Pərviz Heydərov: "Manat kreditlərinin gecikdirilməsi səbəblərindən biri dövriyyədə manat kütləsinin azalmasıdır"
Problemli kreditlərin həcmi günü-gündən artır. Məlumatlara əsasən, gecikdirilən kreditlər ən çox manatla veriləndir. Problemli kreditlərdə üstünlüyü milli valyuta təşkil edir. Məlumatlara əsasən, milli valyutada verilən qısamüddətli kreditlərdə problemli kreditlərin həcmi avqustun 1-nə 6,8 mln. manat və ya 4 % artaraq sentyabrın 1-nə 176,4 mln. manat təşkil edib.
İlin əvvəlindən isə 91,8 mln. manat və ya 34,23 faiz azalma olub. Milli valyutada verilən qısamüddətli kreditlərdə problemli kreditlərin xüsusi çəkisi 13,3 % təşkil edib. Bir ay əvvəl bu göstərici 12,95 %, ilin əvvəlində isə 15,1 % olub.
Manatla uzunmüddətli kreditlərdə problemli kreditlərin həcmi isə sentyabrın 1-nə 578,4 mln. manat təşkil edib. Bu, avqustun 1-nə olan göstəricidən 36,2 mln. manat və ya 6,68 % artıqdır. İlin əvvəli ilə müqayisədə isə manatla uzunmüddətli problemli kreditlər sentyabrın 1-nə 6,4 mln. manat və ya 1,12 % artım göstərib. Manatla uzunmüddətli kreditlərin strukturunda isə problemli kreditlərin payı sentyabrın 1-nə 7,79 %, ilin əvvəlinə 6,2 %, avqustun 1-nə isə 7,39 % təşkil edib.
Xarici valyutada vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi avqustun 1-nə nisbətən 45,3 mln. manat və ya 5,71 %, cari ilin əvvəli ilə müqayisədə isə 169,7 mln. manat və ya 25,39 % artaraq sentyabrın 1-nə 838 mln. manata çatıb.
Xarici valyutada problemli kreditlərin məcmu kreditlərdə xüsusi çəkisi sentyabrın 1-nə 10,37 %, avqustun əvvəlinə 9,82 %, ilin əvvəlinə isə 6,2 % olub.
Xarici valyutada olan vaxtı keçmiş qısamüddətli kreditlərin həcmi sentyabrın 1-nə 334,6 mln. manat təşkil edib ki, bu da avqustun 1-nə olan göstəricidən 2,7 mln. manat və ya 0,8 % azdır. İlin əvvəli ilə müqayisədə isə bu göstərici 29,8 mln. manat və ya 9,78 % artıb. Xarici valyutada qısamüddətli kreditlərdə vaxtı keçmiş kreditlərin payı sentyabrın 1-nə 14,53 % olub. Qeyd edək ki, keçən ay bu göstərici 15 %, ilin əvvəlində isə 8,6 % təşkil edib.
Xarici valyutada vaxtı keçmiş uzunmüddətli kreditlərin həcmi avqustun 1-nə nisbətən 48,1 mln. manat və ya 10,56 %, ilin əvvəlinə nisbətən 140 mln. manat və ya 38,51 % artaraq sentyabrın 1-nə 503,5 mln. manata çatıb. Bu kreditlərin xüsusi çəkisi isə sentyabrın 1-nə 8,71 %, avqustun 1-nə 7,82 %, 2016-ci ilin əvvəlində isə 5 % olub.
Problemli kreditlərdə manatın üstünlük təşkil etməsi barədə fikir bildirən İqtisadiyyat Nazirliyi İqtisadi İslahatlar Elmi-Tədqiqat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Pərviz Heydərov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, vaxtı keçmiş kreditlər üzrə hər iki valyutada ödənişlərdə problemlər var: "Lakin milli valyutada olana gəldikdə isə, bu əsasən iki səbəblə bağlı ola bilər. Birincisi, əhalinin gəlirləri manatla olduğundan, məzənnə dəyişikliklərilə əlaqədar inflyasiyaya uğrayıb. İkincisi isə, dövriyyədə ümumiyyətlə manat kütləsi azalıb. Bildiyiniz kimi, banklarda da əmanətlərin 80 %-dən çoxu xarici valyutadadır.
Digər tərəfdən, problemli kreditlər üzrə ən böyük çətinlik əslində dollarla olan kreditlərdədir. Manatla olan gecikmiş kreditlər banklar üçün elə də ciddi başağrısı sayılmır. Perspektivdə də manatla olan kreditlərin ödənişi daha asan görünür. Odur ki, əsas narahatlıq doğuran dollarla olan problemli kreditlərdir. Bu sahədə vəziyyətin necə olacağı təəssüf ki, hələ də aydın deyil.
O da məlumdur ki, xarici valyutada kreditləşdirmə artıq əvvəlki şəkildə və səviyyədə də deyil. Bu sahədə müəyyən məhdudlaşdırma tətbiq edilib. Manatla kreditlərin verilməsində isə heç bir məhdudiyyət yoxdur. İş ondadır ki, sadəcə olaraq, banklar özləri milli valyutada kreditlər verilməsində o qədər də maraqlı deyil. O səbəbdən ki, bu onlar üçün daha risqli sayılır. Yəni demək istədiyim budur ki, bütün bu hallar bilavasitə manatın məzənnəsinin qeyri-dayanıqlılığından irəli gəlir".
Günel CƏLİLOVA
