Qeyri-neft sahəsində aqrar sahənin xüsusi çəkiyə malik olması heç kimə sirr deyil. Hazırda enerji daşıyıcılarının dünya bazarlarında qiymətinin azaldığı bir vaxtda hökumətin diqqət mərkəzində olan əsas məsələlərdən biri də məhz aqrar sahənin sürətlə inkişaf etdirilməsi, burada istehsal olunan məhsulların ixrac həcminin artırılmasıdır. Aqrar sahədə isə istehsal həcminin artırılması nəzərdə tutulan mühüm sektorlardan biri də pambıqçılıqdır.
Dövlət başçısı İlham Əliyev Salyana səfəri çərçivəsində Kürsəngi kəndindəki pambıq sahələrinə baxışı zamanı bu məsələyə yenidən toxunub və istehsalın artırılmasının zərurilyini vurğulayıb: "2015-ci ildə Salyanda 400 hektar pambıq sahəsi var idisə, bu gün artıq 2200 hektarda pambıq əkilib. Gələn il bu, 7 min hektara qalxacaq, ən azı 14 min insan işləyəcək, pul qazanacaq və öz maddi vəziyyətini yaxşılaşdıracaq, dövlətimizə də, ümumi işimizə də töhfə verəcək". O bildirib ki, 2017-ci ildə respublikada pambıq istehsalı 300 min tona, hər hektardan məhsuldarlıq isə 30 sentnerə çatdırılmalıdır. Hazırda ölkənin bir çox bölgələrində pambıq istehsalı geniş vüsət almaqdadır. Ümumiyyətlə isə, Azərbaycanda pambıq əsasən Sabirabad, Saatlı, İmişli, Bərdə, Ağcabədi, Biləsuvar, Beyləqan, Salyan, Ağdaş, Ağsu, Neftçala rayonlarda əkilib və bol məhsul yığımı gözlənir.
Yığımın asanlaşdırılması məqsədilə də dövlət fermerlərə hərtərəfli dəstək göstərir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ölkə ərazisində tezliklə başlanacaq pambıq yığımı üçün "Aqrolizinq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin rayon bölmələrinin istifadəsində kifayət qədər texnika mövcuddur və fermerlər texnika üçün müraciət edə bilərlər. Bu il yığım məqsədilə fermerlərin istifadəsi üçün yeni texnikalar gətirilib. ABŞ-ın "John Deer" və "Case" brendlərinə məxsus yüksək məhsuldarlıqlı pambıqyığan kombaynlar, Belarus istehsalı olan "Belarus 80X" traktoru üzərində quraşdırılan pambıqyığan maşın və bir sıra başqa texnika bazalara yerləşdirilib. Ölkədə pambıqçılığın inkişafı kənd təsərrüfatında prioritet sahələrdən olduğundan, pambığın becərilməsində texnoloji əməliyyatları yerinə yetirmək məqsədilə bu il ümumilikdə 41 adda 1313 ədəd müxtəlif kənd təsərrüfatı texnikası alınıb. Həmçinin, çoxsaylı yeni texnika fermer təsərrüfatlarının istifadəsinə verilib.
Pambığa dünya bazarlarında ehtiyac artır və onun satışında heç bir problem yoxdur. Məlumat üçün bildirək ki, dünyada orta hesabla 33,5 milyon hektar sahədə pambıq əkilir. Dünyada pambığın əkin sahələrinin ən geniş olduğu ölkə təxminən 11 milyon hektar sahə ilə Hindistandır. Onun ardınca Çin, ABŞ, Pakistan, Özbəkistan, Braziliya, Burkina-Faso və Türkmənistan gəlir. Bu sahə sənayedə digər sektorların da inkişafında mühüm rol oynayır. Bu fonda ölkəmizdə pambıqçılıqla bağlı yerlərdə toxuculuq fabriklərinin açılması gözlənir. Bundan əlavə, pambığın emalı üçün iplik fabrikləri genişləndirilməlidir. İstehsal olunan iplikdən Azərbaycanda özünəməxsus yüksək geyim vasitələri istehsal edilməlidir. Bu istiqamətdə də artıq əməli addımlar atılır. Lakin işin əsas başlanğıc nöqtəsi daha çox həcmdə pambıq istehsalına nail olmaqdır. Onu da xatırladaq ki, bu sahəyə marağın daha da artırılması məqsədilə stimullaşdırma tədbirlərinin həyata keçirilməsi, fermerlərə güzəştli kreditlərdən və aqrolizinq xidmətlərindən daha geniş istifadə imkanları yaradılması üçün də dövlət zəruri işlər görüb. Məsələn, artıq məlumdur ki, pambıq istehsalı və emalı müəssisələri satınalma qiymətini 2016-cı ildə əvvəlki illə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə artırmaqla, pambığın birinci növünün bir tonunu 500 manata, ikinci növünün bir tonunu 470 manata, üçüncü növünün bir tonunu 440 manata, dördüncü növünün bir tonunu isə 400 manata qəbul edəcək. Stimullaşdırma tədbirləri, pambıq əkini sahələrinin artırılması bu sahədə 15 mindən çox yeni iş yerinin açılmasına, pambıqçılıq sahəsində çalışanların sayının ötən illə müqayisədə 2 dəfəyə yaxın artmasına imkan verəcək. Ekspertlər hesab edir ki, bütün bunlar pambıqçılıqda yeni inkişafa səbəb olacaq. Bu fonda fermerlərin və emal müəssisələrin güzəştli şərtlərlə maliyyələşdirilməsi artırılacaq ki, bu da əkindən son məhsulun əldə edilməsinədək bütün dövr ərzində pambıqçılıq sahəsinin inkişafını stimullaşdıracaq. Digər tərəfdən, fermerlər məhsullarını hara təhvil verməli olacaqlarını artıq bilirlər və bu da pambıq istehsalının artmasına gətirib çıxaracaq. Başqa bir məqam odur ki, İqtisadiyyat Nazirliyinin Sahibkarlığa Kömək Milli Fondunun xəttilə ayrılan güzəştli kreditlərin verilməsi pambığın emalına çəkilən xərcləri azaltmağa imkan yaradacaq. Bütün bunlar həm də onun göstəricisidir ki, Azərbaycan qeyri-neft sektoru üzrə mühüm bir sahədə ixracı artırmaq imkanı əldə edəcək.
Tahir TAĞIYEV
