydanında qaydaları dəyişir, xəritələri yenidən formalaşdırır. Müdafiə sənayesində əldə olunan bu müstəqillik ölkənin xarici siyasətdə dik durmasının ən mühüm təminatıdır. Bu zirvə təkcə Qərb alyansı üçün deyil, Adriatik dənizindən Çin səddinə qədər uzanan Türk dünyasının gücünü artıracaq dönüş nöqtəsidir. Qardaş Azərbaycanla birlikdə Qarabağda qazanılan tarixi qələbədən sonra Türkiyənin qlobal miqyasdakı bu güc nümayişi yaxın coğrafiyadakı soydaşlara və dost ölkələrə yeni rol və yeni özünəinam qazandırır. Güclü Türkiyə təkcə öz xalqı üçün deyil, ilk növbədə Türk dünyası, eləcə də məzlum xalqlar və qonşu ölkələr üçün də dayaq və güc deməkdir. Zirvənin nəticələri yalnız təhlükəsizlik sahəsi ilə məhdudlaşmır. Bu tədbir Türkiyənin imicinə, turizminə, iqtisadiyyatına və ən əsası qlobal etibarlılığına böyük töhfə verəcək. Bu uğur siyasi baxışlardan asılı olmayaraq, bütün Türk xalqının uğuru kimi tarixə düşəcək. İndi isə bizə düşən qədim türk qonaqpərvərliyi ilə qonaqları ən yaxşı şəkildə qarşılamaq və Türkiyənin gücünü dünyaya bir daha göstərməkdir. Türkiyə bu zirvədən və formalaşan yeni dünya nizamından ən çox qazanan ölkə olacaq. Qısqanclığı, mənasız siyasi çəkişmələri bir kənara qoyun və heç olmasa bir dəfə Türkiyənin əldə etdiyi nailiyyətləri, uğurlarını və diplomatik qələbəsini alqışlayın.
Türkiyəli jurnalist MEVLÜT YENİ
