"Kredit qoyuluşunu yaxşılaşdırmaq üçün banklar vəsait cəlb etməlidir"
2016-cı ilin yanvar-iyul aylarında avqustun 1-nə banklar və bank olmayan kredit təşkilatları tərəfindən Azərbaycan iqtisadiyyatına kredit qoyuluşu 23,1 % - 16 mlrd. 713,4 mln. manata qədər azalıb. Bu barədə Mərkəzi Bankdan (AMB) məlumat verilib. 2016-cı il avqustun əvvəlinə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 1 mlrd. 504,4 mln. manat (azalma 0,3 %) və ya bütün kreditlərin 9 %-ni təşkil edir.
Avqustun 1-nə dövlət payına malik olan banklar tərəfindən 5 mlrd. 417,8 mln. manat (azalma 25,7 %) və ya bütün kreditlərin 32,4 %-i, özəl banklar tərəfindən 10 mlrd. 784,5 mln. manat (azalma 22,3 %) və ya bütün kreditlərin 64,5 %-i həcmində kredit verilib. Qalan məbləğ bank olmayan kredit təşkilatlarının payına düşür.
İyunun sonuna verilmiş kreditlərin ümumi həcmindən 8 mlrd. 643,5 mln. manat (azalma 21,4 %) milli valyuta, 8 mlrd. 69,9 mln. manat (azalma 24,8 %) xarici valyuta ilə verilib. 7 ayın yekunları üzrə xarici valyutada kreditlərin xüsusi çəkisi 2015-ci ilin yekunları üzrə 49,4 %-ə qarşı 48,3 % təşkil edir.
Cari ilin avqust ayının 1-nə olan vəziyyətə görə, bankların kredit qoyuluşunun strukturunda 2 mlrd. 565,3 mln. manat (bütün kreditlərin 15,3 %-i) ticarət və xidmət sahələrinin, 371,6 mln. manat (2,2 %) energetika, kimya və təbii ehtiyatlar sektorunun, 400,1 mln. manat (2,4 %) kənd təsərrüfatı və emal sahələrinin, 2 mlrd. 18,9 mln. manat (12,1 %) tikinti və daşınmaz əmlak sahələrinin, 1 mlrd. 307,1 mln. manat (7,8 %) sənaye və istehsal sektorunun, 1 mlrd. 156,6 mln. manat (6,9 %) nəqliyyat və rabitə sahələrinin, 6 mlrd. 237,4 mln. manat (37,3 %) ev təsərrüfatı sahəsinin, qalan məbləğ isə digər sektorların payına düşüb. Bununla belə, yanvar-iyul aylarında ev təsərrüfatı sahəsinin kreditləşməsi üzrə bankların portfeli 25,6 % azalıb.
Bütövlükdə ekspertlər kredit qoyuluşunda azalmanı nə ilə əlaqələndirir?
Sözügedən məsələ ilə əlaqədar fikirlərini "Bakı-Xəbər"lə bölüşən iqtisadçı-ekspert İldırım Qurbanov manatla kredit qoyuluşunun azalmasını bankların ümumi vəziyyəti ilə əlaqələndirdi: "Bankların vəziyyəti pisləşdi, müəyyən yubanmalar yarandı, problemli kreditlərin sayı artdı. Ona görə də banklar kredit qoyuluşunu azaltdı. Çünki bankların özündə də vəsait ayırmaqla bağlı çətinliklər yarandı. Nəticədə ilbəil kredit qoyuluşunda azalma müşahidə olundu. Yəni bilavasitə devalvasiya ilə bağlı belə vəziyyət yarandı. Vəziyyətdən çıxmaq üçün müəyyən addımlar atılır. Bunlardan biri də əmanətlərin sığortalanmasıdır. Bunu banklara ən böyük dəstək hesab etmək olar. Prezidentin 19 yanvar 2016-cı il tarixdə imzaladağı və 1 mart 2016-cı il tarixdən qüvvəyə minən "Əmanətlərin tam sığortalanması haqqında" Qanuna əsasən, 1 mart 2019-cu ilə qədər banklarda yerləşdirilən bütün əmanətlər, əvvəl müəyyən edilən 30 minədək limit ləğv edilməklə, məbləğindən asılı olmayaraq, tamamilə sığortalanmağa başlandı. Dollar üzrə sığortalanan faiz həddi isə 3%-ə endirilməklə manata görə 12 %-də saxlanması xarici valyuta ilə əmanət yerləşdirilməsini əvvəlkindən daha artıq səviyyədə etibarlılıq əldə etməsinə rəğmən səmərəsiz, manatla isə cəlbedici etdi. Kredit qoyuluşunu yaxşılaşdırmaq üçün banklar vəsait cəlb etməlidir".
Vidadi ORDAHALLI
