Fikrət Yusifov: "Bundan sonrakı dövrdə proseslərin necə gedəcəyi ölkəyə daxil olan xarici valyutanın həcmindən daha çox asılı olacaq"
2016-cı ilin sentyabr ayında Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sərəncamında olan valyuta ehtiyatları avqust ayı ilə müqayisədə 59,8 milyon dollar azalaraq (1,43 faiz) 4 132,7 milyon dollar həddinə çatıb. Avqustda bankın 4,1925 milyard dollar ehtiyatı vardı. İlin əvvəlindən Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 884 milyon manat və ya 17,6 faiz azalıb.
Qeyd edək ki, 2016-cı ilin fevralından başlayaraq Mərkəzi Bankın xarici valyuta ehtiyatlarının həcmində dalğalanma müşahidə edilir. Fevralda 4,0263 milyard dollara qədər azalan ehtiyatlar mayın sonunda 4,284 milyard dollara yüksəlmişdi. Sonrakı aylarda ehtiyatlarda fasilə ilə qismən azalma və artım olurdu.
Valyuta ehtiyatları ilə bərabər pul bazasının həcmində də azalma var. Sentyabrda pul bazasının həcmi 601,9 milyon manat azalaraq 6,81 milyard manata enib. Avqustda pul bazasının həcmi 7,412 milyard manat idi. Ay ərzində pul bazasında 8,12 faiz azalma qeydə alınıb ki, bu da 2016-cı ilin yanvarındakı 16,14 faizlik azalmadan sonra rekord göstərici sayılır.
Ümumiyyətlə, bu ilin iyun ayından başlayaraq pul bazasında yenidən azalma baş verir. İyunda pul bazasının həcmi 7,689 milyard manata yüksəlmişdi. Ötən müddətdə pul bazası 879 milyon manat azalıb.
Pul bazasının kəskin azalmasının əsas səbəblərindən biri Mərkəzi Bank tərəfindən depozit hərraclarının keçirilməsidir. Sentyabrda Mərkəzi Bank bazardan 124 milyon manat həcmində vəsait cəlb edib. Pul bazasının azaldılmasının əsas məqsədlərindən biri tələbin zəiflədilməsidir. Sərt pul siyasətinə uyğun olaraq inflyasiyanın cilovlanması məqsədilə pul bazası da azaldılır. Tələbin zəifləməsi manatın daha çox ucuzlaşmasının qarşısını alır ki, bu da dolayı yolla məzənnə fərqinə görə inflyasiya təzyiqini zəiflədir.
Ümumilikdə ekspertlər AMB-nin ehtiyatlarının azalmasını necə dəyərləndirir? Məsələyə münasibət bildirən "Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri Fikrət Yusifov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: "Mərkəzi Bankın valyuta rezervləri, bir qayda olaraq, milli valyutanın məzənnəsinə təsir göstərmək məqsədləri üçün istifadə edilir. Onun dövrü olaraq artıb-azalması təbii bir haldır. Manatın idarəolunan "üzən məzənnə"yə keçdiyi bir dönəmdə Mərkəzi Bank valyuta hərracında həm satıcı və həm də alıcı qismində çıxış etməyə başlayıb. Son bir neçə ay ərzində Mərkəzi Bank alıcı qismində çıxış edərək öz valyuta rezervlərini bir qədər artırmağa da nail ola bilmişdi. Bundan sonrakı dövrdə proseslərin necə gedəcəyi ölkəyə daxil olan xarici valyutanın həcmindən daha çox asılı olacaq. İndi valyuta gəlirlərinin azalması səbəbindən Mərkəzi Bank valyuta hərraclarında daha çox satıcı qismində iştirak edir. Ölkə iqtisadiyyatının real sektorunun inkişafı istiqamətində hökumətin atdığı qətiyyətli addımlarla yaxın gələcəkdə kifayət qədər xarici valyuta axını təmin edildikdən sonra MB-nin valyuta hərracında daha çox alıcı qismində çıxış edəcəyi gözləniləndir".
Vidadi ORDAHALLI
