"Uçot dərəcəsinin qaldırılması qorunan əmanətlərdə sığortalanan faiz dərəcələrinin dəyişdirilməsini gündəmə gətirəcək"
Son vaxtlar inflyasiyaya təsir edən bir sıra daxili və xarici amillərin davranışındakı dəyişiklikləri nəzərə alaraq əlavə antiinflyasiya tədbirlərinin həyata keçirilməsinə zərurət yaranıb. Azərbaycan Mərkəzi Bankından (AMB) verilən məlumata görə, bu istiqamətdə mühüm addımlardan biri kimi kəskin məzənnə tərəddüdlərini tənzimləmək, bununla da valyuta bazarında gözləntilərə və tarazlığa təsir etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu və AMB tərəfindən valyuta hərraclarında xarici valyutanın təklifi əhəmiyyətli artırılıb.
Eyni zamanda makroiqtisadi proqnozları, tədiyə balansında və valyuta bazarındakı meylləri nəzərə alaraq Mərkəzi Bank pul siyasəti alətlərinin kəmiyyət parametrlərini dəyişib. Mərkəzi Bankın İdarə Heyəti 14 sentyabr 2016-cı il tarixindən uçot dərəcəsini 15 % səviyyəsinə qaldırmaq barədə qərar qəbul edib.
Xatırladaq ki, Mərkəzi Bankın İdarə Heyəti tərəfindən 8 avqust 2016-cı il tarixində verilən qərara əsasən, likvidlik əməliyyatları üzrə faiz dəhlizinin aşağı və yuxarı hədləri dəyişməz saxlanmaqla, uçot dərəcəsi 9,5 % səviyyəsinə qaldırılıb.
Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsini 15 faizə qaldırmasını şərh edən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov qeyd etdi ki, MB uçot dərəcəsini 9.5 faizdən 15 faizə yüksəldib. Onun sözlərinə görə, son 10 ildə 15 faizlik dərəcə yalnız bir dəfə - 2008-ci ilin iyununda qeydə alınıb: "Amma cəmi 4 aydan sonra Mərkəzi Bank həmin dərəcəni yenidən 3 faiz bənd aşağı saldı".
İqtisadçının fikrincə, Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsini kəskin yüksəltməsi manatla yığımları artırmaq məqsədi daşıyır: "Bu, milli valyuta ilə yığımlara daha çox dividend ödənişi deməkdir. Amma baş bank daha bahalı mərkəzləşdirilmiş kreditlər də təklif edəcək. Bu, eyni zamanda, qorunan əmanətlərdə sığortalanan faiz dərəcələrinin dəyişdirilməsini bir daha da aktuallaşdırıb. Dollarla cəmi 3, milli valyutada yalnız 12 faizədək dividend təklif edən əmanətlərin sığortalanması banklar müflis olan zaman qorunmayan əmanətlərin məbləğini artırmaqla yanaşı, onların geri ödənilməsini, praktik olaraq, mümkünsüz edir. Bu, manatla yüksək faizli depozit saxlayanların faiz gəlirini artırmaqla yanaşı, onların qorunmasına və bank müflis olduğu halda batmasına deyil, geri qaytarılmasına gətirib çıxara bilər. İstehlak və mikrokreditlərin maksimum faiz dərəcələri uyğun olaraq 29 və 25 faiz olaraq məhdudlaşdırıldığı üçün, bu təklifin qəbul edilməsi kredit faizlərinin yüksəlməsinə səbəb olmayacaq, sadəcə, əhalinin daha çox əmanətlərinin dövlət tərəfindən qorunmasına imkan verəcək".
Günel CƏLİLOVA
