Dollar ətrafında gözlənilən 15 iyun prosesinin Azərbaycan iqtisadiyyatına təsiri...

Tarix: 20.05.2016 / 01:19
Bölmə: İqtisadiyyat

ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) aprel ayında keçirilmiş iclasının prtokollarının açıqlanması dərhal dünya maliyyə bazarlarına təsir edib və dolları müəyyən qədər bahalaşdırıb. Protokollara görə, FES iyun ayında faiz dərəcələrini artıra biləcəyini bildirib. Federal Ehtiyat Sisteminin rəhbərliyində təmsil olunan şəxslərin əksəriyyəti, statistik göstəricilər ABŞ-da makroiqtisadi vəziyyətin yaxşılaşmasını əks etdirəcəyi təqdirdə, iyunda keçiriləcək iclasda faiz dərəcələrinin artırmağa hazır olduqlarını bəyan ediblər.
Protokolda bu xüsusda deyilir: "Komitə üzvlərinin əksəriyyəti bildirib ki, statistik məlumatlar ikinci rübdə iqtisadi artımın sürətlənəcəyini, əmək bazarında vəziyyətin yaxşılaşacağını və inflyasiya həddinin 2%-lik hədəfi aşacağına işarə edəcəyi təqdirdə, federal kredit vəsaitləri üzrə faiz dərəcələrinin artırılması ağlabatan olacaq". Bununla yanaşı, protokolda qeyd olunub ki, FES-in rəhbərliyində təmsil olunan bəzi şəxslər iyunadək statistik göstəricilərin iqtisadiyyatda ümumi tendensiyalarla bağlı nəticə çıxarmağa imkan verməyəcəyindən ehtiyatlandıqlarını deyib. Onlar qeyd ediblər ki, bazar ümumilikdə iyunda faiz dərəcələrinin artımını gözləmir və belə addımın ehtimalını bazara aydın şəkildə çatdırılmasının vacibliyini bəyan ediblər. Komitənin növbəti iclası iyunun 14-15-də keçiriləcək.
Hələlik isə açıqlanan məlumatlar dolları müəyyən qədər bahalaşdırıb. Amma ekspertlərin böyük əksəriyyəti, əslində dollarla bağlı faiz dərəcələrinin gələn ay da artırılmasını istisna edir. Çünki faiz artımı ABŞ-ın ixracını ciddi şəkildə əngəlləyir və son 5 ayda ABŞ ixrcının əhəmiyyətli dərəcədə azalması da qeyd edilənləri təsdiq edir. Bu mənada ekspertlər bildirir ki, dolların bahalaşması müvəqqəti haldır. Bunu neftin qiymətləri fonunda da aydın görmək olar. Belə ki, Federal Ehtiyatlar Sisteminin protokolları açıqlandıqdan az sonra yaranan ajiotaj nəticəsində neft ucuzlaşmağa başladı. Amma az sonra ajiotaj səngidi və neftin qiyməti yenidən yüksəlişə keçdi. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Azərbaycanın dünya bazarına çıxararaq satdığı "Azeri LT CIF" markalı xam neftin bir barrelinin qiyməti 0,43 dollar və yaxud 0,85% bahalaşıb. Hazırda "Azeri LT CIF" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 51,16 dollara bərabərdir. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan neft satışından daha çox gəlir əldə edəcək və bu da ölkəyə dollar axınını sürətləndirəcək. Belə vəziyyətdə Mərkəzi Bank müdaxilə etməsə, dollar manat qarşısında əslində xeyli dəyər itirəcək. Xatırladaq ki, hazırda məhz Mərkəzi Bankın müdaxiləsi səbəbindən dollar 1,5 manatdan aşağı enmir. Bu müdaxilə olmasa, ekspertlər dolların 1,4 manata qədər və bundan da az həddə aşağı düşməsi mümkündür.
Digər tərəfdən, ABŞ-ın özündə baş verən iqtisadi proseslər dolların faiz dərəcələrinin iyunda artırılmasını sual altına alır. Düzdür, burada əmək bazarının göstəricilərinin yaxşılaşması davam etməkdədir, ev təsərrüfatlarının gəlirləri artır, mənzil sahəsində vəziyyət müsbət qiymətləndirilir. Amma bunun fonunda ev təsərrüfatlarının xərclərinin artımı bir qədər azalıb, korporativ investisiyalar və ixrac üzrə dinamika zəif olub və nəhayət inflyasiya hələ də hədəf göstəricisi olan 2%-dən aşağıdır. Bu şəraitdə FES-in iyun ayında faiz dərəcələrini artıra biləcəyi inandırıcı sayılmır. Beləliklə, dolların bahalaşması üçün obyektiv əsaslar yoxdur.
Amerikalı analitiklər də düşünürlər ki, ABŞ valyutasının dəyərinin artması, qızılın və avronun düşməsi investorların Amerika bazarından qaçmasına rəvac verə bilər. Amerikalı iş adamları da bu artımda maraqlı deyillər. Çünki dolların məzənnəsinin kəskin bahalaşması ABŞ-ın ixrac qabiliyyətini aşağı salır ki, bu da orada istehsal olunan məhsulların qiymətinə təsir edir. Belə olan halda dünya bazarında rəqabətin çətinləşməsi iş adamlarını çətinə salır. Dolların məzənnəsinin artması həm də ilk olaraq Avropa Birliyinin ixrac imkanlarını artırır. Çünki bu halda avro zəifləyir və beləliklə Avropa məhsullarına tələb də artır. Eyni sözləri Azərbaycan barəsində də demək olar. Digər tərəfdən, burada əlverişli cəhət odur ki, Azərbaycan strateji məhsullarını dollarla satır və ixracatın böyük hissəsinin də neft və neft məhsulu olması bunun faydalı olacağına işarədir. Beləliklə, dollar ətrafında beş verənlər istənilən halda Azərbaycan iqtisadiyyatına ciddi təsir etməyəcək.
Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...