"Şimal-Cənub" layihəsinin həyata keçməsi istiqamətində atılan addımlar bu nəqliyyat dəhlizinə artıq beynəlxalq miqyasda da böyük maraq yaradıb. Çünki Şimaldan Cənuba doğru yüklərin daşınmasında bu dəhliz müstəsna əhəmiyyət kəsb edəcək və yükdaşımaların müddətini, qiymətini xeyli azaldacaq. Azərbaycan üçün bu layihənin müstəsna əhəmiyyəti var.
Xatırladaq ki, "Şimal-Cənub"adəmiryolu Şimali Avropanı Cənub-Şərqi Asiya ilə birləşdirəcək. Layihə çərçivəsində İranla Azərbaycanın dəmir yollarının 2016-cı ilin sonunadək birləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Rəşt-Astara dəmiryol sahəsi Azərbaycan, İran və Rusiya dəmir yollarını birləşdirəcək. Azərbaycan bu layihə çərçivəsində öz ərazisində 14 kilometr dəmiryol xətti çəkəcək ki, qeyd olunan istiqamətdə işlərin böyük əksəriyyəti artıq görülüb.
Hazırda Azərbaycanın Astara stansiyası ilə İranın Astara stansiyası arasında dəmir yolu, iki ölkə arasında sərhəddə dəmir yol körpüsünün tikintisi sürətlə davam edir. Rusiya-Asiya Sənayeçilər və Sahibkarlar Birliyinin prezidenti Vitali Monkeviç isə bildirir ki, "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizi Yaxın Şərq və Baltik regionu arasında yük daşınmaları üçün əlverişli şərait yaradacaq: "Şərq-Qərb" (Yeni İpək Yolu) və "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizlərinin dolması ilə Rusiya yük daşımalarının böyük hissəsini özünə çəkə bilər. Avropa-Asiya dəniz daşınmalarının perspektivdə quruda dəmir yolu marşrutlarına keçməsi Asiya-Sakit okean regionu və Avropa arasında ticarət dövriyyəsində yüksək dəyərli malların nisbətini artırmağa da imkan yaradacaq. Bu, həm də Rusiyada, MDB ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda logistik xidmət bazarının fəal inkişafına töhfə verəcək". Birliyin prezidenti vurğulayıb ki, perspektivdə "Şimal-Cənub" dəhlizi ölkənin əsas nəqliyyat arteriyalardan biri ola və Asiyadan Avropaya böyük miqdarda yük daşınmasını təmin edə bilər. Bu nəqliyyat marşrutlarının inkişafı ölkə ərazisində həm Rusiya, həm də Rusiya-Çin birgə müəssisələrinin yaradılmasına güclü təkan verəcək: "Bu müəssisələr Çin və Rusiyaya, eləcə də Avropaya mallar tədarük edəcək. Nəticədə iş yerlərinin sayı artacaq və bütövlükdə iqtisadiyyat inkişaf edəcək. Bu, Cənub və Volqaboyu regionlarımız üçün Azərbaycandan tranzit kimi istifadə etməklə İran və Hindistanla ticarət aparmaq imkanı deməkdir". Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycanda beynəlxalq tranzit dəhlizlərin inkişafı sahəsində görülən işlər artıq öz bəhrəsini verməkdədir. Məsələ burasındadır ki, Azərbaycan və İran arasında dəmir yolu əlaqəsi hələ hazır vəziyyətə gətirilməsə də, artıq qeyd edilən marşrutla "ADY Express" şirkəti yükdaşımalara start verib. Son günlər ərzində şirkət sıxılmış maye qaz olan butadieni İrandan Rusiyaya nəql edib. Nəql prosesi tank-konteynerlər vasitəsilə həyata keçirilib. Qeyd edək ki, artıq 60-dan çox belə tank-konteyner Azərbaycan ərazisindən keçməklə şimala göndərilib. Onu da vurğulayaq ki, həmin konteynerlər İrandan Azərbaycana yük avtomobilləri ilə daxil olaraq, sonradan Astara dəmir yolu stansiyasında platformalara yüklənərək Rusiyaya göndərilib. "Şimal-Cənub" dəhlizi işə düşdükdən sonra isə Azərbaycan ərazisindən daşınan yüklərin həcmi daha da artacaq.
Rusiyanın Həştərxan vilayətinin qubernatoru Aleksandr Jilkin bu xüsusda qeyd edir ki, Azərbaycandan keçməklə Rusiyadan İrana və əksinə daşınan yüklərin həcmi xeyli artacaq: "Bunlarla bərabər, "Şimal-Cənub" layihəsinin inkişafı üçün böyük perspektivlər də mövcuddur. Bu marşrutda iştirak edən bütün ölkələrdə iş gedir - harada isə yolların tikintisi, harada isə dəmir yollarının birləşdirilməsi və liman obyektlərinin inkişafına dair işlər aparılır. Bundan başqa, "Şimal-Cənub" dəhlizi daha irimiqyaslı layihəyə - "İpək yolu"na cəlb edilə bilər. Bu iki layihənin yolunun istər-istəməz kəsişməsi labüddür".
Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Roman Xudyakov isə vurğulayır ki, sözügedən dəhliz iştrakçı ölkələrə böyük qazanc gətirəcək: "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizi böyük mənfəət gətirəcək. Hesab edirəm ki, bu layihəni işə salmağın vaxtı çatıb. İndi həm Rusiyanın, həm də Azərbaycanın müəyyən iqtisadi itkilərlə üzləşdiyini görə bilərik. Buna görə də itkilərin yerini doldurmaq və konsensus tapmaq üçün bu cür layihələri, əlbəttə ki, həyata keçirmək lazımdır. Bu, Azərbaycan üçün çox yaxşı müqavilə sayılır, axı ölkə tranzit dövlət statusuna malik olacaq. Rusiya həmişə Cənub dənizlərinə çıxış əldə etməyə çalışıb və çalışacaq da. Nəyə görə Azərbaycan bu sahədə dostunu və qonşusunu dəstəkləməsin? Axı, rəsmi Bakı da bu işdən yaxşı dividendlər əldə edəcək".
Tahir TAĞIYEV
