"Bu əməliyyatdan hesab sahibləri, demək olar ki, məlumatsız olur"
Məlum olduğu kimi, Azərbaycanda sahibkarın bank hesabından oğurluq edilib. Bu barədə zərərçəkən İlham Soltanov məlumat verib. Onun sözlərinə görə, avqust ayında onun "Ekspressbank"da olan hesabına ABŞ-ın Los Anceles şəhərindən müdaxilə olub. Nəticədə hesabdan xeyli miqdarda pul oğurlanıb. Müştəri bu barədə xəbər tutan kimi dərhal hesabını bağlayıb.
İ.Soltanov, həmçinin, qeyd edib ki, hadisədən dərhal sonra "Ekspressbank"dan ona problemin araşdırılaraq dəymiş ziyanın ödəniləcəyi bildirilsə də, buna əməl olunmayıb. O, məhkəməyə müraciət edəcəyini bildirib.
"Ekspressbank"dan İ.Soltanovun bank hesabından oğurluq edilməsi faktını təsdiqləyiblər. Qeyd olunub ki, müştəri banka şikayət edərək hesabından pul silindiyini bildirib: "Tərəfimizdən operativ şəkildə araşdırma aparılaraq kart hesabı bloklaşdırılıb və növbəti silinmələrin qarşısı alınıb. Araşdırmalarla müəyyən edilib ki, müştəri London şəhərində plastik kart ilə əməliyyat aparıb və bu zaman plastik kart məlumatları oğurlanıb. Müvafiq kart dublikatı hazırlanaraq ABŞ ərazisində ATM vasitəsilə yenidən pul çıxarılıb. Təəssüf ki, hazırda "MasterCard" ödəniş sistemi ABŞ və digər dövlətlərdə müvafiq məsuliyyətin ötürülməsi (Beynəlxalq Ödəniş Sistemlərinin "Liability Shift" qaydası) proqramına qoşulmadığından, bu kimi oğurluq halları üzrə vəsaitlərin qaytarılması mümkün deyil. Əlimizdə olan "MasterCard" beynəlxalq ödəniş sisteminin qaydalarına əsasən, yalnız 21 oktyabr 2016-cı il tarixindən sonra ABŞ ərazisində ATM vasitəsilə bu kimi şübhəli əməliyyatlar üzrə vəsaitlərin qaytarılması mümkün olacaq".
Belə məlum oldu ki, o vaxta qədər hesablardan oğurluq olacaqsa, həmin pul batdı. Sözügedən bankda vəziyyət belədirsə, bəs digər banklarda analoji hadisənin baş verməyəcəyinə zəmanət varmı?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, hakerlərin sərhəd tanımadığı virtual aləmdə kiminsə bank hesabına daxil olub oradan vəsaiti başqa bir hesaba köçürməsi artıq adi hal alıb: "Ən maraqlısı isə budur ki, hakerlər bu köçürmələr zamanı hesabdan çox kiçik bir məbləğ çıxardığından, bundan bank müştəriləri, demək olar ki, xəbər tutmur. Bu əməliyyatdan hesab sahibləri, demək olar ki, məlumatsız olur. Çünki insanların çoxu bu qədər kiçik bir məbləğə diqqət etmir. Sonra daha böyük məbləğdə vəsait çıxarılır. Bu problem təkcə bizdə yox, bir sıra digər ölkələrdə də var. Ancaq, istənilən halda, bankın borcudur ki, ilk növbədə müştərinin vəsaitinin təhlükəsizliyini qorusun. İnformasiya-kommunikasiya texnologiyaları təkmilləşdikcə, təhlükəsizlik sistemləri də təkmilləşir. Bankların əksəriyyəti öz sistemlərinin nə dərəcədə etibarlı olub-olmamasının, hər hansı boşluğa yol verilib-verilməməsinin, bu sahədə ixtisaslaşmış xarici şirkətlər tərəfindən yoxlanmasının analizini təmin edir və banklar təhlükəsizlik üzrə sertifikat alır. İndi "3D Secure" texnologiyası çox aktualdır. Müştəri öz kartını "3D Secure" protokolu üzrə qeydiyyatdan keçirir və "3D Secure" parolunu əldə edir. Digər tərəfdən, indi banklarda avtorizasiya limitləri deyilən bir şey var. Belə ki, müştəriyə gün ərzində, məsələn, tutaq ki, 500 manatlıq əməliyyat aparmağa icazə verilir. Bu da kibercinayətlərin qarşısını alır. Müştəri istəsə, limiti artıra bilər. Ancaq bu zaman bank məsuliyyət daşımır. Digər tərəfdən, bank hesabını nəzarətdə saxlamağın yollarından biri internet bankinq xidmətidir. Bank hesablarını mühafizə etməyin başqa bir yolu isə sms bankinq xidmətindən istifadə etməkdir. Ancaq internet və sms bankinq xidmətlərini hazırda banklar pullu olaraq həyata keçirir. Buna görə də müştərilərin bir qismi bu xidmətdən istifadə etməkdə maraqlı olmur".
Vidadi ORDAHALLI
0%B2%D0%B0%D1%82%D1%8C%20%D0%B8%D1%85%20%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2%20%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%20%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D0%B8. �
