"Manatın məzənnəsinin düşməsi də bu məsələdə ciddi rol oynayır"
Məlum olduğu kimi, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası (MBNP) kredit üçün müraciət etmiş şəxslərə imtinanın səbəbləri barədə düzgün məlumat vermədiklərinə görə kommersiya banklarına məktub göndərib.
Məktubda bildirilir ki, daxil olmuş müraciətlərin təhlili aparılarkən banklar tərəfindən kredit üçün müraciət etmiş şəxslərə imtinanın Nəzarət Palatası tərəfindən təsdiq edilən qadağa ilə əlaqələndirildiyi və müştərilərə imtinanın səbəbləri barədə düzgün məlumat verilmədiyi məlum olub: "Bildiririk ki, yeni prinsiplərə əsasən, xarici valyutada daşınmaz əmlak krediti istisna olunmaqla, digər hallarda kreditlərin verilməsi qadağan olunmur. Kreditdən imtina müvafiq şərtlərə uyğun olmayan müraciətlər üzrə kreditlər verildiyi təqdirdə onun geri ödənilməsində problemlərin ortaya çıxa biləcəyi, bununla da bank kreditlərinin gələcəkdə keyfiyyətinin pisləşməsi ilə bankların dayanıqlığına neqativ təsiri, digər tərəfdən vətəndaşların borc yükünün artması nəticəsində onların sosial rifahının aşağı düşə biləcəyi ilə əsaslandırılmalıdır".
MBNP-nin açıqlaması öz yerində. Ancaq o da məlumdur ki, banklar əvvəlki kimi müştərilərə kredit vermir. Faktiki olaraq əksər banklar kredit verməkdən müxtəlif vasitələrlə imtina edir. Maraqlıdır, bankların kredit verməkdən imtina etməsinin kökündə nə dayanır?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, bankların vəziyyəti çox çətindir: "Banklar əvvəlki dövrlə müqayisəolunmaz dərəcədə ağır durumdadır. Yəni bankların valyuta öhdəlikləri valyuta alacaqlarından çoxdur və bu onlar üçün əlavə risq yaradır. O üzdən banklar öz problemlərini həll etməyə çalışır. Əvvəl verdikləri kreditləri geri ala bilmədikləri üçün digər müştərilərə kredit təklif edə bilmirlər. Dolların məzənnəsi yüksəldiyi üçün banklar daha çox kredit ödənişindən daxil olan manatla valyuta alıb açıq mövqelərini bağlamaq istəyirlər və cari öhdəliklərini icra etməyə çalışırlar. Eyni zamanda Mərkəzi Bankın həyata keçirdiyi daraldıcı pul siyasəti əmtəə bazasının azalmasına səbəb olub. Qeyd olunanlarla bərabər, ən ciddi məsələ bank sektorunun yaxın illər üçün makroiqtisadi vəziyyəti və məzənnənin nə olacağını müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkməsidir. Qeyri-müəyyənlik risqlərin artmasına səbəb olur. Bu isə biznes strukturlarını investisiya və maliyyələşdirmələrdə ehtiyatlı davranmağa sövq edir. Manatın məzənnəsinin düşməsi də bu məsələdə ciddi rol oynayır. Bu mənada banklar kreditləşdirmə məsələsində ehtiyatlı davranır. Nəticədə müştərilərə kredit verməkdən imtina edirlər. Ona görə də məsələyə kompleks yanaşılmalıdır. Bankların ucuz kredit resursları olmalıdır ki, onlar kredit təklif edə bilsin. Nə qədər ki, bu və digər problemlər öz həllini tapmayıb, banklar kredit verməkdən imtina etməkdə davam edəcək".
Vidadi ORDAHALLI
